2. Dutiyavaggo
1. Sattadhātusuttavaṇṇanā
93-94.
Navame uppajjati rūpasaññāti vuttappakāre ārammaṇe uppajjati saññā .
Rūpasaṅkappoti tasmiṃyeva ārammaṇe tīhi cittehi sampayuttasaṅkappo .
Rūpasamphassoti tadevārammaṇaṃ phusamāno phasso .
Vedanāti tadeva ārammaṇaṃ anubhavamānā vedanā .
Chandādayo vuttanayāva .
Rūpalābhoti pariyesitvā laddhaṃ saha taṇhāya ārammaṇaṃ ‘‘ rūpalābho ’’ ti vuttaṃ .
Ayaṃ tāva sabbasaṅgāhikanayo ekasmiṃ yevārammaṇe sabbadhammānaṃ uppattivasena vutto .
Aparo āgantukārammaṇamissako hoti – rūpasaññā rūpasaṅkappo phasso vedanāti ime tāva cattāro dhammā dhuvaparibhoge nibaddhārammaṇe honti .
Nibaddhārammaṇañhi iṭṭhaṃ kantaṃ manāpaṃ piyaṃ yaṃkiñci viya upaṭṭhāti , āgantukārammaṇaṃ pana yaṃkiñci samānampi khobhetvā tiṭṭhati .
Tatridaṃ vatthu – eko kira amaccaputto gāmiyehi parivārito gāmamajjhe ṭhatvā kammaṃ karoti .
Tasmiñcassa samaye upāsikā nadiṃ gantvā nhatvā alaṅkatapaṭiyattā dhātigaṇaparivutā gehaṃ gacchati .
So dūrato disvā ‘‘ āgantukamātugāmo bhavissatī ’’ ti saññaṃ uppādetvā ‘‘ gaccha , bhaṇe jānāhi , kā esā ’’ ti purisaṃ pesesi .
So gantvā taṃ disvā paccāgato ,‘‘ kā esā ’’ ti puṭṭho yathāsabhāvaṃ ārocesi .
Evaṃ āgantukārammaṇaṃ
P2.134 khobhetiV2.118 .
Tasmiṃ uppanno chando rūpachando nāma , tadeva ārammaṇaṃ katvā uppanno pariḷāho rūpapariḷāho nāma , sahāye gaṇhitvā tassa pariyesanaṃ rūpapariyesanā nāma , pariyesitvā laddhaṃ saha taṇhāya ārammaṇaṃ rūpalābho nāma .
Uruvalliyavāsī cūḷatissatthero panāha –
‘‘ kiñcāpi bhagavatā phassavedanā pāḷiyā majjhe gahitā , pāḷiṃ pana parivaṭṭetvā vuttappakāre ārammaṇe uppannā saññā rūpasaññā , tasmiṃyeva saṅkappo rūpasaṅkappo tasmiṃM2.124 chando rūpacchando , tasmiṃ pariḷāho rūpapariḷāho , tasmiṃ pariyesanā rūpapariyesanā , pariyesitvā laddhaṃ saha taṇhāya ārammaṇaṃ rūpalābho .
Evaṃ laddhārammaṇe pana phusanaṃ phasso , anubhavanaṃ vedanā .
Rūpasamphasso rūpasamphassajā vedanāti idaṃ dvayaṃ labbhatī ’’ ti .
Aparampi avibhūtavāraṃ nāma gaṇhanti .
Ārammaṇañhi sāṇipākārehi vā parikkhittaṃ tiṇapaṇṇādīhi vā paṭicchannaṃ hoti , taṃ ‘‘ upaḍḍhaṃ diṭṭhaṃ me ārammaṇaṃ , suṭṭhu naṃ passissāmī ’’ ti olokayato tasmiṃ ārammaṇe uppannā saññā rūpasaññā nāma .
Tasmiṃyeva uppannā saṅkappādayo rūpasaṅkappādayo nāmāti veditabbā .
Etthāpi ca saññāsaṅkappaphassavedanāchandā ekajavanavārepi nānājavanavārepi labbhanti , pariḷāhapariyesanālābhā nānājavanavāreyevāti .Dasamaṃ uttānamevāti .
Navamadasamāni .
Nānattavaggo paṭhamo .