1. Paṇṇattivāro
Uddesavāravaṇṇanā
1. Indriyayamake
M0.214V0.218 vibhaṅge viyāti yathā indriyavibhaṅge purisindriyānantaraṃ jīvitindriyaṃ uddiṭṭhaṃ , na manindriyānantaraṃ , evaṃ imasmiṃ indriyayamake .Tañca suttadesanānurodhenāti dassento ‘‘ tīṇimāni … pe … sutte desitakkamenā ’’ ti āha .
Soyaṃ yadatthaṃ tassa sutte desitakkamena uddeso , taṃ dassetuṃ ‘‘ pavattivārehī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha yathā ‘‘ jīvitindriyan ’’ ti idaṃ rūpajīvitindriyassa arūpajīvitindriyassa ca sāmaññato gahaṇaṃ , evaṃ upādinnassa anupādinnassa cāti āha ‘‘ kammajānaṃ akammajānañca anupālakan ’’ ti .
Atha vā sahajadhammānupālakampi jīvitindriyaṃ na kevalaṃ khaṇaṭṭhitiyā eva kāraṇaṃ , atha kho pabandhānupacchedassapi kāraṇameva .
Aññathā āyukkhayamaraṇaṃ na sambhaveyya , tasmā ‘‘ kammajānañca anupālakan ’’ ti avisesato vuttaṃ , cutipaṭisandhīsu ca pavattamānānaṃ kammajānaṃ anupālakaṃ .
Itīti tasmā .
Taṃmūlakānīti jīvitindriyamūlakāni .
Cutipaṭisandhipavattivasenāti cutipaṭisandhivasena pavattivasena ca .
Tattha yaṃ upādinnaṃ , taṃ cutipaṭisandhivaseneva , itaraṃ itaravasenapi vattabbaṃ .
Yasmā cakkhundriyādīsu purisindriyāvasānesu ekantaupādinnesu ataṃsabhāvattā yaṃ manindriyaṃ mūlameva na hoti , tasmā taṃ ṭhapetvā avasesamūlakāni cakkhundriyādimūlakāni .
Āyatanayamake viyāti yathā āyatanayamake paṭisandhivasenāyatanānaṃ uppādo , maraṇavasena ca nirodho vutto , evamidhāpi cutiupapattivaseneva vattabbāni , tasmā ataṃsabhāvattā jīvitindriyaṃ tesaṃ cakkhundriyādīnaṃ majjhe anuddisitvā ante purisindriyānantaraṃ uddiṭṭhaṃ .
Yaṃ pana cakkhundriyādimūlakesu manindriyaṃ sabbapacchā eva gahitaṃ , tattha kāraṇaṃ aṭṭhakathāyaṃ vuttameva .
Uddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā .
Niddesavāravaṇṇanā
94. Koci
V0.219 sabhāvo natthīti koci sabhāvadhammo natthi .Yadi evaṃ ‘‘ natthī ’’ ti paṭikkhepo eva yuttoti āha ‘‘ na ca rūpādī ’’ tiādi .
‘‘ Sukhā dukkhā
M0.215 adukkhamasukhā ’’ tiādīsu sukhadukkhasaddānaṃ sāmaññavacanabhāvepi indriyadesanāyaṃ te visiṭṭhavisayā evāti dassento ‘‘ sukhassa … pe … gahitoyevā ’’ ti āha .Dukkhassa ca bhedaṃ katvā .
140. Paññindriyāni hontīti āmantāti vuttan ti pajānanaṭṭhena adhipateyyaṭṭhena ca paññindriyāni honti , dassanaṭṭhena pana cakkhūni cāti cakkhu , indriyanti pucchāya ‘‘ āmantā ’’ ti vuttanti adhippāyo .
‘‘ Taṇhāsotamevāhā ’’ ti vuttaṃ ,‘‘ yassa chattiṃsati sotā ’’ tiādīsu ( dha . pa .339) pana diṭṭhiādīnampi sotabhāvo āgato .
Paṇṇattiniddesavāravaṇṇanā niṭṭhitā .