Issues
Select Version
Apadāna-aṭṭhakathā
Apadāna-aṭṭhakathā

3. Sīvalittheraapadānavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Sīvalittheraapadānavaṇṇanā

TatiyāpadāneV2.242 padumuttaro nāma jinotiādikaṃ āyasmato sīvalittherassa apadānaṃ .
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto heṭṭhā vuttanayena vihāraṃ gantvā parisāya pariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ lābhīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā ‘‘ mayāpi anāgate evarūpena bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti dasabalaṃ nimantetvā sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhasaṅghassa mahādānaṃ datvā ,‘‘ bhante , iminā adhikārakammena na aññaṃ sampattiṃ patthemi , anāgate pana ekassa buddhassa sāsane ahampi tumhehi so etadagge ṭhapitabhikkhu viya lābhīnaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti patthanaṃ akāsi .
Satthā tassa anantarāyataṃ disvā ‘‘ ayaṃ te patthanā anāgate gotamassa buddhassa santike samijjhissatī ’’ ti byākaritvā pakkāmi .
So kulaputto yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā vipassissaM2.246 bhagavatoP0.521 kāle bandhumatīnagarato avidūre ekasmiṃ gāmake nibbatti , tasmiṃ samaye bandhumatīnagaravāsino raññā saddhiṃ sākacchitvā dasabalassa dānaṃ adaṃsu .
Ekadivasaṃ sabbe ekato hutvā dānaṃ dentā ‘‘ kiṃ nu kho amhākaṃ dānagge natthī ’’ ti ( a . ni . aṭṭha .1.1.207; theragā . aṭṭha .1.59 sīvalittheragāthāvaṇṇanā ) olokentā madhuñca guḷadadhiñca nāddasaṃsu .
Te ‘‘ yato kutoci āharissāmā ’’ ti janapadato nagarapavisanamaggesu purise ṭhapesuṃ .
Tadā esa kulaputto attano gāmato guḷadadhivārakaṃ gahetvā ‘‘ kiñcideva āharissāmī ’’ ti nagaraṃ gacchanto ‘‘ mukhaṃ dhovitvā dhotahatthapādo pavisissāmī ’’ ti phāsukaṭṭhānaṃ olokento naṅgalasīsappamāṇaṃ nimmakkhikadaṇḍakamadhuṃ disvā ‘‘ puññena me idaṃ uppannan ’’ ti gahetvā nagaraṃ pāvisi .
Nāgarehi ṭhapitapuriso taṃ disvā ,‘‘ mārisa , kassa imaṃ harasī ’’ ti pucchi .
‘‘ Na kassaci , sāmi , vikkāyikaṃ me idan ’’ ti .
‘‘ Tena hi imaṃ kahāpaṇaṃ gahetvā etaṃ madhuñca guḷadadhiñca dehī ’’ ti .
So cintesi –
‘‘ idaṃ me na bahuṃ agghati , ayañca ekappahāreneva bahuṃ deti , vīmaṃsissāmī ’’ ti .
Tato naṃ āha –
‘‘ nāhaṃ ekakahāpaṇena demī ’’ ti .
‘‘ Yadi evaṃ dve kahāpaṇe gahetvā dehī ’’ ti .
‘‘ Dvīhipi na demī ’’ ti .
Etenupāyena vaḍḍhetvā yāva sahassaṃ pāpuṇi , so cintesi –
‘‘ atiañchituṃ na vaṭṭati , hotu tāva iminā kattabbakammaṃ pucchissāmī ’’ tiV2.243 .
Atha naṃ āha –
‘‘ na idaṃ bahuagghanakaṃ , tvaṃ pana bahuṃ desi , kena kammena idaṃ gaṇhasī ’’ ti .
‘‘ Idha , bho , nagaravāsino raññā saddhiṃ paṭivirujjhitvā vipassisammāsambuddhassa dānaṃ dentā idaṃ dvayaṃ dānagge apassantā maṃ pariyesāpenti .
