Issues
Select Version
(SN)Nidānavaggo
(SN)Nidānavaggo

Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

1. Pañcaverabhayasuttavaṇṇanā

41. Gahapativaggassa paṭhame yatoti yadā .
Bhayāni verānīti bhayaveracetanāyo . Sotāpattiyaṅgehīti duvidhaṃ sotāpattiyā aṅgaṃ ,( sotāpattiyā ca aṅgaṃ ,) yaṃ pubbabhāge sotāpattipaṭilābhāya saṃvattati ,‘‘ sappurisasaṃsevo saddhammassavanaṃ yonisomanasikāro dhammānudhammappaṭipattī ’’ ti ( dī . ni .3.311) evaṃ āgataṃ , paṭiladdhaguṇassa ca sotāpattiṃ patvā ṭhitassa aṅgaṃ , yaṃ sotāpannassaP2.73 aṅgantipi vuccati , buddhe aveccappasādādīnaṃ etaṃ adhivacanaṃ . Idamidha adhippetaṃ . Ariyoti niddoso nirupārambho . Ñāyoti paṭiccasamuppannaṃ ñatvā ṭhitañāṇampi paṭiccasamuppādopi . Yathāha – ‘‘ ñāyo vuccati paṭiccasamuppādo , ariyopi aṭṭhaṅgiko maggo ñāyo ’’ ti . Paññāyāti aparāparaṃ uppannāya vipassanāpaññāya . Sudiṭṭho hotīti aparāparaṃ uppajjitvā dassanavasena suṭṭhu diṭṭho .
KhīṇanirayotiādīsuM2.68 āyatiṃ tattha anuppajjanatāya khīṇo nirayo mayhanti so ahaṃ khīṇanirayo . Esa nayo sabbattha . Sotāpannoti maggasotaṃ āpanno . Avinipātadhammoti na vinipātasabhāvoV2.65 . Niyatoti paṭhamamaggasaṅkhātena sammattaniyāmena niyato . Sambodhiparāyanoti uttarimaggattayasaṅkhāto sambodhi paraṃ ayanaṃ mayhanti sohaṃ sambodhiparāyano , taṃ sambodhiṃ avassaṃ abhisambujjhanakoti attho .
Pāṇātipātapaccayāti pāṇātipātakammakāraṇā . Bhayaṃ veran ti atthato ekaṃ . Verañca nāmetaṃ duvidhaṃ hoti bāhiraṃ ajjhattikanti . Ekena hi ekassa pitā mārito hoti , so cintesi ‘‘ etena kira me pitā mārito , ahampi taṃyeva māressāmī ’’ ti nisitaṃ satthaṃ ādāya carati . Yā tassa abbhantare uppannaveracetanā , idaṃ bāhiraṃ veraṃ nāma . Yā pana itarassa ‘‘ ayaṃ kira maṃ māressāmīti carati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ māressāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idaṃ ajjhattikaṃ veraṃ nāma . Idaṃ tāva ubhayampi diṭṭhadhammikameva . Yā pana taṃ niraye uppannaṃ disvā ‘‘ etaṃ paharissāmī ’’ ti jalitaṃ ayamuggaraṃ gaṇhato nirayapālassa cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ bāhiraveraṃ . Yā cassa ‘‘ ayaṃ niddosaṃ maṃ paharissāmīti āgacchati , ahameva naṃ paṭhamataraṃ paharissāmī ’’ ti cetanā uppajjati , idamassa samparāyikaṃ ajjhattaveraṃ . Yaṃ panetaṃ bāhiraveraṃ , taṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ puggalaveran ’’ ti vuttaṃ . Dukkhaṃ domanassan ti atthato ekameva .
Yathā cettha , evaṃ sesapadesupi ‘‘ iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃP2.74 , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ , musā vatvā attho bhaggo , surāmadamattena idaṃ nāma katan ’’ tiādinā nayena veruppatti veditabbā .
Yathā cettha , evaṃ sesapadesupi ‘‘ iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃP2.74 , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ , musā vatvā attho bhaggo , surāmadamattena idaṃ nāma katan ’’ tiādinā nayena veruppatti veditabbā .
Yathā cettha , evaṃ sesapadesupi ‘‘ iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃP2.74 , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ , musā vatvā attho bhaggo , surāmadamattena idaṃ nāma katan ’’ tiādinā nayena veruppatti veditabbā .
Yathā cettha , evaṃ sesapadesupi ‘‘ iminā mama bhaṇḍaṃ haṭaṃP2.74 , mayhaṃ dāresu cārittaṃ āpannaṃ , musā vatvā attho bhaggo , surāmadamattena idaṃ nāma katan ’’ tiādinā nayena veruppatti veditabbā .
Aveccappasādenāti adhigatena acalappasādena .
Ariyakantehīti pañcahi sīlehi . Tāni hi ariyānaṃ kantāni piyāni . Bhavantaragatāpi ariyā tāni na vijahanti , tasmā ‘‘ ariyakantānī ’’ ti vuccanti . Sesamettha yaṃ vattabbaṃ siyā , taṃ sabbaṃ visuddhimagge anussatiniddese vuttameva .