Issues
Select Version
(SN)Nidānavaggo
(SN)Nidānavaggo

Moḷiyaphaggunasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

2. Moḷiyaphaggunasuttavaṇṇanā

12. Dutiye sambhavesīnaṃ vā anuggahāyāti imasmiṃyeva ṭhāne bhagavā desanaṃ niṭṭhāpesi . Kasmā ? Diṭṭhigatikassa nisinnattā . Tassañhi parisati moḷiyaphagguno nāma bhikkhu diṭṭhigatiko nisinno . Atha satthā cintesi – ‘‘ ayaṃ uṭṭhahitvā maṃ pañhaṃ pucchissati , athassāhaṃ vissajjessāmī ’’ ti pucchāya okāsadānatthaṃ desanaṃ niṭṭhāpesi .
MoḷiyaphaggunotiP2.30 moḷīti cūḷā vuccati . Yathāha – ‘‘ Chetvāna moḷiṃ varagandhavāsitaṃ Vehāyasaṃ ukkhipi sakyapuṅgavo ; Ratanacaṅkoṭavarena vāsavo , Sahassanetto sirasā paṭiggahī ’’ ti . Sā tassa gihikāle mahantā ahosi . Tenassa ‘‘ moḷiyaphagguno ’’ ti saṅkhā udapādi . Pabbajitampi naṃ teneva nāmena sañjānanti . Etadavocāti desanānusandhiṃ ghaṭento etaṃ ‘‘ ko nu kho , bhante , viññāṇāhāraṃM2.29 āhāretī ’’ ti vacanaṃ avoca .
Tassattho – bhante , ko nāma so , yo etaṃ viññāṇāhāraṃ khādati vā bhuñjati vāti ? Kasmā panāyaṃ itare tayo āhāre apucchitvā imameva pucchatīti ? Jānāmīti laddhiyā . So hi mahante piṇḍe katvāva kabaḷīkārāhāraṃ bhuñjante passati , tenassa taṃ jānāmīti laddhi . Tittiravaṭṭakamorakukkuṭādayo pana mātusamphassena yāpente disvā ‘‘ ete phassāhārena yāpentī ’’ ti tassa laddhi . Kacchapā pana attano utusamaye mahāsamuddato nikkhamitvā samuddatīre vālikantare aṇḍāni ṭhapetvā vālikāya paṭicchādetvā mahāsamuddameva otaranti . Tāni mātuanussaraṇavasena na pūtīni honti . Tāni manosañcetanāhārena yāpentīti tassa laddhi . Kiñcāpi therassa ayaṃ laddhi , na pana etāya laddhiyā imaṃ pañhaṃ pucchatiV2.28 . Diṭṭhigatiko hi ummattakasadiso . Yathā ummattako pacchiṃ gahetvā antaravīthiṃ otiṇṇo gomayampi pāsāṇampi gūthampi khajjakhaṇḍampi taṃ taṃ manāpampi amanāpampi gahetvā pacchiyaṃ pakkhipati . Evameva diṭṭhigatiko yuttampi ayuttampi pucchati . So ‘‘ kasmā imaṃ pucchasī ’’ ti na niggahetabbo , pucchitapucchitaṭṭhāne pana gahaṇamevaP2.31 nisedhetabbaṃ .
Teneva naṃ bhagavā ‘‘ kasmā evaṃ pucchasī ’’ ti avatvā gahitagāhameva tassa mocetuṃ no kallo pañhotiādimāha . Tattha no kalloti ayutto .
Āhāretīti ahaṃ na vadāmīti ahaṃ koci satto vā puggalo vā āhāretīti na vadāmi .
Āhāretīti cāhaṃ vadeyyan ti yadi ahaṃ āhāretīti vadeyyaṃ . Tatrassa kallo pañhoti tasmiṃ mayā evaṃ vutte ayaṃ pañho yutto bhaveyya .
Kissa nu kho , bhante , viññāṇāhāroti , bhante , ayaṃ viññāṇāhāro katamassa dhammassa paccayoti attho .
Tatra kallaṃ veyyākaraṇan ti tasmiṃ evaṃ pucchite pañhe imaṃ veyyākaraṇaṃ yuttaṃ ‘‘ viññāṇāhāro āyatiṃ punabbhavābhinibbattiyā paccayo ’’ ti .
Ettha ca viññāṇāhāroti paṭisandhicittaṃ . Āyatiṃ punabbhavābhinibbattīti teneva viññāṇena sahuppannanāmarūpaṃ . Tasmiṃ bhūte sati saḷāyatanan ti tasmiṃ punabbhavābhinibbattisaṅkhāte nāmarūpe jāte sati saḷāyatanaṃ hotīti attho . SaḷāyatanapaccayāM2.30 phassoti idhāpi bhagavā uttari pañhassa okāsaṃ dento desanaṃ niṭṭhāpesi . Diṭṭhigatiko hi navapucchaṃ uppādetuṃ na sakkoti , niddiṭṭhaṃ niddiṭṭhaṃyeva pana gaṇhitvā pucchati , tenassa bhagavā okāsaṃ adāsi . Attho panassa sabbapadesu vuttanayeneva gahetabbo . ‘‘ Ko nu kho , bhante , bhavatī ’’ ti kasmā na pucchati ? Diṭṭhigatikassa hi satto nāma bhūto nibbattoyevāti laddhi , tasmā attano laddhiviruddhaṃ idanti na pucchati . Apica idappaccayā idaṃ idappaccayā idanti bahūsu ṭhānesu kathitattā saññattiṃ upagato , tenāpi na pucchati . Satthāpi ‘‘ imassa bahuṃ pucchantassāpi titti natthi , tucchapucchameva pucchatī ’’ ti ito paṭṭhāya desanaṃ ekābaddhaṃ katvā desesi .
Channaṃ tvevāti yato paṭṭhāya desanāruḷhaṃ , tameva gahetvā desanaṃ vivaṭṭento evamāha .
Imasmiṃ pana sutte viññāṇanāmarūpānaṃ antare eko sandhi , vedanātaṇhānaṃ antare eko , bhavajātīnaṃ antare ekoti .
Dutiyaṃ .