Sace idaṃ dvayaṃ na labhissanti , nāgarānaṃ parājayo bhavissati .
Tasmā sahassaṃ datvā gaṇhāmī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ panetaṃ nāgarānaṃ eva vaṭṭati , udāhu aññesampi dātuṃ vaṭṭatī ’’ ti ?
‘‘ Yassa kassaci dātuṃ avāritametan ’’ ti .
‘‘ Atthi pana koci nāgarānaṃ dāne ekadivasaṃ sahassaṃ dātā ’’ ti ?
‘‘ Natthi , sammā ’’ ti .
‘‘ Imesaṃ me dvinnaṃ sahassagghanakabhāvaṃ jānāsī ’’ ti ?
‘‘ Āma , jānāmī ’’ ti .
‘‘ Tena hi gaccha , nāgarānaṃ ārocehi –
‘ eko puriso imāni dve mūlena na deti , tumhehi saddhiṃ sahattheneva dātukāmo , tumhe imesaṃ dvinnaṃ kāraṇā nibbitakkā hothā ’’ ti .
‘‘ Tvaṃ imasmiṃ dāne jeṭṭhakabhāgassaM2.247 kāyasakkhī hohī ’’ ti vatvā gato .
So pana kulaputto gāmato paribbayatthaṃ gahitakahāpaṇena pañcakaṭukaṃ gahetvā cuṇṇaṃ katvāP0.522 dadhito kañciyaṃ vāhetvā tattha madhupaṭalaṃ pīḷetvā pañcakaṭukacuṇṇena yojetvā paduminipatte pakkhipitvā taṃ saṃvidahitvā ādāya dasabalassa avidūre nisīdi .
Mahājanehi āhariyamānassa sakkārassa antare attano pattavāraṃ olokento okāsaṃ ñatvā satthu santikaṃ gantvā ,‘‘ bhante , ayaṃ me duggatasakkāro , imaṃ me anukampaṃ paṭicca paṭiggaṇhathā ’’ ti .
Satthā tassānukampaṃ paṭicca catumahārājehi dattiyena selamayapattena taṃ paṭiggahetvā yathā aṭṭhasaṭṭhiyā bhikkhusatasahassassa diyyamānaṃ na khīyati , evaṃ adhiṭṭhāsi .
So kulaputto niṭṭhitabhattakiccaṃ bhagavantaṃ vanditvā ekamantaṃ nisinno āha –
‘‘ diṭṭho me , bhante bhagavā , ajja bandhumatīnagaravāsīhi tumhākaṃ sakkāro āhariyamāno , ahampi imassa nissandena nibbattanibbattabhave lābhaggayasaggappatto bhaveyyan ’’ ti .
Satthā ‘‘ evaṃ hotu kulaputtā ’’ ti vatvā tassa ca nagaravāsīnañca bhattānumodanaṃ katvā pakkāmi .
So kulaputto yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde suppavāsāya rājadhītuyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi .
Tassa paṭisandhiggahaṇakālato paṭṭhāya sāyaṃ pātañca pañcapaṇṇākārasatāni suppavāsāya upanīyanti .
Athassa sā puññavīmaṃsanatthaṃ hatthena bījapacchiṃ phusāpentī aṭṭhāsi .
Ekekabījato salākasataṃ salākasahassampi niggacchati , ekekakarīsakhettato paṇṇāsampi saṭṭhipi sakaṭapamāṇāni uppajjanti .
Koṭṭhapūraṇakālepissā koṭṭhadvāraṃ hatthena phusantiyā rājadhītāya puññena gaṇhantānaṃ gahitagahitaṃ puna pūrati .
Paripuṇṇabhattakumbhitopi ‘‘ rājadhītāya puññan ’’ ti vatvā yassa kassaci dentā naṃ yāva na ukkaḍḍhanti , na tāva bhattaṃ khīyati .
