3-5.Puṇṇamantāṇiputtattheraapadānavaṇṇanā
Ajjhāyako
V1.280 mantadharotiādikaṃ āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtattherassa apadānaṃ .Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato uppattito puretarameva haṃsavatīnagare brāhmaṇamahāsālakule nibbattitvā anukkamena viññutaṃ patto .
Aparabhāge padumuttare bhagavati uppajjitvā bodhaneyyānaṃ dhammaṃ desente heṭṭhā vuttanayena mahājanena saddhiṃ vihāraṃ gantvā parisapariyante nisīditvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ dhammakathikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā ‘‘ mayāpi anāgate evarūpena bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti cintetvā desanāvasāne uṭṭhitāya parisāya satthāraṃ upasaṅkamitvā nimantetvā heṭṭhā vuttanayena mahāsakkāraṃ katvā bhagavantaṃ evamāha –
‘‘ bhante , ahaṃ iminā adhikārena na aññaṃ sampattiṃ patthemi , yathā paneso bhikkhu sattamadivasamatthake tumhehi dhammakathikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapito , evaṃ ahampi anāgate ekassa buddhassa sāsane dhammakathikānaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti patthanaṃ akāsi .
Satthā anāgataṃ oloketvā tassa patthanāya samijjhanabhāvaṃ disvā ‘‘ anāgate
M1.306 kappasatasahassamatthake gotamo nāma buddho uppajjissati , tassa sāsane pabbajitvā tvaṃ dhammakathikānaṃ aggo bhavissasī ’’ ti byākāsi .So yāvatāyukaṃ kalyāṇakammaṃ katvā tato cuto kappasatasahassaṃ puññasambhāraṃ sambharanto devamanussesu saṃsaritvā amhākaṃ bhagavato kāle kapilavatthunagarassa avidūre doṇavatthunāmake brāhmaṇagāme brāhmaṇamahāsālakule aññāsikoṇḍaññattherassa bhāgineyyo hutvā nibbatti .
Tassa puṇṇoti nāmaṃ akaṃsu .
So satthari abhisambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakke anukkamena rājagahaṃ upanissāya viharante aññāsikoṇḍaññassa santike pabbajitvā laddhūpasampado padhānamanuyuñjanto sabbaṃ pabbajitakiccaṃ matthakaṃ pāpetvā ‘‘ dasabalassa santikaṃ gamissāmī ’’ ti mātulattherena saddhiṃ satthu santikaṃ āgantvā kapilavatthusāmantāyeva
P0.273 ohiyitvā yoniso manasikāre kammaṃ karonto nacirasseva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi .Tassa
V1.281 pana puṇṇattherassa santike pabbajitā kulaputtā pañcasatā ahesuṃ .Thero te dasakathāvatthūhi ovadi .
Tepi sabbe dasakathāvatthūhi ovaditā tassa ovāde ṭhatvā arahattaṃ pāpuṇitvā attano pabbajitakiccaṃ matthakappattaṃ ñatvā upajjhāyaṃ upasaṅkamitvā āhaṃsu –
‘‘ bhante , mayaṃ pabbajitakiccassa matthakaṃ pattā , dasannañca kathāvatthūnaṃ lābhino , samayo dāni no dasabalaṃ passitun ’’ ti , thero tesaṃ vacanaṃ sutvā cintesi –
‘‘ mayhaṃ dasakathāvatthulābhitaṃ satthā jānāti .
Ahaṃ dhammaṃ desento dasakathāvatthūni amuñcitvāva desemi , mayi ca gacchante sabbepime bhikkhū maṃ parivāretvā gacchissanti , evaṃ me gaṇena saddhiṃ gantvā ayuttaṃ dasabalaṃ passituṃ , ime tāva dasabalaṃ passituṃ gacchantū ’’ ti .
Atha te evamāha –
‘‘ āvuso , tumhe purato gantvā dasabalaṃ passatha , mama vacanena tathāgatassa pāde vandatha , ahampi tumhākaṃ gatamaggena āgacchissāmī ’’ ti .
