8. Kosambisuttavaṇṇanā
68. Aṭṭhame aññatrevāti ekacco hi parassa saddahitvā yaṃ esa bhaṇati , taṃ bhūtanti gaṇhāti .
Aparassa nisīditvā cintentassa yaṃ kāraṇaṃ ruccati , so ‘‘ atthi etan ’’ ti ruciyā gaṇhāti .
Eko ‘‘ cirakālato paṭṭhāya evaṃ anussavo atthi , bhūtametan ’’ ti anussavena gaṇhāti .
Aññassa vitakkayato ekaṃ kāraṇaṃ upaṭṭhāti , so ‘‘ atthetan ’’ ti ākāraparivitakkena gaṇhāti .
Aparassa cintayato ekā diṭṭhi uppajjati , yāyassa taṃ kāraṇaṃ nijjhāyantassa khamati , so ‘‘ atthetan ’’ ti diṭṭhinijjhānakkhantiyā gaṇhāti .
Thero pana pañcapi etāni kāraṇāni paṭikkhipitvā paccakkhañāṇena paṭividdhabhāvaṃ pucchanto aññatreva , āvuso musila , saddhāyātiādimāha .
Tattha aññatrevāti saddhādīni kāraṇāni ṭhapetvā , vinā etehi
P2.123 kāraṇehīti attho .Bhavanirodho nibbānan ti pañcakkhandhanirodho nibbānaṃ .
Tuṇhī ahosīti thero khīṇāsavo , ahaṃ pana khīṇāsavoti vā na vāti vā avatvā tuṇhīyeva ahosi .
Āyasmā nārado āyasmantaṃ paviṭṭhaṃ etadavocāti kasmā avoca ?
So kira cintesi –
‘‘ bhavanirodho nibbānaṃ nāmāti sekhehipi jānitabbo pañho esa , ayaṃ pana thero imaṃ theraṃ asekhabhūmiyā kāreti , imaṃ ṭhānaṃ jānāpessāmī ’’ ti etaṃ avoca .
Sammappaññāya
M2.114 sudiṭṭhan ti saha vipassanāya maggapaññāya suṭṭhu diṭṭhaṃ .
Na camhi arahan ti anāgāmimagge ṭhitattā arahaṃ na homīti dīpeti .
Yaṃ panassa idāni ‘‘ bhavanirodho nibbānan ’’ tiV2.108 ñāṇaṃ , taṃ ekūnavīsatiyā paccavekkhaṇañāṇehi vimuttaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ .Udapānoti vīsatiṃsahatthagambhīro pānīyakūpo .
Udakavārakoti udakaussiñcanavārako .
Udakanti hi kho ñāṇaṃ assāti tīre ṭhitassa olokayato evaṃ ñāṇaṃ bhaveyya .
Na ca kāyena phusitvāti udakaṃ pana nīharitvā kāyena phusitvā viharituṃ na sakkuṇeyya .
Udapāne udakadassanaṃ viya hi anāgāmino nibbānadassanaṃ , ghammābhitattapuriso viya anāgāmī , udakavārako viya arahattamaggo , yathā ghammābhitattapuriso udapāne udakaṃ passati .
Evaṃ anāgāmī paccavekkhaṇañāṇena ‘‘ upari arahattaphalasamayo nāma atthī ’’ ti jānāti .
Yathā pana so puriso udakavārakassa natthitāya udakaṃ nīharitvā kāyena phusituṃ na labhati , evaṃ anāgāmī arahattamaggassa natthitāya nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā arahattaphalasamāpattiṃ appetvā nisīdituṃ na labhati .
Aṭṭhamaṃ .