Ganthārambhakathā
Vanditvā
M1.1V1.1P0.1 sirasā seṭṭhaṃ , buddhamappaṭipuggalaṃ ;Ñeyyasāgaramuttiṇṇaṃ , tiṇṇaṃ saṃsārasāgaraṃ .
Tatheva paramaṃ santaṃ , gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ ;
Bhavābhavakaraṃ suddhaṃ , dhammaṃ sambuddhapūjitaṃ .
Tatheva anaghaṃ saṅghaṃ , asaṅgaṃ saṅghamuttamaṃ ;
Uttamaṃ dakkhiṇeyyānaṃ , santindriyamanāsavaṃ .
Katena
V1.2 tassa etassa , paṇāmena visesato ;Ratanattaye visesena , visesassādarena me .
Therehi dhīradhīrehi , āgamaññūhi viññubhi ;
‘‘ Apadānaṭṭhakathā bhante , kātabbā ’’ ti visesato .
Punappunādareneva , yācitohaṃ yasassibhi ;
Tasmāhaṃ sāpadānassa , apadānassasesato .
Visesanayadīpassa , dīpissaṃ piṭakattaye ;
Yathā pāḷinayeneva , atthasaṃvaṇṇanaṃ subhaṃ .
Kena
M1.2 kattha kadā cetaṃ , bhāsitaṃ dhammamuttamaṃ ;Kimatthaṃ bhāsitañcetaṃ , etaṃ vatvā vidhiṃ tato .
Nidānesu kosallatthaṃ , sukhuggahaṇadhāraṇaṃ ;
Tasmā taṃ taṃ vidhiṃ vatvā , pubbāparavisesitaṃ .
Purā
P0.2 sīhaḷabhāsāya , porāṇaṭṭhakathāya ca ;Ṭhapitaṃ taṃ na sādheti , sādhūnaṃ icchiticchitaṃ .
Tasmā tamupanissāya , porāṇaṭṭhakathānayaṃ ;
Vivajjetvā viruddhatthaṃ , visesatthaṃ pakāsayaṃ ;
Visesavaṇṇanaṃ seṭṭhaṃ , karissāmatthavaṇṇananti .
Nidānakathā
‘‘ Kena
V1.3 kattha kadā cetaṃ , bhāsitaṃ dhammamuttaman ’’ ti ca ,‘‘ karissāmatthavaṇṇanan ’’ ti ca paṭiññātattā sā panāyaṃ apadānassatthavaṇṇanā dūrenidānaṃ , avidūrenidānaṃ , santikenidānanti imāni tīṇi nidānāni dassetvā vaṇṇiyamānā ye naṃ suṇanti , tehi samudāgamato paṭṭhāya viññātattā yasmā suṭṭhu viññātā nāma hoti , tasmā naṃ tāni nidānāni dassetvāva vaṇṇayissāma .Tattha ādito tāva tesaṃ nidānānaṃ paricchedo veditabbo .
Dīpaṅkarapādamūlasmiñhi katābhinīhārassa mahāsattassa yāva vessantarattabhāvā cavitvā tusitapure nibbatti , tāva pavatto kathāmaggo dūrenidānaṃ nāma .
Tusitabhavanato pana cavitvā yāva bodhimaṇḍe sabbaññutappatti , tāva pavatto kathāmaggo avidūrenidānaṃ nāma .
Santikenidānaṃ pana tesu tesu ṭhānesu viharato tasmiṃ tasmiṃyeva ṭhāne labbhatīti .
1. Dūrenidānakathā
Tatridaṃ dūrenidānaṃ nāma – ito kira kappasatasahassādhikānaṃ catunnaṃ asaṅkhyeyyānaṃ matthake amaravatī nāma nagaraṃ ahosi .
Tattha sumedho
M1.3 nāma brāhmaṇo paṭivasati , ubhato sujāto mātito ca pitito ca , saṃsuddhagahaṇiko yāva sattamā kulaparivaṭṭā , akkhitto anupakuṭṭho jātivādena , abhirūpo dassanīyo pāsādiko paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato .So aññaṃ kammaṃ akatvā brāhmaṇasippameva uggaṇhi .
Tassa daharakāleyeva mātāpitaro kālamakaṃsu .
Athassa rāsivaḍḍhako amacco āyapotthakaṃ āharitvā suvaṇṇarajatamaṇimuttādibharite gabbhe vivaritvā ‘‘ ettakaṃ te , kumāra , mātu santakaṃ , ettakaṃ pitu santakaṃ , ettakaṃ ayyakapayyakānan ’’ ti yāva sattamā kulaparivaṭṭā dhanaṃ ācikkhitvā ‘‘ etaṃ paṭipajjāhī ’’ ti āha .
Sumedhapaṇḍito cintesi –
‘‘ imaṃ dhanaṃ saṃharitvā mayhaṃ pitupitāmahādayo paralokaṃ gacchantā ekakahāpaṇampi gahetvā na gatā , mayā pana gahetvā gamanakāraṇaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti , so rañño ārocetvā
P0.3 nagare bheriṃ carāpetvā mahājanassa dānaṃ datvā tāpasapabbajjaṃ pabbaji .Imassa panatthassa āvibhāvatthaṃ imasmiṃ ṭhāne sumedhakathā kathetabbā
V1.4 .Sā panesā kiñcāpi buddhavaṃse nirantaraṃ āgatāyeva , gāthābandhena pana āgatattā na suṭṭhu pākaṭā , tasmā taṃ antarantarā gāthāsambandhadīpakehi vacanehi saddhiṃ kathessāma .