Issues
Select Version
(SN)Nidānavaggo
(SN)Nidānavaggo

Candūpamasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Candūpamasuttavaṇṇanā

146. Tatiye candūpamāti candasadisā hutvā . Kiṃ parimaṇḍalatāya ? No , apica kho yathā cando gaganatalaṃ pakkhandamāno na kenaci saddhiṃ santhavaṃ vā sinehaṃ vā ālayaṃ vāV2.148 nikantiṃ vā patthanaṃ vā pariyuṭṭhānaṃ vā karoti , na ca na hoti mahājanassa piyo manāpo , tumhepi evaṃ kenaci saddhiṃ santhavādīnaṃ akaraṇena bahujanassa piyā manāpā candūpamā hutvā khattiyakulādīni cattāri kulāni upasaṅkamathāti attho . Apica yathā cando andhakāraṃ vidhamati , ālokaṃ pharati , evaṃ kilesandhakāravidhamanena ñāṇālokapharaṇena cāpi candūpamā hutvāti evamādīhipi nayehi ettha attho daṭṭhabbo .
Jarudapānan ti jiṇṇakūpaṃ . Pabbatavisaman ti pabbate visamaṃ papātaṭṭhānaṃ . Nadīviduggan ti nadiyā viduggaṃ chinnataṭaṭṭhānaṃ . Apakasseva kāyan ti tādisāni ṭhānāni yo khiḍḍādipasuto kāyaṃ anapakassa ekatobhāriyaṃ akatvāva vāyupatthambhakaṃ aggāhāpetvā cittampi anapakassa ‘‘ ettha patito hatthapādabhañjanādīni pāpuṇātī ’’ ti anādīnavadassāvitāya anubbejetvā sampiyāyamāno oloketi , so patitvā hatthapādabhañjanādianatthaṃ pāpuṇāti . Yo pana udakatthiko vā aññena vā kenaci kiccena oloketukāmo kāyaṃ apakassa ekato bhāriyaṃ katvā vāyupatthambhakaṃ gāhāpetvā , cittampi apakassa ādīnavadassanena saṃvejetvā oloketi , so na patati , yathāruciṃ oloketvā sukhī yenakāmaṃ pakkamati .
EvamevaM2.157 khoti ettha idaṃ opammasaṃsandanaṃ – jarudapānādayo viya hi cattāri kulāni , olokanapuriso viya bhikkhu . Yathā anapakaṭṭhakāyacitto tāni olokento puriso tattha patati , evaṃ arakkhitehi kāyādīhi kulāni upasaṅkamanto bhikkhu kulesu bajjhati , tato nānappakāraṃ sīlapādabhañjanādianatthaṃ pāpuṇāti . Yathā pana apakaṭṭhakāyacitto puriso tattha na patati , evaṃ rakkhiteneva kāyena rakkhitehi cittehi rakkhitāya vācāya suppaṭṭhitāya satiyā apakaṭṭhakāyacitto hutvā kulāni upasaṅkamanto bhikkhu kulesu na bajjhati . Athassa yathā tattha apatitassa purisassa , na pādā bhañjanti , evaṃ sīlapādo na bhijjati . Yathā hatthā naP2.169 bhañjanti , evaṃ saddhāhattho na bhijjati . Yathā kucchi na bhijjati , evaṃ samādhikucchi na bhijjati . Yathā sīsaṃ na bhijjati , evaṃ ñāṇasīsaṃ na bhijjati , yathā ca taṃ khāṇukaṇṭakādayo na vijjhanti , evamimaṃ rāgakaṇṭakādayo na vijjhanti . Yathā so nirupaddavo yathāruci oloketvā sukhī yenakāmaṃ pakkamati , evaṃ bhikkhu kulāni nissāya cīvarādayo paccaye paṭisevanto kammaṭṭhānaṃ vaḍḍhetvā saṅkhāre sammasanto arahattaṃ patvā lokuttarasukhena sukhito yenakāmaṃ agatapubbaṃ nibbānadisaṃ gacchati .
Idāni yo hīnādhimuttiko micchāpaṭipanno evaṃ vadeyya ‘‘ sammāsambuddho ‘ tividhaṃ pāgabbhiyaṃ pahāya niccanavakattena candūpamā kulāni upasaṅkamathā ’ ti vadanto aṭṭhāne ṭhapeti , asayhaṃV2.151 bhāraṃ āropeti , yaṃ na sakkā kātuṃ taṃ kāretī ’’ ti , tassa vādapathaṃ pacchinditvā ,‘‘ sakkā evaṃ kātuṃ , atthi evarūpo bhikkhū ’’ ti dassento kassapo , bhikkhavetiādimāha .
Ākāse pāṇiṃ cālesīti nīle gaganantare yamakavijjutaṃ cārayamāno viya heṭṭhābhāgaṃ uparibhāgaṃ ubhatopassesu pāṇiṃ sañcāresi . Idañca pana tepiṭake buddhavacane asambhinnapadaṃ nāma .
Attamanoti tuṭṭhacitto sakamano , na domanassena pacchinditvā gahitamano .
Kassapassa , bhikkhaveti idampi purimanayeneva paravādaṃ pacchinditvā atthi evarūpo bhikkhūti dassanatthaṃ vuttaṃ .
PasannākāraṃM2.158 kareyyun ti cīvarādayo paccaye dadeyyuṃ .
Tathattāya paṭipajjeyyun ti sīlassa āgataṭṭhāne sīlaṃ pūrayamānā , samādhivipassanā maggaphalānaṃ āgataṭṭhāne tāni tāni sampādayamānā tathābhāvāya paṭipajjeyyuṃ .
Anudayan ti rakkhaṇabhāvaṃ . Anukampan ti muducittataṃ . Ubhayañcetaṃ kāruññasseva vevacanaṃ .
Kassapo , bhikkhaveti idampi purimanayeneva paravādaṃ pacchinditvā atthi evarūpo bhikkhūti dassanatthaṃ vuttaṃ .
Kassapena vāti ettha candopamādivasena yojanaṃ katvā purimanayeneva attho veditabbo .
Tatiyaṃ .