Tepi therā sabbe dasabalassa jātibhūmiraṭṭhavāsino sabbe khīṇāsavā sabbe dasakathāvatthulābhino upajjhāyassa ovādaṃ acchinditvā theraṃ vanditvā anupubbena cārikaṃ carantā saṭṭhiyojanamaggaṃ
M1.307 atikkamma rājagahe veḷuvanamahāvihāraṃ gantvā dasabalassa pāde vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .Āciṇṇaṃ kho panetaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ āgantukehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammoditunti bhagavā tehi saddhiṃ ‘‘ kacci , bhikkhave , khamanīyan ’’ tiādinā nayena madhurapaṭisanthāraṃ katvā ‘‘ kuto ca tumhe , bhikkhave , āgatatthā ’’ ti pucchitvā puna tehi ‘‘ jātibhūmito ’’ ti vutte ‘‘ ko nu kho , bhikkhave , jātibhūmiyaṃ jātibhūmakānaṃ bhikkhūnaṃ sabrahmacārīnaṃ evaṃ sambhāvito ‘ attanā ca appiccho appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā ’’’ ti ( ma . ni .1.252) dasakathāvatthulābhiṃ bhikkhuṃ pucchi .
Tepi ‘‘ puṇṇo nāma , bhante , āyasmā mantāṇiputto ’’ ti ārocayiṃsu .
Tesaṃ kathaṃ sutvā āyasmā sāriputto theraṃ dassanakāmo ahosi .
Atha satthā rājagahato sāvatthiṃ agamāsi .
Puṇṇattheropi dasabalassa tattha āgatabhāvaṃ sutvā ‘‘ satthāraṃ passissāmī ’’ ti gantvā antogandhakuṭiyaṃyeva tathāgataṃ sampāpuṇi .
Satthā tassa dhammaṃ desesi .
Thero dhammaṃ sutvā dasabalaṃ vanditvā paṭisallānatthāya andhavanaṃ gantvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi .
Sāriputtattheropi tassāgamanaṃ sutvā sīsānulokiko gantvā okāsaṃ sallakkhetvā tasmiṃ rukkhamūle nisinnakaṃ upasaṅkamitvā therena saddhiṃ sammoditvā taṃ visuddhikkamaṃ
P0.274 ( ma . ni .1.257) pucchi .Sopissa pucchitapucchitaṃ byākaronto rathavinītūpamāya ativiya cittaṃ ārādhesi .
Te aññamaññassa subhāsitaṃ samanumodiṃsu .
434. Atha naṃ satthā aparabhāge bhikkhusaṅghassa majjhe nisinno theraṃ ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave
V1.282 , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ dhammakathikānaṃ yadidaṃ puṇṇo ’’ ti ( a . ni .1.188,196) etadagge ṭhapesi .So pubbakammaṃ saritvā somanassavasena pubbacaritāpadānaṃ vibhāvento ajjhāyakotiādimāha .
Tattha ajjhāyakoti anekabrāhmaṇānaṃ vācetā sikkhāpetā .
Mantadharoti mantānaṃ dhāretāti attho , vedasaṅkhātassa catutthavedassa sajjhāyanasavanadānānaṃ vasena dhāretāti vuttaṃ hoti .
Tiṇṇaṃ vedānan ti iruvedayajuvedasāmavedasaṅkhātānaṃ tiṇṇaṃ vedānaṃ ñāṇena dhāretabbatā ‘‘ vedo ’’ ti laddhanāmesu tīsu vedaganthesu pāraṃ pariyosānaṃ gatoti attho
M1.308 .Purakkhatomhi sissehīti mama niccaparivārabhūtehi sissehi parivuto ahaṃ amhi .
Upagacchiṃ naruttaman ti narānaṃ uttamaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamiṃ , samīpaṃ gatoti attho .
Sesaṃ suviññeyyameva .
438. Abhidhammanayaññūhan ti ahaṃ tadā tassa buddhassa kāle abhidhammanayakovidoti attho .
Kathāvatthuvisuddhiyāti kathāvatthuppakaraṇe visuddhiyā cheko , appicchasantuṭṭhikathādīsu dasasu kathāvatthūsu vā cheko , tāya kathāvatthuvisuddhiyā sabbesaṃ yatijanānaṃ paṇḍitānaṃ viññāpetvāna bodhetvāna anāsavo nikkileso viharāmi vāsaṃ kappemi .
439. Ito pañcasate kappeti ito pañcabuddhapaṭimaṇḍitato bhaddakappato pañcasate kappe suppakāsakā suṭṭhu pākaṭā cakkaratanādi sattahi ratanehi sampannā jambudīpādicatudīpamhi issarā padhānā caturo cattāro cakkavattirājāno ahesunti attho .
Sesaṃ vuttanayamevāti .
Puṇṇamantāṇiputtattheraapadānavaṇṇanā samattā .