Aṭṭhamagāthāvaṇṇanā
Evaṃ bhagavā dānādīhi nidhīyamānassa puññamayanidhino cetiyādibhedaṃ vatthuṃ dassetvā idāni etesu vatthūsu sunihitassa tassa nidhino gambhīre odakantike nihitanidhito visesaṃ dassento āha –
8.‘‘ Eso
P0.223 nidhi sunihito , ajeyyo anugāmiko .Pahāya gamanīyesu , etaṃ ādāya gacchatī ’’ ti .
Tattha pubbapadena taṃ dānādīhi sunihitanidhiṃ niddisati ‘‘ eso nidhi sunihito ’’ ti .
Ajeyyoti parehi jetvā gahetuṃ na sakkā , acceyyotipi pāṭho , tassa accitabbo accanāraho hitasukhatthikena upacitabboti attho .
Etasmiñca pāṭhe eso nidhi acceyyoti sambandhitvā puna ‘‘ kasmā ’’ ti anuyogaṃ dassetvā ‘‘ yasmā sunihito anugāmiko ’’ ti sambandhitabbaṃ .
Itarathā hi sunihitassa acceyyattaṃ vuttaṃ bhaveyya , na ca sunihito accanīyo .
Accito eva hi soti .
Anugacchatīti anugāmiko , paralokaṃ gacchantampi tattha tattha phaladānena na vijahatīti attho .
Pahāya
V0.180 gamanīyesu etaṃ ādāya gacchatīti maraṇakāle paccupaṭṭhite sabbabhogesu pahāya gamanīyesu etaṃ nidhiṃ ādāya paralokaṃ gacchatīti ayaṃ kira etassa attho .So pana na yujjati .
Kasmā ?
Bhogānaṃ
M0.190 agamanīyato .Pahātabbā eva hi te te bhogā , na gamanīyā , gamanīyā pana te te gativisesā .
Yato yadi esa attho siyā , pahāya bhoge gamanīyesu gativisesesu iti vadeyya .
Tasmā evamettha attho veditabbo –
‘‘ nidhi vā ṭhānā cavatī ’’ ti evamādinā pakārena pahāya maccaṃ bhogesu gacchantesu etaṃ ādāya gacchatīti .
Eso hi anugāmikattā taṃ nappajahatīti .
Tattha siyā ‘‘ gamanīyesūti ettha gantabbesūti attho , na gacchantesū ’’ ti .
Taṃ na ekaṃsato gahetabbaṃ .
Yathā hi ‘‘ ariyā niyyānikā ’’ ti ( dī . ni .2.141) ettha niyyantāti attho , na niyyātabbāti , evamidhāpi gacchantesūti attho , na gantabbesūti .
Atha vā yasmā esa maraṇakāle kassaci dātukāmo bhoge āmasitumpi na labhati , tasmā tena te bhogā pubbaṃ kāyena
P0.224 pahātabbā , pacchā vihatāsena cetasā gantabbā , atikkamitabbāti vuttaṃ hoti .Tasmā pubbaṃ kāyena pahāya pacchā cetasā gamanīyesu bhogesūti evamettha attho daṭṭhabbo .
Purimasmiṃ atthe niddhāraṇe bhummavacanaṃ , pahāya gamanīyesu bhogesu ekamevetaṃ puññanidhivibhavaṃ tato nīharitvā ādāya gacchatīti .
Pacchime atthe bhāvenabhāvalakkhaṇe bhummavacanaṃ .
Bhogānañhi gamanīyabhāvena etassa nidhissa ādāya gamanīyabhāvo lakkhīyatīti .