Dārake kucchigateyeva satta vassāni atikkamiṃsu .
GabbheV2.244 pana paripakke sattāhaṃ mahādukkhaṃ anubhosi .
Sā sāmikaṃ āmantetvā –
‘‘ pure maraṇā jīvamānā dānaṃ dassāmī ’’ ti satthu santikaṃM2.248 pesesi –
‘‘ gaccha , sāmi , imaṃ pavattiṃ satthu ārocetvā satthāraṃ nimantehi , yañca satthā vadati , taṃ sādhukaṃ upalakkhetvā āgantvā mayhaṃ kathehī ’’ ti .
So gantvā tassā sāsanaṃ satthu ārocesi –
‘‘ satthu bhante , koḷiyadhītā pāde vandatī ’’ ti .
Satthā tassā anukampaṃ paṭicca –
‘‘ sukhinī hotu suppavāsā koḷiyadhītā arogā , arogaṃ puttaṃ vijāyatū ’’ ti āha .
So taṃ sutvā bhagavantaṃ vanditvā attano gāmābhimukhoP0.523 pāyāsi .
Tassa pure āgamanāyeva suppavāsāya kucchito dhammakaraṇato udakaṃ viya gabbho nikkhami , parivāretvā nisinnajano assumukho rodituṃ āraddho haṭṭhatuṭṭhova tassā sāmikassa tuṭṭhisāsanaṃ ārocetuṃ agamāsi .
So tesaṃ iṅgitaṃ disvā –
‘‘ dasabalena kathitakathā nipphannā bhavissati maññe ’’ ti cintesi .
So āgantvā satthu kathaṃ rājadhītāya kathesi .
Rājadhītā tayā nimantitaṃ jīvabhattameva maṅgalabhattaṃ bhavissati , gaccha sattāhaṃ dasabalaṃ nimantehīti .
So tathā akāsi .
Sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ pavattayiṃsu .
So dārako ñātīnaṃ santattacittaṃ nibbāpento sītalabhāvaṃ kurumāno jātoti , sīvali tveva nāmaṃ kariṃsu .
So satta vassāni gabbhe vasitattā jātakālato paṭṭhāya sabbakammakkhamo ahosi .
Dhammasenāpati sāriputtatthero sattame divase tena saddhiṃ kathāsallāpamakāsi .
Satthāpi imaṃ gāthaṃ abhāsi –
‘‘ Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ , saṃsāraṃ mohamaccagā ;
Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī , anejo akathaṃkathī ;
Anupādāya nibbuto , tamahaṃ brūmi brāhmaṇan ’’ ti .( dha . pa .414; su . ni .643);
Atha naṃ thero evamāha –
‘‘ kiṃ pana tayā evarūpaṃ dukkhaṃ anubhavitvā pabbajituṃ na vaṭṭatī ’’ ti ?
‘‘ Labhanto pabbajeyyaṃ , bhante ’’ ti .
Suppavāsā taṃ therena saddhiṃ kathentaṃ disvā –
‘‘ kiṃ nu kho me putto dhammasenāpatinā kathetī ’’ ti theraṃ upasaṅkamitvā pucchi –
‘‘ mayhaṃ putto tumhehi saddhiṃ kiṃ katheti , bhante ’’ ti ?
Attanā anubhuttagabbhavāsadukkhaṃ kathetvā –
‘‘ tumhehi anuññāto pabbajissāmī ’’ ti vadatīti .
‘‘ Sādhu bhante , pabbājetha nan ’’ ti .
Thero taṃ vihāraṃ netvā tacapañcakakammaṭṭhānaṃ datvā pabbājento ,‘‘ sīvaliM2.249 , tuyhaṃ aññena ovādena kammaṃ natthi , tayā satta vassāni anubhuttadukkhameva paccavekkhāhī ’’ ti .
‘‘ Bhante , pabbajjāyeva tumhākaṃ bhāro , yaṃ pana mayā sakkā kātuṃ , tamahaṃ jānissāmī ’’ ti .
So pana paṭhamakesavaṭṭiyāV2.245 oropitakkhaṇeyeva sotāpattiphale patiṭṭhāsi , dutiyāya oropitakkhaṇe sakadāgāmiphale , tatiyāya anāgāmiphale patiṭṭhāsi .
Sabbesaṃyeva kesānaṃ oropanañca arahattaphalasacchikiriyā ca apure apacchā ahosi .
AthaP0.524 bhikkhusaṅghe kathā udapādi –
‘‘ aho evaṃ puññavāpi thero sattamāsādhikāni satta saṃvaccharāni mātugabbhe vasitvā satta divasāni mūḷhagabbhe vasī ’’ ti .
Satthā āgantvā –
‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā ’’ ti pucchitvā –
‘‘ imāya nāmā ’’ ti vutte –
‘‘ na , bhikkhave , iminā kulaputtena imāya jātiyā katakamman ’’ ti vatvā atītaṃ āharitvā atīte , bhikkhave , buddhuppādato puretarameva esa kulaputto bārāṇasiyaṃ rājakule nibbatto , pitu accayena rajje patiṭṭhāya vibhavasampanno pākaṭo ahosi .
Tadā eko paccantarājā ‘‘ rajjaṃ gaṇhissāmī ’’ ti āgantvā nagaraṃ uparundhitvā khandhāvāraṃ kāretvā vihāsi .
Atha rājā mātuyā saddhiṃ samānacchando hutvā sattāhaṃ khandhāvāranagare catūsu disāsu dvāraṃ pidhāpesi , nikkhamantānaṃ pavisantānañca dvāramūḷhaṃ ahosi .
Atha migadāyavihāre paccekabuddhā ugghosesuṃ .
Rājā sutvā dvāraṃ vivarāpesīti .
Paccantarājāpi palāyi .
So tena kammavipākena narakādīsu dukkhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde rājakule nibbattopi mātuyā saddhiṃ imaṃ evarūpaṃ dukkhamanubhavi .
Tassa pana pabbajitakālato paṭṭhāya bhikkhusaṅghassa cattāro paccayā yadicchakaṃ uppajjanti .
Evaṃ ettha vatthu samuṭṭhitaṃ .
Aparabhāge satthā sāvatthiṃ agamāsi .
Thero bhagavantaṃ abhivādetvā ,‘‘ bhante , mayhaṃ puññabalaṃ vīmaṃsissāmi , pañcabhikkhusatāni dethā ’’ ti .
‘‘ Gaṇha , sīvalī ’’ ti .
So pañcasate bhikkhū gahetvā himavantābhimukhaṃ gacchanto aṭavimaggaṃ gacchati .
Tassa paṭhamaṃ diṭṭhanigrodhe adhivatthā devatā satta divasāni dānaṃ adāsi .
Iti so –
‘‘ Nigrodhaṃ paṭhamaṃ passi , dutiyaṃ paṇḍavapabbataṃ ;
Tatiyaṃ aciravatiyaṃ , catutthaṃ varasāgaraṃ .
‘‘ PañcamaṃM2.250 himavantaṃ so , chaṭṭhaṃ chaddantupāgami ;
Sattamaṃ gandhamādanaṃ , aṭṭhamaṃ atha revatan ’’ ti .( a . ni . aṭṭha .1.1.207; theragā . aṭṭha .1.59 sīvalittheragāthāvaṇṇanā )–
SabbaṭṭhānesuV2.246 satta satta divasāneva dānaṃ adaṃsu .
Gandhamādanapabbate pana nāgadattadevarājā sattasu divasesu ekadivasaṃ khīrapiṇḍapātaṃ adāsi , ekadivasaṃ sappipiṇḍapātaṃ adāsi .
