Dutiyagāthāvaṇṇanā
2. Evaṃ
V0.195 bhagavā santaṃ padaṃ abhisamecca viharitukāmassa tadadhigamāya vā paṭipajjamānassa visesato āraññakassa bhikkhuno ekaccaṃ karaṇīyaṃ vatvā puna tatuttaripi vattukāmo ‘‘ santussako cā ’’ ti dutiyagāthamāha .Tattha ‘‘ santuṭṭhī ca kataññutā ’’ ti ettha vuttappabhedena dvādasavidhena santosena santussatīti santussako .
Atha vā tussatīti tussako , sakena tussako , santena tussako , samena tussakoti santussako .
Tattha sakaṃ nāma ‘‘ piṇḍiyālopabhojanaṃ nissāyā ’’ ti evaṃ upasampadamaṇḍale uddiṭṭhaṃ attanā ca sampaṭicchitaṃ catupaccayajātaṃ , tena sundarena vā asundarena vā sakkaccaṃ vā asakkaccaṃ vā dinnena paṭiggahaṇakāle paribhogakāle ca vikāraṃ adassetvā yāpento ‘‘ sakena tussako ’’ ti vuccati .
Santaṃ nāma yaṃ laddhaṃ hoti attano ‘ vijjamānaṃ
P0.241 , tena santeneva tussanto tato paraṃ na patthento atricchataṃ pajahanto ‘‘ santena tussako ’’ ti vuccati .Samaṃ nāma iṭṭhāniṭṭhesu anunayapaṭighappahānaṃ , tena samena sabbārammaṇesu tussanto ‘‘ samena tussako ’’ ti vuccati .
Sukhena bharīyatīti subharo , suposoti vuttaṃ hoti .
Yo hi bhikkhu manussehi sālimaṃsodanādīnaṃ patte pūretvā dinnepi dummukhabhāvaṃ anattamanabhāvameva ca dasseti , tesaṃ vā sammukhāva taṃ piṇḍapātaṃ ‘‘ kiṃ tumhehi dinnan ’’ ti apasādento sāmaṇeragahaṭṭhādīnaṃ deti , esa dubbharo .
Etaṃ disvā manussā dūratova parivajjenti ‘‘ dubbharo bhikkhu na sakkā posetun ’’ ti
M0.206 .Yo pana yaṃ kiñci lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā appaṃ vā bahuṃ vā labhitvā attamano vippasannamukho hutvā yāpeti , esa subharo .
Etaṃ disvā manussā ativiya vissatthā honti ,‘‘ amhākaṃ bhadanto subharo , thokathokenāpi tussati , mayameva naṃ posessāmā ’’ ti paṭiññaṃ katvā posenti .
Evarūpo idha subharoti adhippeto .
Appaṃ kiccamassāti appakicco , na kammārāmatābhassārāmatāsaṅgaṇikārāmatādianekakiccabyāvaṭo , atha vā sakalavihāre navakammasaṅghaparibhogasāmaṇeraārāmikavosāsanādikiccavirahito , attano kesanakhacchedanapattacīvarakammādiṃ katvā samaṇadhammakiccaparo hotīti vuttaṃ hoti .
Sallahukā
V0.196 vutti assāti sallahukavutti .Yathā ekacco bahubhaṇḍo bhikkhu disāpakkamanakāle bahuṃ pattacīvarapaccattharaṇatelaguḷādiṃ mahājanena sīsabhārakaṭibhārādīhi ubbahāpetvā pakkamati , evaṃ ahutvā yo appaparikkhāro hoti , pattacīvarādiaṭṭhasamaṇaparikkhāramattameva pariharati , disāpakkamanakāle pakkhī sakuṇo viya samādāyeva pakkamati
P0.242 , evarūpo idha sallahukavuttīti adhippeto .Santāni indriyāni assāti santindriyo , iṭṭhārammaṇādīsu rāgādivasena anuddhatindriyoti vuttaṃ hoti .
Nipakoti viññū vibhāvī paññavā , sīlānurakkhaṇapaññāya cīvarādivicāraṇapaññāya āvāsādisattasappāyaparijānanapaññāya ca samannāgatoti adhippāyo .
Na pagabbhoti appagabbho , aṭṭhaṭṭhānena kāyapāgabbhiyena catuṭṭhānena vacīpāgabbhiyena anekena ṭhānena manopāgabbhiyena ca virahitoti attho .
Aṭṭhaṭṭhānaṃ kāyapāgabbhiyaṃ ( mahāni .87) nāma saṅghagaṇapuggalabhojanasālājantāgharanhānatitthabhikkhācāramaggaantaragharappavesanesu kāyena appatirūpakaraṇaṃ .
Seyyathidaṃ – idhekacco saṅghamajjhe pallatthikāya vā nisīdati pāde pādamodahitvā vāti evamādi .
Tathā gaṇamajjhe catuparisasannipāte , tathā vuḍḍhatare puggale .
Bhojanasālāyaṃ pana vuḍḍhānaṃ āsanaṃ
M0.207 na deti , navānaṃ āsanaṃ paṭibāhati .Tathā jantāghare , vuḍḍhe cettha anāpucchā aggijālanādīni karoti .
Nhānatitthe ca yadidaṃ ‘‘ daharo vuḍḍhoti pamāṇaṃ akatvā āgatapaṭipāṭiyā nhāyitabban ’’ ti vuttaṃ , tampi anādiyanto pacchā āgantvā udakaṃ otaritvā vuḍḍhe ca nave ca bādheti .
Bhikkhācāramagge pana aggāsanaaggodakaaggapiṇḍatthaṃ vuḍḍhānaṃ purato purato yāti , bāhāya bāhaṃ paharanto .
Antaragharappavesane vuḍḍhānaṃ paṭhamataraṃ pavisati , daharehi kāyakīḷanaṃ karotīti evamādi .
Catuṭṭhānaṃ vacīpāgabbhiyaṃ ( mahāni .87) nāma saṅghagaṇapuggalaantaragharesu appatirūpavācānicchāraṇaṃ .
Seyyathidaṃ – idhekacco saṅghamajjhe anāpucchā dhammaṃ bhāsati , tathā pubbe vuttappakāre gaṇe
P0.243 vuḍḍhatare puggale ca , tattha manussehi pañhaṃ puṭṭho vuḍḍhataraṃ anāpucchā vissajjeti , antaraghare pana ‘‘ itthannāme kiṃ atthi , kiṃ yāgu udāhu khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā , kiṃ me dassasi , kiṃ ajja khādissāmi , kiṃ bhuñjissāmi , kiṃ pivissāmī ’’ ti evamādiṃ bhāsati .Anekaṭṭhānaṃ
V0.197 manopāgabbhiyaṃ ( mahāni .87) nāma tesu tesu ṭhānesu kāyavācāhi ajjhācāraṃ anāpajjitvāpi manasā eva kāmavitakkādinānappakāraṃ appatirūpavitakkanaṃ .Kulesvananugiddhoti yāni tāni kulāni upasaṅkamati , tesu paccayataṇhāya vā ananulomikagihisaṃsaggavasena vā ananugiddho , na sahasokī , na sahanandī , na sukhitesu sukhito , na dukkhitesu dukkhito , na uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā vā uyyogamāpajjitāti vuttaṃ hoti .
Imissāya ca gāthāya yaṃ ‘‘ suvaco cassā ’’ ti ettha vuttaṃ assāti vacanaṃ , taṃ sabbapadehi saddhiṃ santussako ca assa , subharo ca assāti evaṃ yojetabbaṃ .