Aṭṭhamagāthāvaṇṇanā
8. Evaṃ sabbākārena mettābhāvanaṃ dassetvā idāni tasseva vaḍḍhanaṃ dassento āha ‘‘ mettañca sabbalokasmī ’’ ti .
Tattha mijjati tāyati cāti mitto , hitajjhāsayatāya siniyhati , ahitāgamato rakkhati cāti attho .
Mittassa bhāvo mettaṃ .
Sabbalokasmīti anavasese sattaloke .
Manasi bhavanti mānasaṃ .
Tañhi cittasampayuttattā evaṃ vuttaṃ .
Bhāvayeti vaḍḍhaye .
Na assa parimāṇanti aparimāṇaṃ , appamāṇasattārammaṇatāya evaṃ vuttaṃ .
Uddhan ti upari , tena arūpabhavaṃ gaṇhāti .
Adhoti heṭṭhā , tena kāmabhavaṃ gaṇhāti .
Tiriyan ti vemajjhaṃ , tena rūpabhavaṃ gaṇhāti .
Asambādhan ti sambādhavirahitaṃ , bhinnasīmanti vuttaṃ hoti .
Sīmā nāma paccatthiko vuccati , tasmimpi pavattanti attho .
Averan ti veravirahitaṃ
P0.249 , antarantarāpi veracetanāpātubhāvavirahitanti attho .Asapattan ti vigatapaccatthikaṃ .
Mettāvihārī hi puggalo manussānaṃ piyo hoti , amanussānaṃ piyo hoti , nāssa koci paccatthiko hoti , tenassa taṃ mānasaṃ vigatapaccatthikattā asapattanti vuccati .
Pariyāyavacanañhi etaṃ , yadidaṃ paccatthiko sapattoti .
Ayaṃ anupadato atthavaṇṇanā .
Ayaṃ
M0.213 panettha adhippetatthadīpanā – yadidaṃ ‘‘ evampi sabbabhūtesu mānasaṃ bhāvaye aparimāṇan ’’ ti vuttaṃ , tañcetaṃ aparimāṇaṃ mettaṃ mānasaṃ sabbalokasmiṃ bhāvaye vaḍḍhaye , vuḍḍhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ gamaye pāpaye .Kathaṃ ?
Uddhaṃ adho ca tiriyañca , uddhaṃ yāva bhavaggā , adho
V0.202 yāva avīcito , tiriyaṃ yāva avasesadisā .Uddhaṃ vā āruppaṃ , adho kāmadhātuṃ , tiriyaṃ rūpadhātuṃ anavasesaṃ pharanto .
Evaṃ bhāventopi ca taṃ yathā asambādhaṃ averaṃ asapattañca hoti , tathā sambādhaverasapattānaṃ abhāvaṃ karonto bhāvaye .
Yaṃ vā taṃ bhāvanāsampadaṃ pattaṃ sabbattha okāsalokavasena asambādhaṃ , attano paresu āghātappaṭivinayanena averaṃ , attani ca paresaṃ āghātavinayanena asapattaṃ hoti .
Taṃ asambādhamaveramasapattaṃ aparimāṇaṃ mettaṃ mānasaṃ uddhaṃ adho tiriyañcāti tividhaparicchede sabbalokasmiṃ bhāvaye vaḍḍhayeti .