2. Pavattivāravaṇṇanā
33-34.
Taṃ pana kammasamuṭṭhānādirūpaṃ aggahetvā .
Kecīti dhammasirittheraṃ sandhāyāha .
So hi ‘‘ cittasamuṭṭhānarūpavasena vuttan ’’ ti aṭṭhakathaṃ āharitvā ‘‘ imasmiṃ pañhe kammasamuṭṭhānādirūpañca labbhatī ’’ ti avoca .
Tathā ca vatvā paṭilomapāḷiṃ dassetvā ‘‘ cittasamuṭṭhānarūpameva idhādhippetaṃ .
Kammasamuṭṭhānādirūpe na vidhānaṃ , nāpi paṭisedho ’’ ti āha .
Tathāti yathā vuttappakāre pāṭhe cittasamuṭṭhānarūpameva adhippetaṃ , tathā etthāpīti attho .
Noti vuttanti vadantīti sambandho .
Taṃ panetan ti yathā uddhaṭassa pāṭhassa atthavacanaṃ , evaṃ na sakkā vattuṃ .
Kasmāti āha ‘‘ cittassa bhaṅgakkhaṇe … pe … paṭisedhasiddhito ’’ ti .
Svāyaṃ paṭisedho heṭṭhā dassitoyevāti adhippāyo .
Ye ca vadantīti ettha ye cāti vajirabuddhittheraṃ sandhāyāha .
So hi ‘‘ sotāpattimaggakkhaṇe ’’ tiādinā paṭisambhidāmaggapāḷiṃ āharitvā ‘‘ yathā tattha satipi kammajādirūpe ṭhapetvā cittasamuṭṭhānarūpanti cittapaṭibaddhattā cittajarūpameva ṭhapetabbabhāvena uddhaṭaṃ , evamidhāpi cittajarūpameva kathitan ’’ ti vadati .
Tañca nesaṃ vacanaṃ tathā na hoti , yathā tehi udāhaṭaṃ , visamoyaṃ upaññāsoti attho .
Yathā ca taṃ tathā na hoti , taṃ dassetuṃ ‘‘ yesañhī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tesan ti kammajādīnaṃ .
Tassāti maggassa .
Teti abyākatā , ye uppādanirodhavanto .
Avijjamānesu ca uppādanirodhesu nibbānassa viya .
Sanniṭṭhānena
M0.213 gahitesu puggalesu .Tesu hi keci akusalābyākatacittānaṃ uppādakkhaṇasamaṅgino , keci abyākatacittassa , keci kusalābyākatacittassa , tesu purimā dve
V0.217 paṭhamakoṭṭhāsena saṅgahitā tassa kusaluppattipaṭisedhaparattā , te pana bhavavasena vibhajitvā vattabbāti dassento ‘‘ pañcavokāre ’’ tiādimāha .Evan ti yathāvuttanayena .
Sabbatthāti sabbapañhesu .
79. Tatoti ekāvajjanavīthito .
Purimatarajavanavīthi yāya vuṭṭhānagāminī saṅgahitā , tattha uppannassapi cittassa .
Kusalānāgatabhāvapariyosānenāti kusaladhammānaṃ anāgatabhāvassa pariyosānabhūtena aggamaggānantarapaccayattena dīpitaṃ hoti samānalakkhaṇaṃ sabbaṃ .
Kena ?
Tāya eva samānalakkhaṇatāya .
Esa nayoti yathā kusalānuppādo kusalānāgatabhāvassa pariyosānabhūtato vuttaparicchedato orampi labbhatīti so yathāvuttaparicchedo lakkhaṇamattanti svāyaṃ nayo dassito .
Esa nayo akusalātītabhāvassa ādimhi ‘‘ dutiye akusale ’’ ti vuttaṭṭhāne , abyākatātītabhāvassa ādimhi ‘‘ dutiye citte ’’ ti vuttaṭṭhānepīti yojanā .
Idāni ‘‘ esa nayo ’’ ti yathāvuttamatidesaṃ ‘‘ yathā hī ’’ tiādinā pākaṭataraṃ karoti .
Bhāvanāpahānāni dassitāni honti ‘‘ aggamaggasamaṅgī kusalañca dhammaṃ bhāveti , akusalañca pajahatī ’’ ti .
Idhāti imasmiṃ pavattivāre .
Taṃ tan ti akusalātītatādi kusalānāgatatādi ca .
Tena tenāti ‘‘ dutiye akusale aggamaggasamaṅgī ’’ ti evamādinā antena ca .
100. Paṭisandhicittatoti idaṃ mariyādaggahaṇaṃ , na abhividhiggahaṇaṃ , yato ‘‘ soḷasaman ’’ ti āha .
Abhividhiggahaṇameva vā soḷasacittakkhaṇāyukameva rūpanti imasmiṃ pakkhe adhippete paṭikkhittovāyaṃ vādoti dassento ‘‘ tato parampi vā ’’ ti āha .
Ayañca vicāro heṭṭhā dassito eva .
Na tato oranti viññāyati tato oraṃ akusalanirodhasamakālaṃ abyākatanirodhassa asambhavato .
Pavattivāravaṇṇanā niṭṭhitā .
Dhammayamakavaṇṇanā niṭṭhitā .