1. Yudhañjayacariyāvaṇṇanā
1. Tatiyavaggassa
M0.177V0.167P0.182 paṭhame amitayasoti aparimitaparivāravibhavo .Rājaputto yudhañjayoti rammanagare sabbadattassa nāma rañño putto nāmena yudhañjayo nāma .
Ayañhi bārāṇasī udayajātake ( jā .1.11.37 ādayo ) surundhananagaraṃ nāma jātā .
Cūḷasutasomajātake ( jā .2.17.195 ādayo ) sudassanaṃ nāma , soṇanandajātake ( jā .2.20.92 ādayo ) brahmavaḍḍhanaṃ nāma , khaṇḍahālajātake ( jā .2.22.982 ādayo ) pupphavatī nāma , imasmiṃ pana yudhañjayajātake ( jā .1.11.73 ādayo ) rammanagaraṃ nāma ahosi , evamassa kadāci nāmaṃ parivattati .
Tena vuttaṃ –
‘‘ rājaputtoti rammanagare sabbadattassa nāma rañño putto ’’ ti .
Tassa pana rañño puttasahassaṃ ahosi .
Bodhisatto jeṭṭhaputto , tassa rājā uparajjaṃ adāsi .
So heṭṭhā vuttanayeneva divase divase mahādānaṃ pavattesi .
Evaṃ gacchante kāle bodhisatto ekadivasaṃ pātova rathavaraṃ abhiruhitvā mahantena sirivibhavena uyyānakīḷaṃ gacchanto rukkhaggatiṇaggasākhaggamakkaṭakasuttajālādīsu muttājālākārena lagge ussāvabindū disvā ‘‘ samma sārathi , kiṃ nāmetan ’’ ti pucchitvā ‘‘ ete , deva , himasamaye patanakaussāvabindū nāmā ’’ ti sutvā divasabhāgaṃ uyyāne kīḷitvā sāyanhakāle paccāgacchanto te adisvā ‘‘ samma sārathi , kahaṃ te ussāvabindū , na te idāni passāmī ’’ ti pucchitvā ‘‘ deva , sūriye uggacchante
P0.183 sabbe bhijjitvā vilayaṃ gacchantī ’’ ti sutvā ‘‘ yathā ime uppajjitvā bhijjanti , evaṃ imesaṃ sattānaṃ jīvitasaṅkhārāpi tiṇagge ussāvabindusadisāva , tasmā mayā byādhijarāmaraṇehi apīḷiteneva mātāpitaro āpucchitvā pabbajituṃ vaṭṭatī ’’ ti ussāvabindumeva ārammaṇaṃ katvā āditte viya tayo bhave passanto attano gehaṃ āgantvā alaṅkatapaṭiyattāya vinicchayasālāya nisinnassa pitu santikameva gantvā pitaraṃ vanditvā ekamantaṃ ṭhito pabbajjaṃ yāci .
Tena vuttaṃ –
‘‘ UssāvabinduṃM0.178V0.168 sūriyātape , patitaṃ disvāna saṃvijiṃ . 3.
‘‘ Yācanti maṃ pañjalikā , sanegamā saraṭṭhakā ;
Ajjeva putta paṭipajja , iddhaṃ phītaṃ mahāmahiṃ .
4.
‘‘ Sarājake sahorodhe , sanegame saraṭṭhake ;
Tattha pañjalikāti paggahitaañjalikā .
Sanegamā saraṭṭhakāti negamehi ceva raṭṭhavāsīhi ca saddhiṃ sabbe rājapurisā ‘‘ mā kho , tvaṃ deva , pabbajī ’’ ti maṃ yācanti .
Mātāpitaro pana ajjeva putta paṭipajja , gāmanigamarājadhāniabhivuddhiyā vepullappattiyā ca , iddhaṃ vibhavasārasampattiyā sassādinipphattiyā ca , phītaṃ imaṃ mahāmahiṃ anusāsa , chattaṃ ussāpetvā rajjaṃ kārehīti yācanti .
Evaṃ pana saha raññāti sarājake , tathā sahorodhe sanegame saraṭṭhake mahājane yathā suṇantānampi pageva passantānaṃ mahantaṃ kāruññaṃ hoti , evaṃ karuṇaṃ paridevante tattha tattha anapekkho alaggacitto ‘‘ ahaṃ tadā pabbajin ’’ ti dasseti .
Karuṇaṃ paridevante , anapekkho pariccajin ’’ ti .