Atha naṃP0.525 bhikkhusaṅgho āha –
‘‘ āvuso , imassa devarañño neva dhenuyo duyhamānā paññāyanti , na dadhinimmathanaṃ , kuto te , devarāja , idaṃ uppajjatī ’’ ti ?
‘‘ Bhante , kassapadasabalassa kāle khīrasalākabhattadānassetaṃ phalan ’’ ti devarājā āha .
Aparabhāge satthā khadiravaniyarevatattherassa paccuggamanaṃ akāsi .
Kathaṃ ?
Athāyasmā sāriputto satthāraṃ āha –
‘‘ bhante , mayhaṃ kira kaniṭṭhabhātā revato pabbajito , so abhirameyya vā na vā , gantvā naṃ passissāmī ’’ ti .
Bhagavā revatassa āraddhavipassakabhāvaṃ ñatvā dve vāre paṭikkhipitvā tatiyavāre yācito arahattappattabhāvaṃ ñatvā – sāriputta , ahampi gamissāmi bhikkhūnaṃ ārocehīti .
Thero bhikkhū sannipātāpetvā –
‘‘ āvuso , satthā cārikaṃ caritukāmo , gantukāmā āgacchantū ’’ ti sabbesaṃyeva ārocesi .
Dasabalassa cārikatthāya gamanakāle ohiyyamānakabhikkhū nāma appakā honti ,‘‘ satthu suvaṇṇavaṇṇaṃ sarīraṃ passissāma , madhuradhammakathaṃ vā suṇissāmā ’’ ti yebhuyyena gantukāmā bahutarāva honti .
Iti satthā mahābhikkhusaṅghaparivāro ‘‘ revataṃ passissāmā ’’ ti nikkhanto .
Athekasmiṃ padese ānandatthero dvedhāpathaṃ patvā bhagavantaṃ pucchi –
‘‘ bhante , imasmiṃ ṭhāne dvedhāpatho , kataramaggena bhikkhusaṅgho gacchatū ’’ ti ?
‘‘ Kataramaggo , ānanda , ujuko ’’ ti ?
‘‘ Bhante , ujumaggo tiṃsayojaniko amanussapatho .
Parihāramaggo pana saṭṭhiyojaniko khemo subhikkho ’’ ti .
‘‘ Ānanda , sīvali , amhehi saddhiṃ āgato ’’ ti ?
‘‘ Āma , bhante , āgato ’’ ti .
‘‘ Tena hi saṅgho ujumaggameva gacchatu , sīvalissa puññaṃ vīmaṃsissāmā ’’ ti .
Satthā bhikkhusaṅghaparivāro sīvalittherassa puññavīmaṃsanatthaṃ tiṃsayojanamaggaṃ abhiruhi ( a . ni . aṭṭha .1.1.203).
MaggaṃM2.251 abhiruhanaṭṭhānato paṭṭhāya devasaṅgho yojane yojane ṭhāne nagaraṃ māpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa vasanatthāya vihāre paṭiyādesi .
Devaputtā raññā pesitakammakārā viya hutvā yāgukhajjakādīni gahetvā –
‘‘ kahaṃ , ayyo sīvalī ’’ ti pucchantā gacchanti .
Thero sakkārasammānaṃ gāhāpetvā satthu santikaṃ gacchati .
Satthā bhikkhusaṅghena saddhiṃ paribhuñji .
Imināva niyāmena satthā sakkāraṃ anubhavanto devasikaṃ yojanaparamaṃ gantvā tiṃsayojanikaṃ kantāraṃ atikkamma khadiravaniyarevatattherassaP0.526 vasanaṭṭhānaṃ patto , thero satthu āgamanaṃ ñatvā attanoV2.247 vasanaṭṭhāne buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa pahonakavihāre dasabalassa gandhakuṭiṃ rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni ca iddhiyā māpetvā tathāgatassa paccuggamanaṃ gato .
Satthā alaṅkatapaṭiyattena maggena vihāraṃ pāvisi .
