Issues
Yamakapakaraṇa-anuṭīkā

Niddesavāravaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Niddesavāravaṇṇanā

26. EvaṃM0.173 vuttan ti evaṃ dvārālambanehi saddhiṃ dvārappavattadhammavibhāgavasena vuttaṃ .
Piyasabhāvaṃ piyajātikaṃ ‘‘ kathaṃ rūpena kho , āvuso ’’ tiādīsu viya piyasabhāvaṭṭhena rūpaṃ , na ruppanaṭṭhenāti vuttaṃ ‘‘ piyarūpaṃ … pe … rūpaṃ na rūpakkhandho ’’ ti .
Ruppanaṭṭhena rūpakkhandhapariyāpannampi cakkhādi piyasabhāvamattavacanicchāvasena piyarūpameva anuppavisati , na rūpakkhandhanti āha ‘‘ piyasabhāva … pe … na rūpakkhandhoti vuttan ’’ ti .
‘‘ Yo pana yattha viseso ’’ ti vutto visesasaddo nānuvattatīti adhippāyenāha ‘‘ vacanaseso ’’ ti .
Na hi adhikārato labbhamānassa ajjhāharaṇakiccaṃ atthi .
Diṭṭhisaññāti vā paduddhāroyaṃ veditabbo .
Visesatā panassā ‘‘ visesaṃ vaṇṇayissāmā ’’ ti paṭiññāya eva pākaṭā .
‘‘ Avasesā saṅkhārā ’’ ti etthāpi eseva nayo .
Saṃyojanavasena jānāti abhinivisatīti saññā diṭṭhīti āha ‘‘ diṭṭhi eva saññā ’’ ti .
Diṭṭhi cāti ca -saddena avasiṭṭhaṃ papañcaṃ saṅgaṇhāti .
Tathā hi ‘‘ papañcasaññāsaṅkhā ’’ ti ettha papañcasūdaniyaṃ ( ma . ni . aṭṭha .1.201) vuttaṃ ‘‘ saññānāmena vā papañcā eva vuttā ’’ ti .
28.‘‘ Khandhā vedanākkhandho ’’ ti etasmiṃ anulome yathā sarūpadassanena vissajjanaṃ labbhati , na evaṃ ‘‘ na khandhā na vedanākkhandho ’’ ti paṭilome , idha pana paṭivacanena vissajjananti tadatthaṃ vivaranto ‘‘ khandhasaddappavattiyā ca abhāve vedanākkhandhasaddappavattiyā ca abhāvo ’’ ti āha .
Tena sattāpaṭisedhe ayaṃ na-kāroti dasseti .
Saddaggahaṇañcettha saddanibandhanattāV0.178 paññattiyā saddasabhāgataṃ vā sandhāya kataṃ .
Paṇṇattisodhanañhetaṃ .
Tenāha ‘‘ paṇṇattisodhanamattameva karotī ’’ ti .
Tena niddhāretabbassa dhammantarassa abhāvaṃ dasseti .
Yato vuttaṃ ‘‘ na aññadhammasabbhāvo evettha pamāṇan ’’ ti .
Evañca katvātiādinā yathāvuttamatthaṃ pāṭhantarena samattheti .
Kāmaṃ katthaci satipi khandhe natthi vedanākkhandho , akhandhattasabhāvā pana natthi vedanāti ‘‘ na khandhā na vedanākkhandhoti ?
Āmantā ’’ ti vuttanti evaṃ vā etaṃ daṭṭhabbaṃ .
Tenāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ paññattinibbānasaṅkhātā ’’ tiādi .
39.‘‘ Rūpato aññe ’’ ti ettha bhūtupādāya dhammo viya piyasabhāvopi rūpasaddābhidheyyatāsāmaññena gahitoti āha ‘‘ lokuttarā vedanādayoM0.174 daṭṭhabbā ’’ ti .
Appavattimattamevāti khandhasaddappavattiyā abhāve rūpasaddappavattiyā ca abhāvoti paṇṇattisodhanamattataṃyeva sandhāya vadati , tathā cāha ‘‘ evañca katvā ’’ tiādi .
Tenetaṃ dasseti – yathā cakkhuto aññassa sabbassapi sabhāvadhammassa āyatanaggahaṇena gahitattā tadubhayavinimuttaṃ kiñci natthīti kevalaṃ paññattisodhanatthaṃ tameva abhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ cakkhuñca āyatane ca ṭhapetvā avasesā na ceva cakkhu na ca āyatanan ’’ ti vuttaṃ , evamidhāpi tadatthameva ubhayavinimuttassa abhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ rūpañca khandhe ca ṭhapetvā avasesā na ceva rūpaṃ na ca khandhā ’’ ti vuttanti .
Visamopaññāso .
‘‘ Cakkhuñca āyatane ca ṭhapetvā ’’ ti ettha hi avasesaggahaṇena gayhamānaṃ kiñci natthīti sakkā vattuṃ āyatanavinimuttassa sabhāvadhammassa abhāvā .
Tenāha ‘‘ yadi siyā ’’ ti .
‘‘ Rūpañca khandhe ca ṭhapetvā ’’ ti ettha pana na tathā sakkā vattuṃ khandhavinimuttassa sabhāvadhammassa atthibhāvato .
Yadi pana tādisaṃ khandhagataṃ dhammajātaṃ natthīti evamidaṃ vuttaṃ siyā , evaṃ sati yuttametaṃ siyā .
Tathā hi ‘‘ aṭṭhakathāyaṃ panā ’’ tiādinā paññattiggahaṇameva uddharīyati .
Taṇhāvatthu ca na siyā avasesaggahaṇena gayhamānanti ānetvā sambandho .
Khandho ca siyāti yojanā .
Niddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā .