42. Desanāniddesavaṇṇanā
382. Idāni desanānidassanabyāsena heṭṭhā avuttāni kānici sikkhāpadāni upadisituṃ ‘‘ cāgo ’’ tiādimāha .
Bhikkhubhāvassa yo cāgo , sā pārājikadesanāti sambandho .
Bhavati anenāti bhāvo , saddappavattinimittaṃ , bhikkhuno bhāvo bhikkhu-saddassa pavattinimittaṃ bhikkhukiccaṃ bhikkhubhāvo , tassa .
Disī uccāraṇe , uccāraṇā pakāsanā desanā .
‘‘ Channamativassati , vivaṭṭaṃ nātivassatī ’’ ti ( udā .45) hi vuttaṃ .
Idha pana bhikkhubhāvapariccāgoyeva pārājikāya pakāsanā nāma pārājikāya desanā .
‘‘ Yo ’’ ti vuttattā ‘‘ so ’’ ti vattuṃ yuttaṃ , tathāpi sabbādīhi vuttassa vā liṅgamādiyyate vakkhamānassa vāti vakkhamānadesanāpekkhāya ‘‘ so ’’ ti vuttaṃ .
Yathā yena pakārena ‘‘ chādeti jānamāpannan ’’ tiādinā vuttaṃ yathāvuttaṃ , tena .
Vuttamanatikkammāti abyayībhāvavasena vā attho veditabbo .
Idhāpi garukāpattiyā vuṭṭhānānatikkameneva pakāsanā desanā siyāti ‘‘ vuṭṭhānaṃ garukāpattidesanā ’’ ti vuccati .
383. Idāni vattabbaṃ sandhāya ‘‘ evan ’’ ti vuttaṃ .
Ekassāti ekassa bhikkhuno .
384. Tumhamūleti tumhākaṃ mūle samīpe .
Paṭidesemīti pakāsemi .
Saṃvareyyāsīti saṃyameyyāsi , saṃvare patiṭṭheyyāsīti attho .
385. Nissajjitvānāti
M0.410 ekabahubhāvaṃ sannihitāsannihitabhāvaṃ ñatvā ‘‘ idaṃ me , bhante , cīvaran ’’ tiādināV0.343 nissajjitvā .Tenāti yassa cīvaraṃ nissaṭṭhaṃ , tena .
‘‘ Imaṃ … pe … dammī ’’ ti nissaṭṭhacīvaraṃ deyyanti sambandhitabbaṃ .
‘‘ Imaṃ cīvaraṃ dasāhātikkantan ’’ tiādinā yojetabbaṃ .
386.( Ka ) cīvaran ti ticīvarādhiṭṭhānanayena adhiṭṭhitesu saṅghāṭiādīsu yaṃ kiñci cīvaraṃ .
Vippavutthan ti vippayuttena vutthaṃ .
( Kha ) akālacīvaran ti anatthate kathine vassānassa pacchimamāsaṃ ṭhapetvā sese ekādasamāse , atthate kathine tañca māsaṃ hemantike cattāro māse ca ṭhapetvā sese sattamāse uppannaṃ , kālepi saṅghassa vā ‘‘ idaṃ akālacīvaran ’’ ti ekapuggalassa vā ‘‘ idaṃ tuyhaṃ dammī ’’ ti uddisitvā dinnaṃ .
Itaraṃ pana kālacīvaraṃ .
Māsātikkantan ti akālacīvare uppanne ūnassa pāripūriyā saṅghagaṇādito satiyā paccāsāya māsamekaṃ parihāro labbhati , taṃ māsaṃ atikkantaṃ .
( Ga ) purāṇacīvaran ti yaṃ antamaso ussīsakaṃ katvā nipanno .
Cīvaraṃ nāma channaṃ aññataraṃ vikappanūpagaṃ .
Eseva nayo sabbesu vakkhamānacīvarappaṭisaṃyuttasikkhāpadesu .
( Gha ) aññatra pārivattakāti antamaso harītakīkhaṇḍenapi pārivattakaṃ vinā .
