4. Vaṅgīsattheraapadānavaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

4. Vaṅgīsattheraapadānavaṇṇanā

Catutthāpadāne padumuttaro nāma jinotiādikaṃ āyasmato vaṅgīsattherassa apadānaṃ .

Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbatto vuddhippatto dhammaṃ sotuṃM2.254 gacchantehi nagaravāsīhi saddhiṃ vihāraṃ gantvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekabhikkhuṃ paṭibhānavantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā satthu adhikārakammaṃ katvā –

‘‘ ahampi anāgate paṭibhānavantānaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti patthanaṃ katvā satthārā byākato yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbattitvā mātu paribbājikābhāvena aparabhāge paribbājakoti pākaṭo vaṅgīsoti ca laddhanāmo tayo vede uggaṇhitvā tato ācariyaṃ ārādhetvā chavasīsajānanamantaṃ nāma sikkhitvā chavasīsaṃ nakhena ākoṭetvā –

‘‘ ayaṃ satto asukayoniyaṃ nibbatto ’’ ti jānāti .

Brāhmaṇā ‘‘ ayaṃ amhākaṃ jivikāya maggo ’’ ti vaṅgīsaṃ gahetvā gāmanigamarājadhāniyo vicariṃsu .

Vaṅgīso tivassamatthake matānampi sīsaṃ āharāpetvā nakhena ākoṭetvā –

‘‘ ayaṃ satto asukayoniyaṃ nibbatto ’’ ti vatvā mahājanassa kaṅkhācchedanatthaṃ te te jane āvāhetvā attanoV2.250 attano gatiṃ kathāpeti .

Tena tasmiṃ mahājanoP0.529 abhippasīdati .

So taṃ nissāya mahājanassa hatthato satampi sahassampi labhati .

Brāhmaṇā vaṅgīsaṃ ādāya yathāruci vicariṃsu .

Vaṅgīso satthu guṇe sutvā satthāraṃ upasaṅkamitukāmo ahosi .

Brāhmaṇā ‘‘ samaṇo gotamo māyāya taṃ āvaṭṭessatī ’’ ti paṭikkhipiṃsu .

Vaṅgīso tesaṃ vacanaṃ anādiyitvā , satthu santikaṃ gantvā , paṭisanthāraṃ katvā , ekamantaṃ nisīdi .

Satthā taṃ pucchi –

‘‘ vaṅgīsa , kiñci sippaṃ jānātī ’’ ti ?

‘‘ Āma , bho gotama , chavasīsamantaṃ nāmekaṃ jānāmi , tena tivassamatthake matānampi sīsaṃ nakhena ākoṭetvā nibbattaṭṭhānaṃ jānāmī ’’ ti .

Atha satthā tassa ekaṃ niraye nibbattassa sīsaṃ , ekaṃ manussesu , ekaṃ devesu , ekaṃ parinibbutassa sīsaṃ āharāpetvā dassesi .

So paṭhamasīsaṃ ākoṭetvā ,‘‘ bho gotama , ayaṃ satto niraye nibbatto ’’ ti āha .

Sādhu vaṅgīsa , suṭṭhu tayā diṭṭhaṃ ,‘‘ ayaṃ satto kuhiṃ nibbatto ’’ ti pucchi .

‘‘ Manussaloke ’’ ti .

‘‘ Ayaṃ kuhin ’’ ti ?

‘‘ Devaloke ’’ ti .

Tiṇṇannampi nibbattaṭṭhānaṃ kathesi .

Parinibbutassa pana sīsaṃ nakhena ākoṭento nevaM2.255 antaṃ na koṭiṃ passi .

Atha naṃ satthā ‘‘ na sakkosi , vaṅgīsā ’’ ti pucchi .

‘‘ Passatha , bho gotama , upaparikkhāmi tāvāti punappunaṃ parivattetvāpi bāhirakamantena khīṇāsavassa sīsaṃ jānituṃ na sakkoti .

Athassa matthakato sedo mucci .

So lajjitvā tuṇhī ahosi ’’.

Atha naṃ satthā ‘‘ kilamasi , vaṅgīsā ’’ ti āha .

‘‘ Āma , bho gotama , imassa nibbattaṭṭhānaṃ jānituṃ na sakkomi .

Sace tumhe jānātha , kathethā ’’ ti .

‘‘ Vaṅgīsa , ahaṃ etampi jānāmi , ito uttaripi jānāmī ’’ ti vatvā –

‘‘ Cutiṃ yo vedi sattānaṃ , upapattiñca sabbaso ;

Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ , tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ .

‘‘ Yassa gatiṃ na jānanti , devā gandhabbamānusā ;

Khīṇāsavaṃ arahantaṃ , tamahaṃ brūmi brāhmaṇan ’’ ti .( dha . pa .419-420; su . ni .648-649)–

Imā dve gāthāyo abhāsi .

So tena hi , bho gotama , taṃ vijjaṃ me dethāti apacitiṃ dassetvā satthu santike nisīdi .

Satthā ‘‘ amhehi samānaliṅgassa demā ’’ ti āha .

Vaṅgīso ‘‘ yaṃ kiñci katvā mayā imaṃ mantaṃ gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti brāhmaṇe upagantvā āha –

‘‘ tumhe mayiV2.251 pabbajante mā cintayittha , ahaṃ mantaṃ uggaṇhitvā sakalajambudīpe jeṭṭhako bhavissāmi , tumhākampi tena bhaddameva bhavissatī ’’ tiP0.530 so mantatthāya satthu santikaṃ upasaṅkamitvā pabbajjaṃ yāci .

Tadā ca thero nigrodhakappo bhagavato santike ṭhito hoti , taṃ bhagavā āṇāpesi –

‘‘ nigrodhakappa , imaṃ pabbājehī ’’ ti .

Thero satthu āṇāya taṃ pabbājetvā ‘‘ mantaparivāraṃ tāva uggaṇhāhī ’’ ti dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ vipassanākammaṭṭhānañca ācikkhi .

So dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ sajjhāyantova vipassanāya kammaṭṭhānaṃ paṭṭhapesi .

Brāhmaṇā taṃ upasaṅkamitvā –

‘‘ kiṃ , bho vaṅgīsa , samaṇassa gotamassa santike sippaṃ uggahitan ’’ ti pucchiṃsu .

‘‘ Āma sikkhitaṃ ’’.

‘‘ Tena hi ehi gamissāmā ’’ ti .

‘‘ Kiṃ sippasikkhanena , gacchatha tumhe na mayhaṃ tumhehi kattabbakiccan ’’ ti .

Brāhmaṇā ‘‘ tvampi dāni samaṇassa gotamassa vasaṃ āpanno , māyāya āvaṭṭito , kiṃ mayaṃ tava santike karissāmā ’’ ti āgatamaggeneva pakkamiṃsu .

Vaṅgīso vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ sacchākāsi .

96. EvaṃM2.256 thero arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma jinotiādimāha .

Anuttānatthameva vaṇṇayissāma .

99. Pabhāhi anurañjantoti so padumuttaro bhagavā nīlapītādichabbaṇṇapabhāhi raṃsīhi anurañjanto jalanto sobhayamāno vijjotamānoti attho .

Veneyyapadumāni soti padumuttarasūriyo attano vacanasaṅkhātena sūriyaraṃsiyā veneyyajanasaṅkhātapadumāni visesena bodhento pabodhento arahattamaggādhigamena phullitāni karotīti attho .

100. Vesārajjehi sampannoti –

‘‘ Antarāye ca niyyāne , buddhatte āsavakkhaye ;

Etesu catuṭṭhānesu , buddho suṭṭhu visārado ’’ ti .

–

Evaṃ vuttacatuvesārajjañāṇehi sampanno samaṅgībhūto samannāgatoti attho .

105. Vāgīso vādisūdanoti vādīnaṃ paṇḍitajanānaṃ īso padhāno ‘‘ vādīso ’’ ti vattabbe da-kārassa ga-kāraṃ katvā evaṃ vuttanti daṭṭhabbaṃ .

Sakatthaparatthavādaṃ sūdati paggharāpeti pākaṭaṃ karotīti vādisūdano .

110. MāramasanātiV2.252 khandhamārādayo pañcamāre masati parāmasati viddhaṃsetīti māramasano .

Diṭṭhisūdanāti vohāraparamatthasaṅkhātaṃP0.531 diṭṭhidassanaṃ sūdati paggharaṃ dīpetīti diṭṭhisūdano .

111. Vissāmabhūmi santānan ti sakalasaṃsārasāgare santānaṃ kilamantānaṃ sotāpattimaggādiadhigamāpanena vissamabhūmi vissamaṭṭhānaṃ vūpasamanaṭṭhānanti attho .

132. Tatohaṃ vihatārambhoti tato paccekabuddhassa sarīradassanena ahaṃ vihatārambho vinaṭṭhasārambho , vinaṭṭhamāno nimmado hutvā pabbajjaṃ saṃ suṭṭhu yāciṃ saṃyāciṃ ārocesinti attho .

Sesaṃ suviññeyyamevāti .

Vaṅgīsattheraapadānavaṇṇanā samattā .

Issues

Select Version

Apadāna-aṭṭhakathā

Apadāna-aṭṭhakathā