Issues
Select Version
(SN)Nidānavaggo
(SN)Nidānavaggo

1. Bhūtasuttaṃ

Author: _System_commentary_ @ Administrator

31. KaḷārakhattiyavaggassaM2.56 paṭhame ajitapañheti ajitamāṇavena pucchitapañhe .
Saṅkhātadhammāseti saṅkhātadhammā vuccanti ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā . Sekkhāti satta sekkhā . Puthūti teyeva satta jane sandhāya puthūti vuttaṃ . Idhāti imasmiṃ sāsane . Nipakoti nepakkaṃ vuccati paññā , tāya samannāgatattā nipako , tvaṃ paṇḍito pabrūhīti yācati . Iriyan ti vuttiṃ ācāraṃ gocaraṃ vihāraṃ paṭipattiṃ . Mārisāti bhagavantaṃ ālapati . Sekkhānañca saṅkhātadhammānañca khīṇāsavānañca paṭipattiṃ mayā pucchito paṇḍita , mārisa , mayhaṃ kathehīti ayamettha saṅkhepattho .
Tuṇhī ahosīti kasmā yāva tatiyaṃ puṭṭho tuṇhī ahosi ? Kiṃ pañhe kaṅkhati , udāhu ajjhāsayeti ? Ajjhāsaye kaṅkhati , no pañhe . Evaṃ kirassa ahosi – ‘‘ satthā maṃ sekkhāsekkhānaṃ āgamanīyapaṭipadaṃ kathāpetukāmo ; sā ca khandhavasena dhātuvasena āyatanavasena paccayākāravasenātiV2.54 bahūhi kāraṇehi sakkā kathetuṃ . Kathaṃ kathento nu kho satthu ajjhāsayaṃ gahetvā kathetuṃ sakkhissāmī ’’ ti ?
Atha satthā cintesi – ‘‘ ṭhapetvā maṃ añño pattaṃ ādāya caranto sāvako nāma paññāya sāriputtasamo natthi . Ayampi mayā pañhaṃ puṭṭho yāva tatiyaṃ tuṇhī eva . Pañhe nu kho kaṅkhati , udāhu ajjhāsaye ’’ ti .
Atha ‘‘ ajjhāsaye ’’ ti ñatvā pañhakathanatthāyaP2.61 nayaṃ dadamāno bhūtamidanti , sāriputta , passasīti āha .
Tattha bhūtan ti jātaṃ nibbattaṃ , khandhapañcakassetaṃ nāmaṃ . Iti satthā ‘‘ pañcakkhandhavasena , sāriputta , imaṃ pañhaṃ kathehī ’’ ti therassa nayaṃ deti . Sahanayadānena pana therassa tīre ṭhitapurisassa vivaṭo ekaṅgaṇo mahāsamuddo viya nayasatena nayasahassena pañhabyākaraṇaṃ upaṭṭhāsi . Atha naṃ byākaronto bhūtamidanti , bhantetiādimāha . Tattha bhūtamidan ti idaṃ nibbattaṃ khandhapañcakaṃ . Sammappaññāya passatīti saha vipassanāya maggapaññāya sammā passati .
Paṭipanno hotīti sīlato paṭṭhāya yāva arahattamaggā nibbidādīnaṃM2.57 atthāya paṭipanno hoti .
Tadāhārasambhavan ti idaṃ kasmā ārabhi ? Etaṃ khandhapañcakaṃ āhāraṃ paṭicca ṭhitaṃ , tasmā taṃ āhārasambhavaṃ nāma katvā dassetuṃ idaṃ ārabhi . Iti imināpi pariyāyena sekkhapaṭipadā kathitā hoti .
Tadāhāranirodhāti tesaṃ āhārānaṃ nirodhena . Idaṃ kasmā ārabhi ? Tañhi khandhapañcakaṃ āhāranirodhā nirujjhati , tasmā taṃ āhāranirodhasambhavaṃ nāma katvā dassetuṃ idaṃ ārabhi . Iti imināpi pariyāyena sekkhasseva paṭipadā kathitā .
Nibbidāti ādīni sabbāni kāraṇavacanānīti veditabbāni .
Anupādā vimuttoti catūhi upādānehi kañci dhammaṃ agahetvā vimutto .
Sādhu sādhūti iminā therassa byākaraṇaṃ sampahaṃsetvā sayampi tatheva byākaronto puna ‘‘ bhūtamidan ’’ tiādimāhāti .
Paṭhamaṃ .