Issues
Select Version
Cariyāpiṭakapāḷi

9. Vaṭṭapotakacariyā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

72. Navame magadhe vaṭṭapotakotiādīsu ayaṃ saṅkhepattho – magadharaṭṭhe aññatarasmiṃ araññappadeseV0.212 vaṭṭakayoniyaṃ nibbattitvā aṇḍakosaṃ padāletvā aciranikkhantatāya taruṇo maṃsapesibhūto , tato eva ajātapakkho vaṭṭakacchāpako yadā ahaṃ kulāvake yeva homi .
73. Mukhatuṇḍakenāharitvāti mayhaṃ mātā attano mukhatuṇḍakena kālena kālaṃ gocaraṃ āharitvā maṃ poseti . Tassā phassena jīvāmīti parisedanatthañceva paribhāvanatthañca sammadeva kālena kālaṃ mamaṃ adhisayanavasena phusantiyā tassā mama mātuyā sarīrasamphassena jīvāmi viharāmi attabhāvaṃ pavattemi . Natthi me kāyikaṃ balan ti mayhaṃ pana atitaruṇatāya kāyasannissitaṃ balaṃ natthi .
74. Saṃvacchareti saṃvacchare saṃvacchare . Gimhasamayeti gimhakāle . Sukkharukkhasākhānaṃ aññamaññaṃ saṅghaṭṭanasamuppannena agginā tasmiṃ padese davaḍāho padippati pajjalati , so tathā padīpito . Upagacchati amhākan ti mayhaṃ mātāpitūnañcāti amhākaṃ vasanaṭṭhānappadesaṃ attano patiṭṭhānassa asuddhassāpi suddhabhāvakaraṇena pāvanato pāvakoti ca gatamagge indhanassa bhasmabhāvāvahanato kaṇhavattanīti ca laddhanāmo aggi vanarukkhagacche dahanto kālena kālaṃ upagacchati .
75. EvaṃM0.226 upagamanato tadāpi saddāyantoti ‘‘ dhamadhama ’’ iti evaṃ saddaṃ karonto , anuravadassanañhetaṃ dāvaggino . Mahāsikhīti pabbatakūṭasadisānaṃ indhanānaṃ vasena mahatiyoP0.234 sikhā etassāti mahāsikhī . Anupubbena anukkamena taṃ araññappadesaṃ jhāpento dahanto aggi mama samīpaṭṭhānaṃ upāgami .
76. Aggivegabhayāti vegena āgacchato aggino bhayena bhītā . Tasitāti cittutrāsasamuṭṭhitena kāyassa chambhitattena ca utrāsā . Mātāpitāti mātāpitaro . Attānaṃ parimocayun ti agginā anupaddutaṭṭhānagamanena attano sotthibhāvamakaṃsu . Mahāsatto hi tadā mahāgeṇḍukappamāṇo mahāsarīro ahosi . Taṃ mātāpitaro kenaci upāyena gahetvā gantuṃ asakkuṇantā attasinehena ca abhibhuyyamānā puttasinehaṃ chaḍḍetvā palāyiṃsu .
78.
Idāni tadā attano cintitākāraṃ dassetuṃ ‘‘ yesāhan ’’ tiādimāha ; Tattha yesāhaṃ upadhāveyyaṃ , bhīto tasitavedhitoti maraṇabhayena bhīto tato eva cittutrāsena tasito sarīrakampanena vedhito yesamahaṃ pakkhantaraṃ etarahi dāvaggiupadduto jaladuggaṃ viya maññamāno pavisituṃ upadhāveyyaṃ te mama mātāpitaro maṃ ekakaṃ eva ohāya jahitvā pakkantā . Kathaṃ me ajja kātaveti kathaṃ nu kho mayā ajja kātabbaṃ , paṭipajjitabbanti attho . EvaṃM0.227 mahāsatto itikattabbatāsammūḷho hutvā ṭhito puna cintesi – ‘‘ imasmiṃ loke sīlaguṇo nāma atthi , saccaguṇo nāma atthi , atīte pāramiyo pūretvā bodhitale nisīditvā abhisambuddhā sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanasampannā saccānudayakāruññakhantisamannāgatāP0.235 sabbasattesu samappavattamettābhāvanā sabbaññubuddhā nāma atthi , tehi ca paṭividdho ekantaniyyānaguṇo dhammo atthi , mayi cāpi ekaṃ saccaṃ atthi . Saṃvijjamāno eko sabhāvadhammo paññāyati , tasmā atītabuddhe ceva tehi paṭividdhaguṇe ca āvajjetvā mayi vijjamānaṃ saccaṃ sabhāvadhammaṃ gahetvā saccakiriyaṃ katvā aggiṃ paṭikkamāpetvā ajja mayā attano ceva idha vāsīnaṃ sesapāṇīnañca sotthibhāvaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti . Evaṃ pana cintetvā mahāsatto attano ānubhāve ṭhatvā yathācintitaṃ paṭipajji . Tena vuttaṃ –
79.
