Tatiyagāthāvaṇṇanā
3. Evaṃ bhagavā santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmassa tadadhigamāya vā paṭipajjitukāmassa visesato āraññakassa bhikkhuno taduttaripi karaṇīyaṃ ācikkhitvā idāni akaraṇīyampi ācikkhitukāmo ‘‘ na ca khuddamācare kiñci , yena viññū pare upavadeyyun ’’ ti imaṃ upaḍḍhagāthamāha .
Tassattho
M0.208 – evamimaṃ karaṇīyaṃ karonto yaṃ taṃ kāyavacīmanoduccaritaṃ khuddaṃ lāmakanti vuccati , taṃ na ca khuddaṃ samācare , asamācaranto ca na kevalaṃ oḷārikaṃ , kintu kiñci na samācare , appamattakampi aṇumattakampi na samācareti vuttaṃ hoti .Tato tassa samācāre sandiṭṭhikamevādīnavaṃ dasseti ‘‘ yena viññū pare upavadeyyun ’’ ti .
Ettha ca yasmā aviññū pare appamāṇaṃ .
Te hi anavajjaṃ vā sāvajjaṃ karonti , appasāvajjaṃ vā mahāsāvajjaṃ .
Viññū eva pana pamāṇaṃ .
Te hi anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa
P0.244 avaṇṇaṃ bhāsanti , vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsanti .Tasmā ‘‘ viññū pare ’’ ti vuttaṃ .
Evaṃ bhagavā imāhi aḍḍhateyyāhi gāthāhi santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmassa tadadhigamāya vā paṭipajjitukāmassa visesato āraññakassa , āraññakasīsena ca sabbesampi kammaṭṭhānaṃ gahetvā viharitukāmānaṃ karaṇīyākaraṇīyabhedaṃ kammaṭṭhānūpacāraṃ vatvā idāni tesaṃ bhikkhūnaṃ tassa devatābhayassa paṭighātāya parittatthaṃ vipassanāpādakajjhānavasena kammaṭṭhānatthañca ‘‘ sukhinova khemino hontū ’’ tiādinā nayena mettakathaṃ kathetumāraddho .
Tattha
V0.198 sukhinoti sukhasampannā .Kheminoti khemavanto , abhayā nirupaddavāti vuttaṃ hoti .
Sabbeti anavasesā .
Sattāti pāṇino .
Sukhitattāti sukhitacittā .
Ettha ca kāyikena sukhena sukhino , mānasena sukhitattā , tadubhayenāpi sabbabhayupaddavavigamena vā kheminoti veditabbo .
Kasmā pana evaṃ vuttaṃ ?
Mettābhāvanākāradassanatthaṃ .
Evañhi mettā bhāvetabbā ‘‘ sabbe sattā sukhino hontū ’’ ti vā ,‘‘ khemino hontū ’’ ti vā ,‘‘ sukhitattā hontū ’’ ti vā .