( Ṅa ) gahapatikan ti bhikkhūsu apabbajitakaṃ .
Aññatra samayāti acchinnacīvaranaṭṭhacīvarasamayaṃ vinā , acchinnacīvarehi pana sākhāpalāsaṃ attanā bhañjitvāpi vākādīni gaṇhitvāpi nivāsetuṃ vaṭṭati , pageva viññatti .
Cīvaraṃ viññāpitanti sambandho .
Kanti āha ‘‘ aññātakan ’’ tiādi .
( Ca ) taduttarīti
M0.411 tato vuttappamāṇato uttari , acchinnacīvarena bhikkhunā kāyena vā vācāya vā abhiharitvā pavāritacīvarato tīsu naṭṭhesu dve sāditabbāni , dvīsu naṭṭhesu ekaṃ sāditabbaṃ .Pakatiyā santaruttarena carantena dvīsu naṭṭhesu dveyeva sāditabbāni , ekasmiṃ naṭṭhe ekaṃyeva sāditabbaṃ .
Yassa ekaṃyeva hoti , tasmiṃ naṭṭhe dve sāditabbāni .
( Cha ) appavāritoti
V0.344 gahapatinā vā gahapatāniyā vā .Vikappan ti paṭhamaadhippetato mūlaṃ vaḍḍhāpento sundarakāmatāya ‘‘ āyataṃ vā ’’ tiādinā visiṭṭhakappaṃ adhikavidhānaṃ .
( Ja ) aññātake gahapatiketi bahūnaṃ vasena vuttamattameva purimato viseso .
( Jha ) codanāyāti ‘‘ attho me , āvuso , cīvarenā ’’ ti codanāya .
Ṭhānenāti kāyacodanamāha .
Rājādīhi pesitena hi dūtena veyyāvaccakarassa hatthe cīvaracetāpanne nikkhitte tisso codanā anuññātā , codanāya diguṇaṃ ṭhānaṃ , tasmā sace codetiyeva , na tiṭṭhati , cha codanā labbhanti .
Sace tiṭṭhatiyeva , na codeti , dvādasa ṭhānāni labbhanti .
Sace ubhayaṃ karoti , ekāya codanāya dve ṭhānāni hāpetabbāni .
( Ṭa ) suddhāni ca tāni kāḷakāni ca jātiyā rajanena vā .
( Ṭha ) tulan ti catūhi tulāhi kāretukāmataṃ sandhāya vuttaṃ .
Atthato pana yattakehi eḷakalomehi kātukāmo hoti , tesu dve koṭṭhāsā kāḷakānaṃ , eko odātānaṃ , eko gocariyānaṃ gahetabbo .
Tulā nāma palasataṃ .
Gocariyā nāma kapilavaṇṇā .
Idaṃ me santhataṃ kārāpitanti yojanā .
( Ṇa ) tiyojanaparaman ti
M0.412 gahitaṭṭhānato tīṇi yojanāni paramo assa atikkamanassāti bhāvanapuṃsakavasena attho veditabbo .Atikkāmitānīti antamaso suttakenapi bhaṇḍakatabhaṇḍaharaṇaṃ vinā antamaso vātābādhappaṭikāratthaṃ kaṇṇacchidde pakkhittāni atikkāmitāni .
387-9.
Nissajjitvānāti vuttanayena vatthūni nissajjitvā .
Athāti desitānantaraṃ .
‘‘ Imaṃ jānāhī ’’ ti gihiṃ vadeti yojanā .
Soti ārāmikādiko gihī .
‘‘ Iminā kiṃ āharāmī ’’ ti vadeyyāti sambandho .
Vadeyyāti yadi vadati .
Imanti avatvāti ‘‘ imaṃ āharā ’’ ti avatvā bhikkhūnaṃ kappiyaṃ telādinti vadeti sambandho .
Ādin ti sandhivasena niggahitaṃ .
Tena parivattetvāna so yaṃ kappiyaṃ āharatīti yojanā .
Tenāti nissaggiyavatthunā
V0.345 .Dvepete ṭhapetvāti ete rūpiyappaṭiggāhakarūpiyasaṃvohārake dve ṭhapetvā sesehi paribhuñjituṃ labbhanti sambandho .
Paribhuñjitun ti taṃ bhuñjituṃ .
Tatoti parivattitakappiyato .
Aññenāti antamaso ārāmikenāpi .
Tesan ti vuttānaṃ dvinnaṃ .
390. Antamaso tannibbattā rukkhacchāyāpīti sambandho .
Tannibbattāti nissaṭṭhavatthunā kiṇitvā gahitaārāme rukkhacchāyā tannibbattā hotīti tato nibbattāti samāso .
Ādito santhatattayan ti ādimhi kosiyasuddhakāḷakadvebhāgasanthatattayaṃ .
391. Evaṃ ce no labhethāti evaṃ parivattetvā kappiyakārako no ce labheyya , so gihī ‘‘ imaṃ chaḍḍehī ’’ ti saṃsiyo vattabbo , evaṃ rūpiyachaḍḍako gihī no ce labheyya , sammato bhikkhu chaḍḍeyyāti sambandho .
Sammatoti
M0.413 ‘‘ yo chandāgatiṃ na gaccheyyā ’’ tiādinā ( pārā .584) vuttapañcaṅgasamannāgato rūpiyachaḍḍakasammutiyā sammato bhikkhu . 392. Etānīti paṭiggahitarūpiyāni .
Dutiyaṃ pattan ti ūnapañcabandhane sati viññāpitapattaṃ saṅghe vattuṃ labbhareti padasambandho .
Vattun ti ‘‘ ahaṃ bhante rūpiyaṃ paṭiggahesin ’’ tiādinā vattuṃ .
Sesāni avasesanissaggiyavatthūni saṅghe ekasmiṃ gaṇe ca vattuṃ labbhareti yojanā .
Bhāsantarenapi vattuṃ labbhan ti na kevalaṃ pāḷibhāsāyameva , sīhaḷādibhāsāyapi nissajjituṃ labbhatīti attho .
393.( Ka ) nānappakāran ti cīvarādīnaṃ kappiyabhaṇḍānaṃ vasena anekavidhaṃ .
Kayo gahaṇaṃ , vikkayo dānaṃ .
Kayo ca vikkayo ca kayavikkayaṃ .
( Ga ) ūnapañcabandhanenāti ūnāni pañca bandhanāni yassa , tena , itthambhūtalakkhaṇe karaṇavacanaṃ .
Yathākathañci pana pañcabandhano patto , pañcabandhanokāso vā , so apatto , aññaṃ viññāpetuṃ vaṭṭati .
394. Sammannitvānāti padabhājanīye vuttañattidutiyakammena sammannitvā .
Saṅghassa pattantan ti anta -saddena pattānaṃ ante bhavo lāmako pattoyeva gahito , nissaṭṭhapattassa vijjamānaguṇaṃ
V0.346 vatvā theraṃ , therassa pattaṃ dutiyattheraṃ gāhāpetvā eteneva upāyena yāvasaṅghanavakaṃ gāhāpetvā yo tattha sannipatitasaṅghassa pattesu pariyanto patto , taṃ pattanti .Tassāti katanissajjanassa bhikkhuno .
Dāpayeti sammatena pattagāhāpakena dāpeyya .
395.( Ka ) bhesajjan ti
M0.414 bhesajjakiccaṃ karotu vā , mā vā , evaṃ laddhavohāraṃ sappiādikaṃ sattāhakālikaṃ .( Kha ) gimhānassa pacchimamāse purimo addhamāso pariyesanakaraṇānaṃ khettaṃ , pacchimaddhamāso pariyesanakaraṇanivāsanānaṃ khettaṃ , vassikamāsā cattāropi adhiṭṭhānena saha catunnampi khettaṃ , imeyeva pañcamāsā kucchisamayo , itarasattamāsā piṭṭhisamayo .