‘‘ Atthi loke sīlaguṇo , saccaṃ soceyyanuddayā ; Tena saccena kāhāmi , saccakiriyamuttamaṃ .
80.
‘‘ Āvajjetvā dhammabalaṃ , saritvā pubbake jine ; Saccabalamavassāya , saccakiriyamakāsahan ’’ ti .
81. TatthaV0.214 mahāsatto atīte parinibbutānaṃ buddhānaṃ guṇe āvajjetvā attani vijjamānaṃ saccasabhāvaṃ ārabbha yaṃ gāthaṃ vatvā tadā saccakiriyamakāsi , taṃ dassetuṃ ‘‘ santi pakkhā ’’ tiādi vuttaṃ . Tattha santi pakkhā apatanāti mayhaṃ pakkhā nāma atthi upalabbhanti , no ca kho sakkā etehi uppatituṃ ākāsena gantunti apatanā . Santi pādā avañcanāti pādāpi me atthi , tehi pana vañcituṃ padavāragamanena gantuṃ na sakkāti avañcanā . Mātāpitā ca nikkhantāti ye maṃ aññattha neyyuṃ , tepi maraṇabhayena mama mātāpitaro nikkhantā . Jātavedāti aggiṃ ālapati . So hi jātova vediyati , dhūmajāluṭṭhānena paññāyati , tasmā ‘‘ jātavedo ’’ ti vuccati . Paṭikkamāti paṭigaccha nivattāti jātavedaṃ āṇāpeti . ItiM0.228 mahāsatto ‘‘ sace mayhaṃ pakkhānaṃ atthibhāvo , te ca pasāretvā ākāse apatanabhāvo , pādānaṃ atthibhāvo , te ca ukkhipitvā avañcanabhāvo , mātāpitūnaṃ maṃ kulāvakeyeva chaḍḍetvā palātabhāvo ca saccasabhāvabhūtoP0.236 eva , jātaveda , etena saccena tvaṃ ito paṭikkamā ’’ ti kulāvake nipannova saccakiriyaṃ akāsi . Tassa saha saccakiriyāya soḷasakarīsamatte ṭhāne jātavedo paṭikkami . Paṭikkamanto ca na jhāyamānova araññaṃ gato , udake pana opilāpitaukkā viya tattheva nibbāyi . Tena vuttaṃ –
82. ‘‘ Saha sacce kate mayhaṃ , mahāpajjalito sikhī ; Vajjesi soḷasakarīsāni , udakaṃ patvā yathā sikhī ’’ ti .
Sā panesā bodhisattassa vaṭṭakayoniyaṃ tasmiṃ samaye buddhaguṇānaṃ āvajjanapubbikā saccakiriyā anaññasādhāraṇāti āha ‘‘ saccena me samo natthi , esā me saccapāramī ’’ ti . Teneva hi tassa ṭhānassa sakalepi imasmiṃ kappe agginā anabhibhavanīyattā taṃ kappaṭṭhiyapāṭihāriyaṃ nāma jātaṃ . Evaṃ mahāsatto saccakiriyavasena attano tattha vāsīnaṃ sattānañca sotthiṃ katvā jīvitapariyosāne yathākammaṃ gato . Tadā mātāpitaro etarahi mātāpitaro ahesuṃ , vaṭṭakarājā pana lokanātho . TassaV0.215 heṭṭhā vuttanayeneva sesapāramiyopi yathārahaṃ niddhāretabbā . Tathā dāvaggimhi tathā bheravākārena avattharitvā āgacchante tasmiṃ vaye ekako hutvāpi sāradaṃ anāpajjitvā saccādidhammaguṇe buddhaguṇe ca anussaritvā attano eva ānubhāvaṃ nissāya saccakiriyāya tattha vāsīnampi sattānaṃ sotthibhāvāpādanādayo ānubhāvā vibhāvetabbā .
Vaṭṭapotakacariyāvaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Maccharājacariyāvaṇṇanā