35. Parikkhāraniddesavaṇṇanā
259-60.
Chatte
V0.313 anto bahi ca pañcavaṇṇehi suttehi sibbituñca paṇṇe girikūṭaaḍḍhacandādiṃ chindituñca na vaṭṭatīti sambandho .Chatteti tālapaṇṇe chatte .
Girikūṭaṃ nāma makaradantakaṃ , ādi -saddena tādisaṃ aññaṃ vikārarūpaṃ saṅgahitaṃ .
Ghaṭakan ti gehatthambhesu viya kayiramānaṃ ghaṭakaṃ .
Daṇḍeti chattadaṇḍe .
Lekhāti tahiṃ tahiṃ dinnā lekhā .
Sādisan ti dīghena niddiṭṭhaṃ .
Bundamhi mūle .
261. Thiratthaṃ chatte ekavaṇṇena sibbituṃ vā pañjaraṃ vinandhituṃ vā vaṭṭatīti sambandho .
Sibbitun ti anto bahi ca sibbituṃ .
Ekavaṇṇenāti nīlādinā ekavaṇṇena .
Pañjaran ti chattadaṇḍagāhakasalākapañjaraṃ .
Thiratthan ti iminā na vaṇṇamaṭṭhatthāyāti dasseti .
Bandhituṃ daṇḍe lekhā vaṭṭatīti sambandho .
Bandhitun ti vātappahārena acalanatthaṃ chattamaṇḍalikaṃ rajjukehi gahetvā bandhanatthāya .
Lekhāvāti valayamiva ukkiritvā katā lekhā eva .
Vaṭṭatīti yadipi na bandhati , rajjukehi bandhituṃ yuttaṭṭhānattā vaṭṭati .
262. Cīvare ante vāpi paṭṭamukhe vāpi veṇipi vā saṅkhalikāpi vā aññaṃ sūcivikāraṃ vā pāḷikaṇṇikaādikaṃ kappabinduvikārampi
M0.372 vā na ca kappatīti sambandho .Anteti cīvarapariyante , anuvāteti vuttaṃ hoti .
Paṭṭamukheti paṭṭakoṭiyaṃ , dvinnaṃ paṭṭānaṃ saṅghaṭitaṭṭhānaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .
Veṇīti varakasīsākārena sibbanaṃ .
Saṅkhalikāti biḷālabandhanākārena sibbanaṃ .
Aññaṃ sūcivikāraṃ vāti cīvaramaṇḍanatthāya kayiramānaṃ aññaṃ yaṃ kiñci sūcikammavikāraṃ vā .
Ṭīkāyaṃ pana ‘‘ satapadisadisaṃ aññaṃ vā sūcivikāraṃ na kappatī ’’ ti sāmaññena vuttaṃ .
‘‘ Cīvaramaṇḍanatthāya nānāsuttakehi satapadisadisaṃ sibbantā āgantukapaṭṭaṃ ṭhapenti , aññampi yaṃ kiñci sūcikammavikāraṃ karonti , sabbaṃ na vaṭṭatī ’’ ti aṭṭhakathāyaṃ vuttattā pana nānāvaṇṇehi vā hotu , ekavaṇṇena vā hotu , cīvaramaṇḍanatthāya saṃsibbantānaṃ sūcikammavikāraṃ sandhāya vuttanti cīvaresu phālitaṭṭhānassa thirabhāvatthaṃ satapadisadisampi sibbituṃ vaṭṭatīti amhākaṃ khanti .
Pāḷi -saddena , kaṇṇika -saddena ca kappa-saddalopena vā upacārena vā pāḷikappādayova gahitā .
Pāḷi ca kaṇṇikā ca pāḷikaṇṇikāyo , tā ādi yassa aññassa tādisassāti viggaho .
Tattha nīlāvaḷiādisaṇṭhānāya
V0.314 bindupantiyā yathā sobhati , tathā kayiramāno pāḷikappo .Tatheva bindusamūhe katthaci dassetvā kayiramāno kaṇṇikakappo .
263. Gaṇṭhipāsakapaṭṭāti gaṇṭhino ca pāsakassa ca patiṭṭhānaṭṭhāne ṭhapetabbā paṭṭā .
Vaṭṭatīti ettha ‘‘ gaṇṭhipāsakā ’’ ti katvā ‘‘ catukoṇāva vaṭṭantī ’’ ti atthato vacanaṃ vipallāsetvā yojetabbaṃ .
