38. Dūsananiddesavaṇṇanā
297. Dadatoti sasantakaṃ parasantakañca dentassa .
Kuladūsanadukkaṭan ti attano duppaṭipattiyā kulānaṃ dūsanaṃ pasādavināsanaṃ kuladūsanaṃ , tena dukkaṭaṃ kuladūsanadukkaṭaṃ .
298. Ettha saṅghikaṃ garubhaṇḍaṃ issarena dentassa thullaccayanti sambandho .
Etthāti etesaṃ pupphādīnaṃ majjhe .
Issarenāti taddhitalopena vuttaṃ , issariyena issaravatāyāti attho .
Dentassāti kulasaṅgahatthāya issaravatāya dadato .
Thullaccayan ti kulasaṅgahatthāya dadato ‘‘ kuladūsanadukkaṭan ’’ ti sāmaññavihitadukkaṭena saddhiṃ ‘‘ pañcimāni , bhikkhave , avissajjiyāni , na vissajjetabbāni saṅghena vā gaṇena vā puggalena vā , vissajjitānipi avissajjitāni honti .
Yo vissajjeyya , āpatti thullaccayassā ’’ ti ( cūḷava .321) evaṃ vuttathullaccayanti attho .
Aññattha thullaccayameva .
Senāsanatthāya niyamitepi eseva nayo .
Saṅghassa santakaṃ theyyā dentassa dukkaṭādīnīti sambandhitabbaṃ .
Dentassāti vuttanayameva .
Dukkaṭādīnīti kulasaṅgahatthāya dadato kuladūsanadukkaṭena saddhiṃ māsake vā ūnamāsake vā dukkaṭaṃ
V0.322 , atirekamāsake vā ūnapañcamāsake vā thullaccayaṃ , pañcamāsake vā atirekapañcamāsake vā pārājikanti evaṃ dukkaṭādīni hontīti attho .Aññattha dukkaṭādīneva .
299-300.
Kulasaṅgahatthaṃ
M0.383 phalapupphūpagaṃ rukkhaṃ sabbathā ropetuñca ropāpetuñca jaggituñca na vaṭṭatīti sambandhanīyaṃ .Ca -saddo ocinituṃ ocināpetuṃ , ganthituṃ ganthāpetunti ca avuttāni ca samuccinoti .
Phalapupphāni sampādanavasena upagacchatīti phalapupphūpagaṃ .
Sabbathāti kappiyavohāraakappiyavohārapariyāyaobhāsanimittakammavasena sabbappakāreneva .
Tattha kappiyavohāro nāma ‘‘ imaṃ rukkhaṃ jāna , imaṃ āvāṭaṃ jāna , imaṃ mālāvacchaṃ jāna , ettha udakaṃ jānā ’’ ti vacanaṃ , sukkhamātikāya ujukaraṇañca .
Tabbipariyāyena akappiyavohāro nāma .
Pariyāyo nāma ‘‘ paṇḍitena mālāvacchādayo ropāpetabbā , na cirasseva upakārāya saṃvattantī ’’ tiādivacanaṃ .
Obhāso nāma kuddālakhaṇittādīni ca mālāvacche ca gahetvā ṭhānaṃ .
Nimittakammaṃ nāma kuddālaudakabhājanādīnaṃ āharitvā samīpe ṭhapanaṃ .
Jaggitun ti vadanti udakasecanādīni katvā .
Ganthanaganthāpanesu pana sabbāpi cha pupphavikatiyo veditabbā ganthimaṃ gopphimaṃ vedhimaṃ veṭhimaṃ pūrimaṃ vāyimanti .
Nāmavaseneva panetesaṃ viseso veditabbo .
Taṃ pana kulasaṅgahato aññatrāpi bhikkhussa kātumpi akappiyavacanena kārāpetumpi na vaṭṭati .
‘‘ Evaṃ jāna , evaṃ kate sobheyya , yathā etāni pupphāni na vikiriyanti , tathā karohī ’’ tiādinā pana kappiyavacanena kārāpetuṃ vinā kulasaṅgahaṃ vaṭṭati .
Ropanādīnīti akappiyapathaviyaṃ ropāpanasiñcāpanādīni , aññattha ropanādīni .
301-2.
Idāni pupphadānādīsu aṭṭhasu kulasaṅgahavatthūsu avasesāni dve dassetuṃ ‘‘ vuttāvā ’’ tiādimāha .
Vuttāva micchājīvavivajjanā yaṃ vuttā eva .
Jaṅghapesane vinicchayo vuccatīti pāṭhaseso .
Pitaro bhaṇḍuṃ sakaṃ veyyāvaccakaraṃ ṭhapetvā gihikammesu dūtasāsanaṃ haraṇe padavārena
M0.384 dukkaṭanti sambandho .Sahadhammikesu vattabbameva natthīti pitādayova vuttā .
Gihikammasūti visayasattamī .
Padavārenāti padakkamena , pade padeti adhippāyo .
Paṭhamaṃ sāsanaṃ aggahetvāpi puna vadato dukkaṭanti yojetabbaṃ .
Punāti pacchā .
‘‘ Ayaṃ dāni so gāmo , handa naṃ sāsanaṃ ārocemī ’’ ti maggā okkamantassa ca pade pade vadato ca dukkaṭanti adhippāyo .
Tassa pana sāsanaṃ paṭikkhipitvā sayameva kāruññe ṭhitena gantvā attano patirūpaṃ
V0.323 sāsanaṃ ārocetuṃ ,‘‘ mama vacanena bhagavato pāde vandathā ’’ tiādikaṃ gihīnaṃ kappiyasāsanaṃ harituñca vaṭṭati . 303. Abhūtārocanarūpiyasaṃvohāruggahādisāti abhūtārocanāya rūpiyasaṃvohāre ca uggahe uppannapaccaye ādisanti kathenti pakāsentīti abhūtā … pe … hādisā , taṃsadisāti vuttaṃ hoti .
304. Pitūnaṃ harāpetvā haritvāpi pupphāni vatthupūjatthaṃ dātuṃ , sesañātīnaṃ pattānaṃ vatthupūjatthaṃ dātunti yojanīyaṃ .
‘‘ Harāpetvā haritvā ’’ ti vutte ‘‘ pakkositvā pakkosāpetvā vā ’’ ti vuttameva siyāti na vuttaṃ .
Pattānan ti pakkosakena pattāpi gahitā .
Vatthupūjatthan ti ratanattayapūjanatthaṃ .
Upāsakānampi pana sampattānaṃ vatthupūjatthaṃ dātuṃ vaṭṭatiyeva .
Liṅgādipūjatthan ti sivaliṅgagiṇḍubimbādipūjanatthaṃ .
305. Tathā phalan ti iminā pupphe vuttaṃ sabbaṃ apadisati .
Paribbayavihīnānan ti paribbayaṃ pātheyyaṃ vihīnaṃ naṭṭhaṃ yesaṃ āgantukānanti samāso .
Saparan ti attano vissāsikā .
Aṭṭhakathāyaṃ ( pārā . aṭṭha .2.436-437) pana ‘‘ attano santakaṃyevā ’’ ti vacanaṃ thullaccayādivibhāgato mocetvā vuttaṃ .
306. Sammatena
M0.385 deyyanti yojanā .Deyyan ti catutthabhāgaṃ dātabbaṃ .
Itarena tu apaloketvā dātabbanti sambandhitabbaṃ .
Itarena tu asammatena pana .
307. Paricchijjāti ‘‘ ettakāni phalāni dātabbānī ’’ ti evaṃ phalaparicchedena vā ‘‘ imehi rukkhehi dātabbānī ’’ ti evaṃ rukkhaparicchedena vā paricchinditvā .
Tatoti paricchinnaphalato rukkhato vā .
Yācamānassa gilānassetarassa vāti sambandhanīyaṃ .
Rukkhāva dassiyāti ‘‘ idha phalāni sundarāni , ito gaṇhathā ’’ ti avatvā ‘‘ ito gahetuṃ labbhatī ’’ ti rukkhā vā dassetabbā .
308. Idāni aṭṭhasu pupphādīnaṃ catunnaṃ vinicchayaṃ dassetvā yathāvuttaphalapupphavinicchayaṃ avasesesu
V0.324 catūsu apadisanto ‘‘ sirīsā ’’ tiādimāha .Sirīsacuṇṇakasavādicuṇṇeti kasāvaṃ yaṃ kiñci ādi yassa , tameva cuṇṇaṃ , sirīsacuṇṇañca kasāvādicuṇṇañcāti samāso .
‘‘ Sirīsacuṇṇaṃ vā aññaṃ vā kasāvan ’’ ti hi aṭṭhakathāyaṃ ( pārā . aṭṭha .2.436-437) vuttaṃ .
‘‘ Kasāvādī ’’ ti vattabbe rassena vuttaṃ .
Sesesūti veḷuādīsu tīsu .
Pāḷiyā avuttassāpi aṭṭhakathāyaṃ vuttattā āha ‘‘ paṇṇampettha pavesaye ’’ ti .
Etthāti pupphādīsūti .
Dūsananiddesavaṇṇanā niṭṭhitā .