Atha tathāgate gandhakuṭiṃ paviṭṭhe bhikkhū vassaggena pattasenāsanāni pavisiṃsu .
Devatā ‘‘ akālo āhārassā ’’ ti aṭṭhavidhaṃ pānakaṃ āhariṃsu .
Satthā saṅghena saddhiṃ pānakaṃ pivi .
Iminā niyāmeneva tathāgatassa sakkārasammānaṃ anubhavantasseva addhamāso atikkanto .
Athekacce ukkaṇṭhitabhikkhū ekasmiṃ ṭhāne nisīditvā kathaṃ uppādayiṃsu –
‘‘ dasabalo ‘ mayhaṃ aggasāvakassa kaniṭṭhabhātā ’ ti vatvā evarūpaṃ navakammikaṃ bhikkhuṃ passituṃ āgato , imassa vihārassa santike jetavanavihāro vā veḷuvanavihārādayo vā kiṃ karissanti ?
Ayampi bhikkhu evarūpassa navakammassa kārako , kiṃ nāma samaṇadhammaṃ karissatī ’’ ti ?
Atha satthā cintesi –
‘‘ mayi idha ciraṃ vasante idaṃ ṭhānaṃ ākiṇṇaṃ bhavissati , āraññakā nāma bhikkhū pavivekatthikā honti , revatassa phāsuvihāro na bhavissatī ’’ ti .
Tato therassa divāṭṭhānaṃ gato .
Theropi ekakova caṅkamanakoṭiyaṃ ālambanaphalakaṃ nissāya pāsāṇaphalake nisinno satthāraṃ dūratova āgacchantaṃ disvā paccuggantvā vandi .
Atha naṃ satthā pucchi –
‘‘ revata , idaṃ vāḷamigaṭṭhānaṃ , caṇḍānaṃ hatthiassādīnaṃ saddaṃ sutvā kiṃ karosī ’’ ti ?
‘‘ Tesaṃ me , bhante , saddaṃ suṇato araññapīti nāma uppannā ’’ ti .
Satthā imasmiṃ ṭhāne revatattherassa pañcahi gāthāsatehi araññānisaṃsaṃ nāma kathetvā punadivase avidūraṭṭhāne piṇḍāyaM2.252 caritvā revatattheraṃ āmantetvā yehi bhikkhūhi therassa avaṇṇo kathito , tesaṃ kattarayaṭṭhiupāhanatelanāḷichattānaṃ pamussanabhāvamakāsi .
Te attano parikkhāratthāya nivattā āgatamaggeneva gacchantāpi taṃ ṭhānaṃ sallakkhetuṃ na sakkonti .
Paṭhamañhi te alaṅkatapaṭiyattena maggena gantvā , taṃdivasaṃ pana visamamaggena gacchantā tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne ukkuṭikaṃ nisīdantā jaṇṇukehi gacchanti .
Te gumbe ca gacche ca kaṇḍake ca maddantā attanā vasitasabhāgaṭṭhānaṃ gantvā tasmiṃ tasmiṃ khadirakhāṇuke laggitaṃ attano chattaṃ sañjānanti , upāhanaṃ kattarayaṭṭhiṃ telanāḷiñca sañjānanti .
Te tasmiṃ samaye ‘‘ iddhimā ayaṃP0.527 bhikkhū ’’ ti ñatvā attano parikkhāramādāya ‘‘ dasabalassa paṭiyattasakkāro nāma evarūpo hotī ’’ ti vadantā agamaṃsu .
Purato āgate bhikkhū , visākhā upāsikā , attano gehe nisinnakāle pucchi –
‘‘ manāpaṃV2.248 nu kho , bhante , revatassa vasanaṭṭhānan ’’ ti ?
‘‘ Manāpaṃ , upāsike , nandavanacittalatāvanapaṭibhāgaṃ taṃ senāsanan ’’ ti .
Atha tesaṃ pacchato āgate bhikkhū pucchi –
‘‘ manāpaṃ , ayyā , revatassa vasanaṭṭhānan ’’ ti ?
‘‘ Mā puccha , upāsike , kathetuṃ ayuttaṭṭhānaṃ , etaṃ ujjaṅgalasakkharapāsāṇavisamakhadiravanaṃ eva , tattha so bhikkhu vasatī ’’ ti .
Visākhā purimānaṃ pacchimānañca bhikkhūnaṃ kathaṃ sutvā ,‘‘ kesaṃ nu kho kathā saccā ’’ ti pacchābhattaṃ gandhamālaṃ ādāya dasabalassa upaṭṭhānaṃ gantvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā satthāraṃ pucchi –
‘‘ bhante , revatattherassa vasanaṭṭhānaṃ ekacce ayyā vaṇṇenti , ekacce nindanti , kimetaṃ , bhante ’’ ti ?
‘‘ Visākhe , ramaṇiyaṃ vā hotu mā vā , yasmiṃ ṭhāne ariyānaṃ cittaṃ ramati , tadeva ṭhānaṃ ramaṇiyaṃ nāmā ’’ ti vatvā imaṃ gāthamāha –
‘‘ Gāme vā yadi vāraññe , ninne vā yadi vā thale ;
Yattha arahanto viharanti , taṃ bhūmirāmaṇeyyakan ’’ ti .( dha . pa .98; theragā .991; saṃ . ni .1.261);
Aparabhāge bhagavā ariyagaṇamajjhe nisinno theraṃ ‘‘ etadaggaṃ , bhikkhave , mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ lābhīnaṃ yadidaṃ , sīvalī ’’ ti ( a . ni .1.198,207) etadagge ṭhapesi .
54. Athāyasmā sīvalitthero arahattaṃ patvā pattaetadaggaṭṭhāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsentoM2.253 padumuttaro nāma jinotiādimāha .
Anuttānatthapadavaṇṇanameva karissāma .
55. Sīlaṃ tassa asaṅkheyyan ti tassa padumuttarassa bhagavato sīlaṃ asaṅkheyyaṃ .
‘‘ Nava koṭisahassāni , asītisatakoṭiyo ;
Paññāsasatasahassāni , chattiṃsā ca punāpare .
‘‘ Ete saṃvaravinayā , sambuddhena pakāsitā ;
Peyyālamukhena niddiṭṭhā , sikkhāvinayasaṃvare ’’ ti .( visuddhi .1.20; paṭi . ma . aṭṭha .1.1.37)–
Evaṃ vuttasikkhāpadāni bhikkhūnaṃ sāvakapaññattivasena vuttāni .
Bhagavato pana sīlaṃ asaṅkheyyamevaV2.249 saṃkhātuṃ gaṇetuṃP0.528 asakkuṇeyyanti attho .
Samādhivajirūpamo yathā vajiraṃ indanīlamaṇiveḷuriyamaṇiphalikamasāragallādīni ratanāni vijjhati chiddāvachiddaṃ karoti , evameva padumuttarassa bhagavato lokuttaramaggasamādhi paṭipakkhapaccanīkadhamme vijjhati bhindati samucchindatīti attho .
Asaṅkheyyaṃ ñāṇavaraṃ tassa buddhassa cattāri saccāni sattatiṃsabodhipakkhiyadhamme saṅkhatāsaṅkhatadhamme ca jānituṃ paṭivijjhituṃ samatthaṃ sayambhūñāṇasabbaññutaññāṇādiñāṇasamūhaṃ asaṅkheyyaṃ , atītānāgatapaccuppannādibhedena saṃkhāvirahitanti attho .
Vimutti ca anopamāti saṃkilesehi vimuttattā sotāpattiphalādikā catasso vimuttiyo anupamā upamārahitā ‘‘ imā viya bhūtā ’’ ti upametuṃ na sakkāti attho .
Sesaṃ uttānatthamevāti .
Sīvalittheraapadānavaṇṇanā samattā .