Agghiyan ti cetiyasaṇṭhānena sibbanaṃ .
Mūle ca agge ca ekasadisaṃ katvā muggarākārena sibbanaṃ muggaro .
Vikāran ti vikāro , liṅgavipallāsena vuttaṃ .
Etthāti gaṇṭhipāsakapaṭṭesu .
264. Koṇasuttāti
M0.373 napuṃsakaniddeso , gaṇṭhipāsakapaṭṭānaṃ koṇehi nīhaṭasuttakoṭiyo .Pīḷakāti tāniyeva nivattetvā pīḷakākārena katāni .
Duviññeyyāvāti tesaṃ antesu ekavāraṃ gaṇṭhikaraṇena vā puna nivattetvā sibbanena vā duviññeyyā eva .
Gandhaṃ telaṃ vāti gandhaṃ vā telaṃ vā .
Kañcikapiṭṭhakhalikaādīnipi vaṭṭanti .
265. Maṇināti masāragallādipāsāṇena .
Na ca ghaṭṭeyyāti neva ghaṭṭeyya .
Aññena vāti muggaramusalādinā .
Aṃsabaddhakakāyabandhanāni pana tathā kātuṃ vaṭṭati .
Doṇiyaṃ katvā na ca ghaṃseyyāti pakkarajanākiraṇadoṇiyaṃ ṭhapetvā bhūmiyaṃ jaṇṇukāni nihantvā ito cito ca āvijjhitvā neva ghaṃseyyāti attho .
266-7.
Kaṇṇakoṇakasuttānīti cīvararajanakāle lagganatthāya anuvāte catūsu koṇesu ca pāsakaṃ katvā bandhitāni suttāni , yāni ‘‘ anujānāmi , bhikkhave , kaṇṇasuttakan ’’ ti ( mahāva .344) evaṃ anuññātāni .
Kaṇṇasaṅkhātā koṇā kaṇṇakoṇakā , tesu suttāni .
Gaṇṭhikapāsakapaṭṭesu pana kaṇṇakoṇakasuttānaṃ duviññeyyānameva kappiyatā heṭṭhā vuttāti cīvare ratteyeva tesaṃ chinditabbatā natthi , kaṇṇakoṇakasuttānaṃ chinditabbatāya vuttattā anuvātehi nikkhamitasuttānipi chinditabbānīti veditabbaṃ .
Dhammakaraṇe chattavaṭṭiyaṃ lekhaṃ ṭhapetvā lekhā na vaṭṭatīti yojanā .
Chattavaṭṭiyan ti chattassa mukhavaṭṭiyaṃ .
Lekhāti upari vā heṭṭhā vā kucchiyaṃ vā aññā lekhā .
Kuñcikāya ca pipphale ca maṇikā ca pīḷakā ca na vaṭṭantīti
V0.315 sambandho .Maṇikāti ekā vaṭṭamaṇi .
Pīḷakāti sāsapamattikā muttarājisadisā bahuvaṭṭalekhā .
Daṇḍamhīti pipphaladaṇḍake .
268-9.
Araṇiyaṃ
M0.374 mālādi ca pattamaṇḍale bhittikammañca na vaṭṭatīti sambandhitabbaṃ .Araṇiyan ti uttarāraṇi adharāraṇi araṇidhanukañca sāmaññena gahitaṃ .
Pattamaṇḍaleti tipusīsādimaye pattamaṇḍale .
Ettha pana makaradaṇḍakaṃ vaṭṭati .
Heṭṭhāti kattarayaṭṭhiyā heṭṭhā .
Uddhan ti tassāyeva upari .
270-3.
Sammuñjanimhīti sammuñjaniyā liṅgavipallāso .
Avāritan ti itthirūpaṃ pana vāritaṃ .
Sovaṇṇamayampīti suvaṇṇamayampi .
Visāṇanāḷi nāma visāṇamayā nāḷi .
Ettha pana avuttānipi yāni kānici ārakaṇḍakadantakaṭṭhachedanapānīyaghaṭapānīyauḷuṅkacuṇṇabhājanādīni vuttānaṃ anulomānīti veditabbāni .
Yo panettha vinayaññū tādisaṃ parikkhāraṃ disvā chindeyya vā chindāpeyya vā , anupavajjo soti veditabbanti .
Parikkhāraniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .