3. Ayogharacariyāvaṇṇanā
24. Tatiye ayogharamhi saṃvaḍḍhoti amanussaupaddavaparivajjanatthaṃ caturassasālavasena kate mahati sabbaayomaye gehe saṃvaḍḍho .
Nāmenāsi ayogharoti ayoghare jātasaṃvaḍḍhabhāveneva ‘‘ ayogharakumāro ’’ ti nāmena pākaṭo ahosi .
27. Ye
V0.180 keci mahiyā sattāti imissā mahāpathaviyā ye keci sattā nāma .
Hīnamukkaṭṭhamajjhimāti lāmakā ceva uttamā ca , ubhinnaṃ vemajjhe bhavattā majjhimā ca .
Sake geheti sabbe te sake gehe .
Sakañātibhīti sakehi ñātīhi sammodamānā vissaṭṭhā anukkaṇṭhitā yathāvibhavaṃ vaḍḍhanti . 28. Idaṃ loke uttariyan ti idaṃ pana imasmiṃ loke asadisaṃ , mayhaṃ eva āveṇikaṃ .
Kiṃ pana taṃ saṃpīḷe mama posanan ti sambādhe mama saṃvaḍḍhanaṃ .
Tathā hi ayogharamhi saṃvaḍḍho , appabhe candasūriyeti candasūriyānaṃ pabhārahite ayoghare saṃvaḍḍhomhīti saṃvaḍḍho amhi .
29. Pūtikuṇapasampuṇṇāti pūtigandhanānappakārakuṇapasampuṇṇā gūthanirayasadisā .
Mātu kucchito jīvitasaṃsaye vattamāne kathaṃ muccitvā nikkhamitvā .
Tato ghoratareti tatopi gabbhavāsato dāruṇatare , avissaṭṭhavāsena dukkhe .
Pakkhittayoghareti pakkhitto ayoghare , bandhanāgāre ṭhapito viya ahosinti dasseti .
30. Yadihan ti ettha yadīti nipātamattaṃ .
Tādisan ti yādisaṃ pubbe vuttaṃ , tādisaṃ paramadāruṇaṃ dukkhaṃ patvā ahaṃ rajjesu yadi rajjāmi yadi ramissāmi , evaṃ sante pāpānaṃ lāmakānaṃ nihīnapurisānaṃ uttamo nihīnatamo siyaṃ
P0.198 . 31. Ukkaṇṭhitomhi kāyenāti aparimuttagabbhavāsādinā pūtikāyena ukkaṇṭhito nibbinno amhi .
Rajjenamhi anatthikoti rajjenapi anatthiko amhi .
Yakkhiniyā hatthato muttopi hi nāhaṃ ajarāmaro , kiṃ
M0.192 me rajjena , rajjañhi nāma sabbesaṃ anatthānaṃ sannipātaṭṭhānaṃ , tattha ṭhitakālato paṭṭhāya dunnikkhamaṃ hoti , tasmā taṃ anupagantvā nibbutiṃ pariyesissaṃ , yattha maṃ maccu na maddiyeti yattha ṭhitaṃ maṃ mahāseno maccurājā na maddiye na otthareyya na abhibhaveyya , taṃ nibbutiṃ amatamahānibbānaṃ pariyesissāmīti . 32. Evāhaṃ cintayitvānāti evaṃ iminā vuttappakārena nānappakāraṃ saṃsāre ādīnavaṃ paccavekkhaṇena nibbāne ānisaṃsadassanena ca yoniso cintetvā .
Viravante mahājaneti mayā vippayogadukkhāsahanena viravante paridevante mātāpituppamukhe mahante jane .
Nāgova bandhanaṃ chetvāti yathā nāma mahābalo hatthināgo dubbalataraṃ rajjubandhanaṃ sukheneva chindati , evameva ñātisaṅgādibhedassa
V0.181 tasmiṃ jane taṇhābandhanassa chindanena bandhanaṃ chetvā kānanasaṅkhātaṃ mahāvanaṃ pabbajjūpagamanavasena pāvisiṃ .
