Ye puggalātigāthāvaṇṇanā
6. Evaṃ maggadhammaguṇenāpi saccaṃ vatvā idāni saṅghaguṇenāpi vattumāraddho ‘‘ ye puggalā ’’ ti .
Tattha yeti aniyametvā uddeso .
Puggalāti sattā .
Aṭṭhāti tesaṃ gaṇanaparicchedo .
Te hi cattāro ca paṭipannā cattāro ca phale ṭhitāti aṭṭha honti .
Sataṃ pasatthāti sappurisehi buddhapaccekabuddhabuddhasāvakehi aññehi ca devamanussehi pasatthā .
Kasmā ?
Sahajātasīlādiguṇayogā .
Tesañhi campakavakulakusumādīnaṃ sahajātavaṇṇagandhādayo viya sahajātā sīlasamādhiādayo guṇā , tena te vaṇṇagandhādisampannāni viya pupphāni devamanussānaṃ
V0.145 sataṃ piyā manāpā pasaṃsanīyā ca honti .Tena vuttaṃ ‘‘ ye puggalā aṭṭhasataṃ pasatthā ’’ ti .
Atha vā yeti aniyametvā uddeso .
Puggalāti sattā .
Aṭṭhasatan ti tesaṃ gaṇanaparicchedo .
Te hi ekabījī kolaṃkolo sattakkhattuparamoti tayo sotāpannā .
Kāmarūpārūpabhavesu adhigataphalā
M0.153 tayo sakadāgāmino .Te sabbepi catunnaṃ paṭipadānaṃ vasena catuvīsati .
Antarāparinibbāyī , upahaccaparinibbāyī , sasaṅkhāraparinibbāyī , asaṅkhāraparinibbāyī , uddhaṃsoto , akaniṭṭhagāmīti avihesu pañca .
Tathā atappasudassasudassīsu
P0.183 .Akaniṭṭhesu pana uddhaṃsotavajjā cattāroti catuvīsati anāgāmino .
Sukkhavipassako samathayānikoti dve arahanto .
Cattāro maggaṭṭhāti catupaññāsa .
Te sabbepi saddhādhurapaññādhurānaṃ vasena diguṇā hutvā aṭṭhasataṃ honti .
Sesaṃ vuttanayameva .
Cattāri etāni yugāni hontīti te sabbepi aṭṭha vā aṭṭhasataṃ vāti vitthāravasena uddiṭṭhapuggalā saṅkhepavasena sotāpattimaggaṭṭho phalaṭṭhoti ekaṃ yugaṃ , evaṃ yāva arahattamaggaṭṭho phalaṭṭhoti ekaṃ yuganti cattāri yugāni honti .
Te dakkhiṇeyyāti ettha teti pubbe aniyametvā uddiṭṭhānaṃ niyametvā niddeso .
Ye puggalā vitthāravasena aṭṭha vā , aṭṭhasataṃ vā , saṅkhepavasena cattāri yugāni hontīti vuttā , sabbepi te dakkhiṇaṃ arahantīti dakkhiṇeyyā .
Dakkhiṇā nāma kammañca kammavipākañca saddahitvā ‘‘ esa me idaṃ vejjakammaṃ vā jaṅghapesanikaṃ vā karissatī ’’ ti evamādīni anapekkhitvā diyyamāno deyyadhammo , taṃ arahanti nāma sīlādiguṇayuttā puggalā , ime ca tādisā , tena vuccanti ‘‘ te dakkhiṇeyyā ’’ ti .
Sugatassa sāvakāti bhagavā sobhanena gamanena yuttattā , sobhanañca ṭhānaṃ gatattā , suṭṭhu ca gatattā , suṭṭhu eva ca gadattā sugato , tassa sugatassa .
Sabbepi te vacanaṃ suṇantīti sāvakā .
Kāmañca aññepi suṇanti , na pana sutvā kattabbakiccaṃ karonti , ime pana sutvā kattabbaṃ dhammānudhammappaṭipattiṃ katvā maggaphalāni pattā , tasmā ‘‘ sāvakā ’’ ti vuccanti .
Etesu dinnāni mahapphalānīti etesu sugatasāvakesu appakānipi dānāni dinnāni paṭiggāhakato dakkhiṇāvisuddhibhāvaṃ upagatattā mahapphalāni honti .
Tasmā suttantarepi vuttaṃ –
‘‘ Yāvatā
V0.146 , bhikkhaveP0.184 , saṅghā vā gaṇā vā tathāgatasāvakasaṅgho , tesaṃ aggamakkhāyati , yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā , esa bhagavato sāvakasaṅgho … pe … aggo vipāko hotī ’’ ti ( a . ni .4.34;5.32; itivu .90).Evaṃ
M0.154 bhagavā sabbesampi maggaṭṭhaphalaṭṭhānaṃ vasena saṅgharatanassa guṇaṃ vatvā idāni tameva guṇaṃ nissāya saccavacanaṃ payuñjati ‘‘ idampi saṅghe ’’ ti .Tassattho pubbe vuttanayeneva veditabbo .
Imissāpi gāthāya āṇā koṭisatasahassacakkavāḷesu amanussehi paṭiggahitāti .