8. Uttiyattheraapadānavaṇṇanā
Candabhāgānadītīretiādikaṃ
M2.44 āyasmato uttiyattherassa apadānaṃ .Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle candabhāgānadiyaṃ susumāro hutvā nibbatto nadītīraṃ upagataṃ bhagavantaṃ disvā pasannacitto pāraṃ netukāmo tīrasamīpeyeva nipajji .
Bhagavā tassa anukampāya piṭṭhiyaṃ pāde ṭhapesi .
So tuṭṭho udaggo pītivegena mahussāho hutvā sotaṃ chindanto sīghena javena bhagavantaṃ paratīraṃ nesi .
Bhagavā tassa cittappasādaṃ ñatvā ‘‘ ayaṃ ito cuto devaloke nibbattissati
V2.40 , tato paṭṭhāya sugatīsuyeva saṃsaranto ito catunnavutikappe amataṃ pāpuṇissatī ’’ ti byākaritvā pakkāmi .So tathā sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti , uttiyo tissa nāmaṃ akaṃsu .
So vayappatto ‘‘ amataṃ pariyesissāmī ’’ ti paribbājako hutvā ekadivasaṃ bhagavantaṃ disvā upasaṅkamitvā vanditvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho hutvā sāsane pabbajitvā sīladiṭṭhīnaṃ avisodhitattā visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto aññaṃ bhikkhuṃ visesaṃ nibbattetvā aññaṃ byākarontaṃ disvā satthāraṃ upasaṅkamitvā saṅkhepena ovādaṃ yāci .
Satthāpi tassa
P0.349 ,‘‘ tasmātiha tvaṃ , uttiya , ādimeva visodhehī ’’ tiādinā ( saṃ . ni .5.382) saṅkhepeneva ovādaṃ adāsi .So satthu ovāde ṭhatvā vipassanaṃ ārabhi .
Tassa āraddhavipassakassa ābādho uppajji .
Uppanne ābādhe jātasaṃvego vīriyārambhavatthuṃ ñatvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
169. Evaṃ so katasambhārānurūpena pattaarahattaphalo attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento candabhāgānadītīretiādimāha .
Tattha candabhāgānadītīreti parisuddhapaṇḍarapulinatalehi ca pabhāsampannapasannamadhurodakaparipuṇṇatāya ca candappabhākiraṇasassirīkābhā nadamānā saddaṃ kurumānā gacchatīti candabhāgānadī , tassā candabhāgānadiyā tīre susumāro ahosinti sambandho .
Tattha
M2.45 susumāroti khuddakamacchagumbe khaṇḍākhaṇḍikaṃ karonto māretīti susumāro , caṇḍamaccho kumbhīloti attho .Sabhojanapasutohan ti ahaṃ sabhojane sakagocare pasuto byāvaṭo .
Nadītitthaṃ agacchahan ti bhagavato āgamanakāle ahaṃ nadītitthaṃ agacchiṃ pattomhi .
170. Siddhattho tamhi samayeti tasmiṃ mama titthagamanakāle siddhattho bhagavā aggapuggalo sabbasattesu jeṭṭho seṭṭho sayambhū sayameva bhūto jāto buddhabhūto so bhagavā nadiṃ taritukāmo nadītīraṃ upāgami .
172. Pettikaṃ visayaṃ mayhan ti mayhaṃ pitupitāmahādīhi paramparānītaṃ , yadidaṃ sampattasampattamahānubhāvānaṃ taraṇanti attho .
173. Mama
V2.41 uggajjanaṃ sutvāti mayhaṃ uggajjanaṃ ārādhanaṃ sutvā mahāmuni bhagavā abhiruhīti sambandho .Sesaṃ uttānatthamevāti .
Uttiyattheraapadānavaṇṇanā samattā .