Osānagāthā vuttatthā eva .
Tattha ca mahāsatto attano pabbajjādhippāyaṃ jānitvā ‘‘ tāta , kiṃkāraṇā pabbajasī ’’ ti raññā vutto ‘‘ deva , ahaṃ mātukucchimhi dasa māse gūthaniraye viya vasitvā mātu kucchito nikkhanto yakkhiniyā bhayena soḷasavassāni bandhanāgāre vasanto bahi oloketumpi na labhiṃ , ussadaniraye pakkhitto viya ahosiṃ , yakkhinito muttopi ajarāmaro na homi , maccu nāmesa na sakkā kenaci jinituṃ , bhave ukkaṇṭhitomhi , yāva me byādhijarāmaraṇāni nāgacchanti , tāvadeva pabbajitvā dhammaṃ carissāmi , alaṃ me rajjena , anujānāhi maṃ , deva , pabbajitun ’’ ti vatvā –
‘‘ YamekarattiṃP0.199 paṭhamaṃ , gabbhe vasati māṇavo ;
Abbhuṭṭhitova so yāti , sa gacchaṃ na nivattatī ’’ ti .( jā .1.15.363)–
Ādinā catuvīsatiyā gāthāhi pitu dhammaṃ desetvā ‘‘ mahārāja , tumhākaṃ rajjaṃ tumhākameva hotu , na mayhaṃ iminā attho , tumhehi saddhiṃ kathenteyeva byādhijarāmaraṇāni āgaccheyyuṃ , tiṭṭhatha tumhe ’’ ti vatvā ayadāmaṃ chinditvā mattahatthī viya , kañcanapañjaraṃ bhinditvā sīhapotako viya , kāme pahāya mātāpitaro vanditvā nikkhami .
Athassa pitā ‘‘ ayaṃ nāma kumāro pabbajitukāmo , kimaṅgaṃ panāhaṃ , mamāpi rajjena attho natthī ’’ tiM0.193 rajjaṃ pahāya tena saddhiṃ eva nikkhami .
Tasmiṃ nikkhamante devīpi amaccāpi brāhmaṇagahapatikādayopīti sakalanagaravāsino bhoge chaḍḍetvā nikkhamiṃsu .
Samāgamo mahā ahosi , parisā dvādasayojanikā jātā , te ādāya mahāsatto himavantaṃ pāvisi .
Sakko devarājā tassa nikkhantabhāvaṃ ñatvā vissakammaṃ pesetvā dvādasayojanāyāmaṃ sattayojanavitthāraṃ assamapadaṃ kāresi , sabbe ca pabbajitaparikkhāre paṭiyādāpesi .
Idha mahāsattassa pabbajjā ca ovādadānañca brahmalokaparāyanatā ca parisāya sammā paṭipatti ca sabbā mahāgovindacariyāyaṃ ( cariyā .1.37 ādayo ) vuttanayeneva veditabbā .
TadāV0.182 mātāpitaro mahārājakulāni ahesuṃ , parisā buddhaparisā , ayogharapaṇḍito lokanātho .
Tassa sesapāraminiddhāraṇā ānubhāvavibhāvanā ca heṭṭhā vuttanayeneva veditabbāti .
Ayogharacariyāvaṇṇanā niṭṭhitā .
4. BhisacariyāvaṇṇanāNayantiyāti nīyantiyā .
Kopo me upapajjathāti ayaṃ te gihikāle bhariyā brāhmaṇī sīlavatī , pabbajitakāle ca sabrahmacārinībhāvato sahajātā bhaginī , sā tuyhaṃ purato balakkārena ākaḍḍhitvā nīyati .
‘‘ Bodhibrāhmaṇa , kiṃ te purisabhāvan ’’ ti
V0.128 purisamānena ussāhito cirakālasayito vammikabilato kenaci purisena ghaṭṭito ‘‘ susū ’’ ti phaṇaṃ karonto āsiviso viya me cittato kopo sahasā vuṭṭhāsi .