40. Avebhaṅgiyaniddesavaṇṇanā
322-5.
Ārāmā … pe … mattikabhaṇḍānīti ete pañca avibhājiyāti sambandhitabbaṃ
V0.328 .Pañcāti ‘‘ ārāmārāmavatthūni ekan ’’ tiādinā rāsivasena pañca , sarūpavasena panetāni paṇṇaṃ tiṇe pakkhipitvā pañcavīsatividhāni honti .
Tathā cāha –
‘‘ Dvisaṅgahāni dve honti , tatiyaṃ catusaṅgahaṃ ;
Catutthaṃ navakoṭṭhāsaṃ , pañcamaṃ aṭṭhabhedanaṃ .
‘‘ Iti pañcahi rāsīhi , pañcanimmalalocano ;
Pañcavīsavidhaṃ nātho , garubhaṇḍaṃ pakāsayī ’’ ti .( cūḷava . aṭṭha .321);
Tattha ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā .
Ārāmavatthu nāma tesaṃyeva patiṭṭhānokāso , vinaṭṭhesu vā tesu porāṇakabhūmibhāgo .
Vihāro nāma
M0.391 pāsādādi yaṃ kiñci senāsanaṃ .Lohakumbhī nāma kāḷalohena vā tambalohena vā katakumbhī .
Kaṭāhādī supi eseva nayo .
Ettha bhāṇakan ti arañjaro vuccati .
Vārakoti ghaṭo .
Rāsiṃ apekkhitvā eteti pulliṅganiddeso .
Avibhājiyāti mūlacchejjavasena avebhaṅgiyā .
Parivattanavasena pana paribhuñjantassa vissajjentassa ca anāpatti .
Avissajjiyāni cāti ca -saddena avebhaṅgiyāni cāti avuttaṃ sampiṇḍeti .
326-8.
Ekantagarubhaṇḍattā ādito tayo rāsī ṭhapetvā catuttharāsito paṭṭhāya garubhaṇḍāgarubhaṇḍe vibhajituṃ ‘‘ vallī ’’ tiādi āraddhaṃ .
Aḍḍhabāhumattāpi valli ca aṭṭhaṅgulāyato veḷu ca muṭṭhimattampi tiṇādi ca ekampi paṇṇañca pākatā vā pañcavaṇṇā vā tālapakkappamāṇāpi mattikā ca tālapakkappamāṇāpi sudhā ca tālapakkappamāṇāpi kaṅguṭṭhaādikā ca dinnā vā tatthajātakā vā saṅghikā rakkhitā abhājiyā , rajjuyottādi ca dinnā saṅghikā abhājiyāti yojanā .
Veḷu pariṇāhato paṇṇasūcidaṇḍamatto gahetabbo .
Tiṇaṃ muñjaṃ pabbajañca ādisaddasaṅgahitaṃ ṭhapetvā avasesaṃ yaṃ kiñci tiṇaṃ .
Paṇṇo aṭṭhaṅgulappamāṇo rittapotthako garubhaṇḍameva .
Pākatāti pakatiyā jātā .
Pañcavaṇṇāti rattasetādipañcavaṇṇā .
Sudhākaṅguṭṭhādayo mattikaggahaṇena gahitā .
Kaṅguṭṭhaādikāti ādi -saddena sajjurasajātihiṅgulakādīnaṃ gahaṇaṃ .
Dinnāti saṅghassa dinnā .
Tatthajātāti saṅghikabhūmiyaṃ jātā .
Rajjuyottādīti suttamakacivākanāḷikerahīracammamayā rajju ca yottādi ca .
Ādi -saddena
V0.329 makacivākādike vaṭṭetvā katā ekavaṭṭā gahitā .Byatirekavasena panettha catuttharāsimhi itare bhājiyāti
M0.392 veditabbā .Saṅghike kamme , cetiyassa vā kamme niṭṭhite bhājiyāti yojanīyaṃ .
329. Lohabhaṇḍesu bhikkhusāruppaṃ pattādi vā tathā vippakatākataṃ lohabhaṇḍaṃ tathā pādagaṇhakaṃ vārakaṃ bhājiyanti yojanā .
Pattādīti ayopatto ayathālakaṃ tambalohathālakaṃ añjanisalākā kaṇṇamalaharaṇī sūci paṇṇasūci khuddako pipphalako khuddakaṃ ārakaṇḍakaṃ kuñcikā tāḷādi .
Vippakatan ti apariniṭṭhitaṃ .
Akatan ti sabbaso akataṃ .
Pādagaṇhakan ti sīhaḷadīpe pādagaṇhanakaṃ .
Pādo nāma catutthaṃso , magadhanāḷiyā pañcanāḷimattā .
Magadhanāḷi ca nāmesā ūnapañcapasatā veditabbā .
Tathā ghaṭako telabhājanañca .
Yāya vāsiyā ṭhapetvā dantakaṭṭhacchedanaṃ vā ucchutacchanaṃ vā aññaṃ mahākammaṃ kātuṃ na sakkā , ayaṃ bhājiyā .
Sammuñjanidaṇḍakhaṇanakaṃ pana adaṇḍakaṃ phalamattameva , yaṃ sakkā sipāṭikāya pakkhipitvā pariharituṃ , ayaṃ bhājanīyā .
Tipukoṭṭakaupakaraṇesu tipucchedanakasatthakaṃ suvaṇṇakārūpakaraṇesu suvaṇṇacchedanakasatthakaṃ cammakāraupakaraṇesu cammachindanakaṃ khuddakasatthaṃ nahāpitatuṇṇakāraupakaraṇesu ṭhapetvā mahākattariṃ mahāsaṇḍāsañca mahāpipphalakañca sabbāni bhājanīyabhaṇḍāni .
Tathā kuñcikā .
Vuttavipallāsena pana lohabhaṇḍe abhājiyāti veditabbā .
330.‘‘ Veḷumhī ’’ tiādinā dārubhaṇḍāni dasseti .
Dārubhaṇḍena pana saṅgahetvā sabbāpi dāruveḷucammupāhanādivikati veditabbā .
Chattadaṇḍo ca salākā cāti dvando .
Upāhanāya daṇḍako upāhanadaṇḍako .
331. Anuññātavāsidaṇḍoti anuññātavāsiyā daṇḍo .
Araṇañjanisiṅgādīti ādi -saddena añjanisalākā chattaṃ
M0.393 muṭṭhipaṇṇaṃ upāhanā dhammakaraṇo pādagaṇhanakato anatirittaṃ āmalakatumbaṃ āmalakaghaṭo lābukatumbaṃ lābukaghaṭo visāṇatumbanti idaṃ saṅgaṇhāti . 332. Yathāvuttato aññaṃ dārubhaṇḍesu garubhaṇḍaṃ .
Mattikāmayo pādaghaṭako bhājiyoti yojanā .
Pādaghaṭakoti pādassa pahonako ghaṭako .
Iminā mattikābhaṇḍaṃ upalakkheti , tasmā patto thālakaṃ kuṇḍikāti imāni bhājanīyāni , vuttāvasesā abhājiyā .
333-4.
Garunā
V0.330 garubhaṇḍañca thāvarañca parivatteyya , thāvarena ca thāvarampi parivatteyyāti yojetabbaṃ .Garunā mañcapīṭhādinā .
Thāvaran ti ārāmādi paṭhamarāsidvayaṃ .
Tathā katvā ca bhuñjitun ti evañca parivattetvā tato ābhataṃ kappiyabhaṇḍaṃ paribhuñjeyyāti attho , vidhimhi ayaṃ tuṃpaccayo .
Phātikammena vallādiṃ gaṇheti sambandhanīyaṃ .
Phātikammaṃ nāma samakaṃ vā atirekaṃ vā tadagghanakaṃ vā vaḍḍhikammaṃ .
Sesan ti paṭhamarāsittikanti .
Avebhaṅgiyaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .