Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Dhātukathā-aṭṭhakathā
Dhātukathā-aṭṭhakathā

4. Catutthanayo saṅgahitenasaṅgahitapadavaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ဣဒါနိ၊ အသင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတပဒို အကျယ် ဝေဖန်တော်မူပြီးရာ ယခုအခါ၌။ သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတပဒံ၊ ကို။ ဘာဇေတုံ၊ ငှါ။ သမုဒယ သစ္စေနာတိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားတော်ကို။ (ဘဂဝတာ) အာရဒ္ဓံ၊ အပ်ပြီ။
တတ္ထ၊ ထို သမုဒယသစ္စေန အစရှိသော သင်္ဂဟိတေန သင်္ဂဟိတပဒနိဒ္ဒေသ၌။ ယံ (ဓမ္မဇာတံ)၊ အကြင် တရားသဘောကို။ **ယံ ခန္ဓာဒီဟိ (ပေ) ကတံ**။ ။ "သမုဒယသစ္စေန ယေ ဓမ္မာ (ပေ) သင်္ဂဟိတာ၊ တေဟိ ဓမ္မေဟိ ယေ ဓမ္မာ (ပေ) သင်္ဂဟိတာ" ဤသို့ ပါဠိတော်၌ သင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒ ဖြစ်သည်နှင့် အညီ သင်္ဂဟိတာ၂ ပုဒ်၏ ကတ္တား ၂ ပုဒ်, ကံ ၂ ပုဒ် ပါနေသည်ကို ရှေးဦးစွာ သတိပြုပါ။ ယံ- ဖြင့် သမုဒယ သစ္စေန ကဲ့သို့သော တရားကို ညွှန်ပြ၏။ ခန္ဓာဒီဟိ သင်္ဂဟိတေနဖြင့် သမုဒယသစ္စာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ, ဓမ္မာယတန, ဓမ္မဓာတ် စသည်တို့ဖြင့် သိမ်းယူရေတွက်အပ်သော သမုဒယသစ္စာသည် ကြဉ်အပ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါး စသည်ကို ပြ၏။ ခန္ဓာဒိဝသေန သင်္ဂဟိတံဖြင့် ထို သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါး စသည်တို့က ခန္ဓာ စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် သိမ်းယူရေတွက်အပ်သော သမုဒယ သစ္စာကဲ့သို့ သော တရားကို တဖန် "ကတိဟိ ခန္ဓေဟိ" စသည်ဖြင့် မေး၍ "ဧကေန ခန္ဓေန" စသည်ဖြင့် ဖြေတော်မူသည်။ ခန္ဓာဒီဟိ၊ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ (ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့ဖြင့်)။ သင်္ဂဟိတေန၊ သိမ်းယူရေတွက် အပ်သော တရားသည်။ ခန္ဓာဒိဝသေန၊ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့၏အစွမ်းဖြင့်။ သင်္ဂဟိတံ၊ အပ်၏။ ပန၊ တဖန်။ တဿေဝ (ဓမ္မာဇာတဿ)၊ ကိုပင်။ ခန္ဓာဒီဟိ၊ တို့ဖြင့်။ သင်္ဂဟံ၊ ခြင်းကို။ ပုစ္ဆိတွာ၊ မေးတော်မူ၍။ ဝိသဇ္ဇနံ၊ ကို။ ကတံ၊ အပ်ပြီ။
တံ၊ ထို အဖြေသည်။ ခန္ဓာယတနဓာတူသု၊ တို့တွင်။ ဧကမ္ပိ၊ တပါးလည်းဖြစ်သော။ သကလကောဋ္ဌာသံ၊ အလုံးစုံသော အဖို့အစုကို။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ ဌိတပဒေသု၊ တည်သော ပုဒ်တို့၌။ န ယုဇ္ဇတိ၊ မသင့်။ ["ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်လျှင် ရုပ်အားလုံးကို, ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်လျှင် ဝေဒနာ အားလုံးကို" ဤသို စသည်ဖြင့် အလုံးစုံသော အဖို့အစုကို ယူနိုင်သော ရူပက္ခန္ဓ စသော ပုဒ်, ဝေဒနာက္ခန္ဓ စသော ပုဒ်တို့၌ ဤအဖြေမရနိုင်- ဟူလို။] (ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ တံ ခန္ဓာယတနဓာတူဟု ဧကမ္ပိ သကသကောဋ္ဌာသံ ဂဟေတွာ ဌိတပဒေသု န ယုဇ္ဇတိ၊ နည်း။

ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။ **သကလေန (ပေ) နတ္ထိ**။ ။ ရုပ်အားလုံကို ဟောနိုင်သော ရူပက္ခန္ဓပုဒ်သည် (မိမိက ရုပ်အားလုံးသော သိမ်းယူပြီး ဖြစ်သော ကြောင့်) ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့ဖြင့် အခြား သိမ်းယူစရာတရား မရှိတော့၊ ဝေဒနာအားလုံးသော ဟောနိုင်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓပုဒ်, သင်္ခါရက္ခန္ဓပုဒ် စသည်တို့က သိမ်းယူဖို့ရာ အခြားတရားမရှိပုံကိုလည်း ချဲ့ထွင်ကြည့်ပါ။ သကလေန၊ အလုံးစုံကို ဟောနိုင်သော။ ခန္ဓာဒိပဒေန၊ ရူပက္ခန္ဓ အစရှိသော ပုဒ်သည်။ ဝါ၊ ရူပက္ခန္ဓ အစရှိသော တရားအစုသည်။ (သင်္ဂဟိတံ နာမ- ၌စပ်)။ ယံ၊ အကြင်တရား အစုသည်။

ယံ အတ္တနော (ပေ) ဂစ္ဆေယျ။ ။ အနိယမဝါကျတို့၏ ထုံစံမှာ နိယမဝါကျ ကိုအထူးပြုသော ဝိသေသန ဖြစ်၏။ ဥပမာ- "ယော ပန ဘိက္ခု (ပေ) မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ၊ အယမ္ပိ ပါရာဇိကောဟောတိ အသံဝါသော" ၌ "ယော ပန ဘိက္ခု (ပေ) မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ" သည် "သိက္ခာမချပဲ မေထုန်မှီဝဲသော ဤ ရဟန်းသည်လည်း" ဟု အယမ္ပိ- ကို အထူးပြုသော ဝိသေသနဖြစ်သကဲ့သို့တည်း။ ထို့အတူ "ယံ အတ္တနော (ပေ) ဂစ္ဆေယျ" ဝါကျလည်း "(တံ) အညံ ခန္ဓာဒိဝသေန သင်္ဂဟိတံ နာမ" ကို အထူးပြုသော ဝိသသေနဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယံ စသော ဝါကျကို "တေန ခန္ဓာဒိပဒေန" ဟု ထည့်ပါဌ်နှင့်တကွ မြန်မာပြန်သောအခါ-

"မိမိကို သိမ်းယူရေတွက်တတ်သော တရားအစုကို (မိမိက တဖန်) သိမ်းယူရေတွက်၍ ထိုခန္ဓာ အစရှိသော တရားအစုသည် ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်ပင် သိမ်းယူအပ်သည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်သော အခြားသော ထို သင်္ဂဟိတ တရားမည်သည် မရှိ"- ဟု ဖြစ်၏။

တေန ခန္ဓာဒိပဒေန ထည့်ရခြင်း။ ။ ဋီကာ၌ "တေန ခန္ဓာ ဒိပဒေန" ကို ယှဉ်စေရ (ထည့်ရ) မည်ဟု ဆို၏။ မှန်၏- "သမုဒယသစ္စေန ယေ ဓမ္မာ" စသည်ကို ပုံစံထုတ်၍ ကြည့်သောအခါ "သမုဒယသစ္စာသည် သိမ်းယူအပ်သော အခြားတရား" ဟူသော သမုဒယသစ္စာကို ပြန်၍ သိမ်းယူလျက် ထို သမုဒယသစ္စာကိုပင် ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့ဖြင့် ရေတွက်တတ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါးဖြစ်၏။ ဤ၌လည်း ရူပက္ခန္ဓာသည် သိမ်းယူအပ်သော အခြားတရားဟူသည် ရူပက္ခန္ဓာကို ပြန်၍ သိမ်းယူလျက် ခန္ဓာ စသည်တို့ဖြင့် ရေတွက်နိုင်သော တရာတမျိုး ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် "တေန ခန္ဓာဒိပဒေန" ဟု ထည့်ပါဌ် မပါလျှင် ထို အဓိပ္ပါယ် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် "အညံ ခန္ဓာဒိဝသေန သင်္ဂဟိတံ နာမ နတ္ထိ" ဟု မဆိုသင့်ကြောင်းကို ဋီကာဆိုသည်။

အတ္တနော၊ မိမိကို။ သင်္ဂါဟကံ၊ သိမ်းယူရေတွက်တတ်သော တရားကို။ သင်္ဂဏှိတွာ၊ သိမ်းယူရေတွက်ပြီး၍။ ပုန၊ တဖန်။ (တေန ခန္ဓာဒိပဒေန၊ ထို ခန္ဓာအစရှိသော တရားအစုသည်။) တေနေဝ၊ ထို ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်ပင်။ သင်္ဂဟံ၊ သိမ်းယူရေတွက်အပ်သည်၏ အဖြစ်သို့။ ဂစ္ဆေယျ၊ ရောက်ရာ၏။ အညံ၊ သော။ ခန္ဓာဒိဝသေန၊ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ သင်္ဂဟိတံ နာမ၊ သိမ်းယူရေတွက်အပ်သည် မည်သော။ (တံ၊ ထိုသို့ သဘော ရှိသော တရားအစုသည်)။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ (တသ္မာ တံ ခန္ဓာယတန ဓာတူသု ဧကမ္ပိ သကလကောဋ္ဌာသံ ဂဟေတွာ ဌိတပဒေသု န ယုဇ္ဇတိ၊ )။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။ (ထိုသို့ ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တို့တွင် တပါးလည်း ဖြစ်သော အလုံးစုံသော အဖို့အစုကိုယူ၍ တည်သော ပုဒ်တို့၌ ဖိုအဖြေ၏ မသင့်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) တထာရူပါနိ၊ ထိုသို့ သဘောရှိကုန်သော။ ပဒါနိ၊ တို့ကို။ ဣမသ္မိံ ဝါရေ၊ ဤ စတုတ္ထနယနိဒ္ဒေသဝါရ၌။ (ဘဂဝတာ) န ဂဟိတာနိ၊ အပ်ကုန်။
ပန၊ အနွယကား။ ယာနိ ပဒါနိ၊ တို့သည်။ အညေန၊ သင်္ခါရမှ တပါးအခြားသော တရားနှင့်။ အသမ္မိဿံ၊ မရောနှောသော။ သင်္ခါရေကဒေသဒံ ဝါ၊ သင်္ခါရ တစိတ်ကို သော်လည်းကောင်း။ (အညေန၊ ဝေဒနာမှ တပါးအခြားသော တရားနှင့်။ အသမ္မိဿံ၊ သော။) ဝေဒနေကဒေသံဝါ၊ ဝေဒနာတစိတ်ကိုသော်လည်းကောင်း။ (အညေန၊ သုခုမ ရုပ်မှ တပါးအခြားသော တရားနှင့်။ အသမ္မိဿံ၊ သော။) သုခုမရူပံ ဝါ၊ သုခုမရုပ်ကိုသော်လည်းကောင်း။ [ဤ၌ ဧကဒေသ၊ သဒ္ဒါ မပါပုံကို သတိပြုခဲ့ပါ။ ဋီကာ ဖွင့်လိမ့်မည်။] (အညေန၊ သဒ္ဒမှ တပါးအခြားသော တရားနှင့်။ အသမ္မိဿံ၊ သော။) သဒ္ဒေကဒေသံ ဝါ၊ သဒ္ဒ ရုပ်တစိတ်ကိုလည်းကောင်း။ ဒီပေန္တိ၊ ပြနိုင်ကုန်၏။ တာနိ၊ ထိုကဲ့သို့သော ပုဒ်တို့ကို။ ဣဓ၊ ဤ စတုတ္ထနယနိဒ္ဒေသဝါရ၌။ (ဘဂဝတာ) ဂဟိတာနိ၊ အပ်ကုန်။
ဣဒံ၊ ဤ ဆိုအပ်လတ္တံ့ကား။ တေသံ၊ ထို ပုဒ်တို့၏။ ဥဒ္ဒါနံ၊ တည်း။
ဒွေ၊ ကုန်သော။ သစ္စာ၊ သမုဒယ သစ္စာ,မဂ္ဂသစ္စာတို့လည်းကောင်း။ ပန္နရသ၊ ကုန်သော။ ဣန္ဒြိယာ၊ ဣတ္ထိန္ဒြေ, ပုရိသိန္ဒြေ, သုခိန္ဒြေ, ဒုက္ခိန္ဒြေ (ပေ) အညတာဝိန္ဒြေတို့လည်းကောင်း။ ဧကာဒသ၊ ကုန်သော။ ပဋိစ္စပဒါ၊ အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဖဿ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ကမ္မဘဝ, သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသ ဟူသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပုဒ်တို့လည်းကောင်း။
ပန၊ တဖန်။ ဥဒ္ဓံ၊ အထက်၌။ ဧကာဒသ၊ ကုန်သော သတိပဋ္ဌန်, သမ္မပ္ပဓာန်, အပ္ပမညာ, ဣန္ဒြေ, ဗိုလ်, ဗောဇ္ဈင်, မဂ္ဂင်, ဖဿ, စေတနာ, အဓိမောက္ခ, မနသိကာရ တို့လည်းကောင်း။ တံ သဝိဓံ၊ ၃၀ အပြားရှိသော။ ဂေါစ္ဆကပဒံ၊ တရားကိုယ်သာရကောင်းသော ဂေါစ္ဆက ပုဒ်လည်းကောင်း။ ဣတိ (ဣမိနာ ပတေဒေန)၊ ဤသို့ သော အပြားအားဖြင့်။ (ဧကူနသတ္တတိပဒါနိ၊ တခုယုတ် ခုနစ်ဆယ်သော ပုဒ်တို့ကို။) ဧတ္ထ၊ ဤ စတုတ္ထနယနိဒ္ဒေသဝါရ၌။ (ဘဂဝတာ ဝုတ္တာနိ၊ )။ ဣတိ (ဣဒံ)၊ ကား။ ဥဒ္ဒါနံ၊ တည်း။
ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ စတုတ္ထနယနိဒ္ဒေသဝါရ၌။ ပဉှာ၊ တို့သည်။ ဒေါယေဝ၊ နှစ်ပါးတို့သည်သာ။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
တတ္ထ၊ ထို ၂ ပါးတို့၌။ ယံ ပဒံ၊ အကြင် သမုဒယသစ္စာ အစရှိသော ပုဒ်ကို။ ပုစ္ဆာယ၊ ၍။ ဝါ၊ ပုစ္ဆာအလို့ငှါ။ ဥဒ္ဓဋံ၊ ထုတ်ဆောင်တော် မူအပ်ပြီ။ တဒေဝ၊ ပုစ္ဆာ၌ ထုတ်ဆောင်တော် မူအပ်သော သမုဒယသစ္စာ အစရှိသော ထိုပုဒ်ကိုပင်။ ယေဟိဓမ္မေဟိ၊ အကြင် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါး အစရှိသော တရားတို့သည်။ ခန္ဓာဒိဝသေန၊ ခန္ဓာ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ သင်္ဂဟိတံ၊ အပ်၏။ တေဓမ္မေ၊ ထို သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ၄၉ ပါး အစရှိသော တရားတို့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ပုဒ်တို့၌။ ဧကေန ခန္ဓေနတိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားတော်ကို။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊ အပ်ပြီ။
တတြ၊ ထို ဧကေန ခန္ဓေန အစရှိသော စကားရပ်၌။ အယံ၊ ဤ ဆိုအပ်လတ္တံကား။ နယော၊ အနက်ဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်ကြောင်း အစီအရင်တည်း။ ဟိ၊ ချဲ့။ သမုဒယသစ္စေန၊ သည်။ တဏှာဝဇ္ဇာ၊ တဏှာသည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော။ သေသာ၊ သမုဒယ သစ္စာမှ ကြွင်းကုန်သော။ သင်္ခါရာ၊ ၄၉ ပါးသော သင်္ခါရတို့ကို။ ခန္ဓာ ဒိသင်္ဂဟေန၊ သိမ်းယူရေတွက်ကြောင်း ခန္ဓာ အစရှိသည်ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတာ၊ အပ်ကုန်၏။
ပုန၊ ဖန်။ တေဟိ၊ ထို တဏှာသည် ကြဉ်အပ်ကုန်သော ၄၉ ပါးသော သင်္ခါရတို့သည်။ တဏှာဝ၊ သမုဒယ သစ္စာဟူသော တဏှာကိုပင်။ သင်္ဂဟိတာ၊ အပ်၏။
သာတဏှာ၊ ထို သမုဒယ သစ္စာဟူသော တဏှာကို။ ပုနဟိတာ၊ အပ်၏။ သာတဏှာ၊ ထို သမုဒယ သစ္စာဟူသော တဏှာကို။ ပုန၊ တဖန်။ သင်္ခါရဟေဝ၊ တဏှာသည် ကြဉ်အပ်သော ၄၉ ပါးသော သင်္ခါရတို့သည်ပင်။ ခန္ဓာဒိသင်္ဂဟေန၊ ဖြင့်။ သင်္ဂဟိတာ၊ အပ်၏။ ဣတိ (အယံ)၊ ကား။ (နယော၊ တည်း)။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစံဒသော ပုဒ်တို့၌။ ဧသေဝ (ဧသော ဧဝ)၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော အစီအရင်သည်ပင်။ နယော၊ အနက်ဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်ကြောင်း အစီအရင်တည်း။
ပန၊ ဆက်။ ဧတ္ထ၊ ဤ စတုတ္ထနယနိဒ္ဒေသဝါရ၌။ အရူပဓမ္မပုစ္ဆာသု၊ နာမ်တရားတို့၏ ပုစ္ဆာတို့၌။ သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝါ၊ သည်သော်လည်းကောင်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဝါ၊ သည်သော်လည်းကောင်း။ ဧကော၊ တပါးသော။ ခန္ဓော နာမ၊ မည်၏။
ရူပဓမ္မပုစ္ဆာသု၊ ရုပ်တရားတို့၏ ပုစ္ဆာတို့၌။ ရူပက္ခန္ဓော၊ သည်။ (ဧကော ခန္ဓော နာမ)၊
ပရိဒေဝပုစ္ဆာယ၊ ၌။ သဒ္ဒါယတနံ၊ သည်။ ဧကံ၊ သော။ အာယတနံနာမ၊ မည်၏။
သဒ္ဒဓာတု၊ သည်။ ဧကာ၊ သော။ ဓာတုနာမ၊ မည်၏။ သေသဋ္ဌာနေသု၊ ကြွင်းသေ ဌာနတို့၌။ ဓမ္မာယတန ဓမ္မဓာတု ဝသေနေဝ၊ အစွမ်းဖြင့် သာလျှင်။ အတ္ထော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
သင်္ဂဟိတေနသင်္ဂဟိတပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။