Piṭṭhisamaye pariyesantassa nissaggiyaṃ pācittiyaṃ , kucchisamaye ca atirekaddhamāse katvā paridahato nissaggiyaṃ pācittiyaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ atirekamāse sese ’’ ti .
( Ga ) sāmaṃ datvāti veyyāvaccādīni paccāsīsamāno sayameva datvā .
Acchinnan ti taṃ akarontaṃ disvā sakasaññāya acchinnaṃ .
Bhikkhunopi cīvaraṃ ṭhapetvā aññaṃ parikkhāraṃ , anupasampannassa ca yaṃ kiñci parikkhāraṃ acchindato dukkaṭaṃ .
Pariccajitvā dinnaṃ sakasaññaṃ vinā acchindanto bhaṇḍagghena kāretabbo .
( Ṅa ) vikappan ti ‘‘ āyatañca karohi vitthatañcā ’’ tiādikaṃ adhikavidhānaṃ .
( Ca ) accekacīvaran ti gamikagilānagabbhiniabhinavuppannasaddhānaṃ aññatarena pavāraṇamāsassa juṇhapakkhapañcamito paṭṭhāya ‘‘ vassāvāsikaṃ dassāmī ’’ ti dinnaṃ accāyikacīvaraṃ .
Accekacīvarassa anatthate kathine ekādasadivasādhiko māso , atthate kathine ekādasadivasādhikā pañca māsā cīvarakālasamayo , taṃ atikkāmentassa nissaggiyaṃ pācittiyaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ cīvarakālasamayaṃ atikkāmitan ’’ ti .
Kālo ca so samayo ca cīvarassa kālasamayo , taṃ .
( Cha ) sappaṭibhaye āraññakasenāsane vassaṃ upagantvā viharantena bhikkhunā tiṇṇaṃ cīvarānaṃ
V0.347 aññataraṃ cīvaraṃ purimikāyaM0.415 upagantvā mahāpavāraṇāya pavāritatā , kattikamāsatā , pañcadhanusatikapacchi mappamāṇayuttasenāsanatā , sāsaṅkasappaṭibhayatāti evaṃ vuttacaturaṅgasampattiyāantaraghare nikkhipitvā sati paccaye chārattaparamaṃ tena cīvarena vippavasitabbaṃ .Tato ce uttari vippavaseyya , nissaggiyaṃ pācittiyaṃ .
Tena vuttaṃ ‘‘ atirekachārattan ’’ tiādi .
( Ja ) jānan ti jānanto .
396. Ādimhi viyāti paṭhamanissaggiye viya .
397.( Kha ) antaragharaṃ paviṭṭhāya bhikkhuniyā hatthato khādanīyādippaṭiggahaṇe ca bhikkhūsu kulesu bhuñjantesu ‘‘ idha pūvaṃ , sūpaṃ dethā ’’ tiādinā nayena vosāsamānāya bhikkhuniyā anapasādanena ca sekhasammatesu kulesu pubbe animantitassa khādanīyādīnaṃ paṭiggahaṇe ca sappaṭibhaye āraññakasenāsane viharantassa pubbe appaṭisaṃviditakhādanīyādippaṭiggahaṇe ca pāṭidesanīyaṃ nāma āpattinikāyo vutto .
Tena vuttaṃ ‘‘ gārayhan ’’ tiādi .
398.‘‘ Adesanāgāminiyan ’’ tiādi ‘‘ na desaye ’’ ti ettha kammaṃ .
Pārājikā saṅghādisesā ca adesanāgāminiyo nāma .
Na āpatti anāpatti , taṃ .
Katadesanaṃ desitaṃ .
Nānāsaṃvāsanissīmaṭṭhitānaṃ na desayeti sambandho .
Evaṃ catupañcahi na desaye , manasā na desaye , apakatattānaṃ na desaye , nānā ‘‘ ekā ’’ ti na desayeti .
Manasāti kevalaṃ citteneva .
Nānāti sambahulā āpattiyo ‘‘ ekā ’’ ti vatvā .
Ekaṃ pana āpattiṃ ‘‘ sambahulā ’’ ti desetuṃ vaṭṭatīti .
Desanāniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .