5. Vajjiputtattheraapadānavaṇṇanā
Sahassaraṃsī
M2.290V2.283 bhagavātiādikaṃ āyasmato vajjiputtattherassa apadānaṃ .Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito catunavutikappe ekaṃ paccekabuddhaṃ bhikkhāya gacchantaṃ disvā pasannamānaso kadaliphalāni adāsi .
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde vesāliyaṃ licchavirājakumāro hutvā nibbatti , vajjirājaputtattā vajjiputto tvevassa samaññā .
So daharo hutvā hatthisippādisikkhanakālepi hetusampannatāya nissaraṇajjhāsayova hutvā vicaranto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho satthu santike pabbajitvā vipassanāya kammaṃ katvā nacirasseva chaḷabhiñño ahosi .
Chaḷabhiñño pana hutvā aparabhāge aciraparinibbute satthari dhammaṃ saṅgāyituṃ saṅketaṃ katvā mahātheresu tattha tattha viharantesu ekadivasaṃ āyasmantaṃ ānandaṃ sekhaṃyeva samānaṃ mahatiyā parisāya parivutaṃ dhammaṃ desentaṃ disvā tassa uparimaggādhigamāya ussāhaṃ janento –
‘‘ Rukkhamūlagahanaṃ
P0.561 pasakkiya , nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya ;Jhāya gotama mā ca pamādo , kiṃ te biḷibiḷikā karissatī ’’ ti .( theragā .119)– gāthaṃ abhāsi ;
Tattha rukkhamūlagahanan ti rukkhamūlabhūtaṃ gahanaṃ , gahanañhi atthi , na rukkhamūlaṃ , rukkhamūlañca atthi , na gahanaṃ , tesu rukkhamūlaggahaṇena ṭhānassa chāyāya sampannatāya vātātapaparissayābhāvaṃ dīpeti , gahanaggahaṇena nivātabhāvena vātaparissayābhāvaṃ janasambādhābhāvañca dasseti , tadubhayena ca bhāvanāyogyataṃ .
Pasakkiyāti upagantvā .
Nibbānaṃ hadayasmiṃ opiyāti ‘‘ evaṃ mayā paṭipajjitvā nibbānaṃ adhigantabban ’’ ti nibbutiṃ hadaye ṭhapetvā citte katvā .
Jhāyāti tilakkhaṇūpanijjhānena jhāya , vipassanābhāvanāsahitaṃ maggabhāvanaṃ bhāvehi .
Gotamāti dhammabhaṇḍāgārikaṃ gottenālapati .
Mā ca pamādoti adhikusalesu dhammesu mā pamādaṃ āpajji .
Idāni yādiso
M2.291 therassa pamādo , taṃ paṭikkhepavasena dassento ‘‘ kiṃ te biḷibiḷikā karissatī ’’ ti āha .Tattha biḷibiḷikāti biḷibiḷikiriyā , biḷibiḷitisaddapavatti yathā niratthakā , evaṃ biḷibiḷikāsadisā janapaññatti .
Kiṃ te karissatīti kīdisaṃ atthaṃ tuyhaṃ sādhessati , tasmā janapaññattiṃ pahāya sadatthapasuto hohīti ovādaṃ adāsi .
Taṃ
V2.284 sutvā aññehi vuttena vissagandhavāyanavacanena saṃvegajāto bahudeva rattiṃ caṅkamena vītināmento vipassanaṃ ussukkāpetvā senāsanaṃ pavisitvā mañcake nisinnamattova ‘‘ kiñci sayāmī ’’ ti sīsaṃ bimbohanamasampattaṃ pādaṃ bhūmito uggataṃ sarīrassa ākāsagatakkhaṇeyeva arahattaṃ pāpuṇi . 49. Vajjiputtatthero aparabhāge somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sahassaraṃsī bhagavātiādimāha .
Tattha sahassaraṃsīti ettha ‘‘ anekasatasahassaraṃsī ’’ ti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ ‘‘ sahassaraṃsī ’’ ti vuttanti veditabbaṃ .
Sesaṃ suviññeyyamevāti .
Vajjiputtattheraapadānavaṇṇanā samattā .