Issues
Select Version
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā

Catutthagāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Catutthagāthāvaṇṇanā

4. Evaṃ yāva upacārato appanākoṭi , tāva saṅkhepena mettābhāvanaṃ dassetvā idāni vitthāratopi taṃ dassetuṃ ‘‘ ye kecī ’’ ti gāthādvayamāha .
Atha vā yasmā puthuttārammaṇe paricitaṃ cittaṃ na ādikeneva ekatte saṇṭhāti ārammaṇappabhedaṃ pana anugantvā anugantvā kamenaM0.209 saṇṭhāti , tasmā tassa tasathāvarādidukatikappabhede ārammaṇe anugantvā anugantvā saṇṭhānatthampi ‘‘ ye kecī ’’ ti gāthādvayamāha .
Atha vā yasmā yassa yaṃ ārammaṇaṃ vibhūtaṃ hoti , tassa tattha cittaṃ sukhaṃP0.245 tiṭṭhati , tasmā tesaṃ bhikkhūnaṃ yassa yaṃ vibhūtaṃ ārammaṇaṃ , tassa tattha cittaṃ saṇṭhāpetukāmo tasathāvarādidukatikārammaṇabhedadīpakaṃ ‘‘ ye kecī ’’ ti imaṃ gāthādvayamāha .
Ettha hi tasathāvaradukaṃ diṭṭhādiṭṭhadukaṃ dūrasantikadukaṃ bhūtasambhavesidukanti cattāro duke , dīghādīhi ca chahi padehi majjhimapadassa tīsu aṇukapadassa ca dvīsu tikesu atthasambhavato dīgharassamajjhimatikaṃ mahantāṇukamajjhimatikaṃ thūlāṇukamajjhimatikanti tayo tike ca dīpeti .
Tattha ye kecīti anavasesavacanaṃ .
Pāṇā eva bhūtā pāṇabhūtā .
Atha vā pāṇantīti pāṇā , etena assāsapassāsappaṭibaddhe pañcavokārasatte gaṇhāti .
Bhavantīti bhūtā , etena ekavokāracatuvokārasatte gaṇhāti .
Atthīti santi saṃvijjanti .
Evaṃ ‘‘ ye keci pāṇabhūtatthī ’’ ti iminā vacanena dukatikehi saṅgahetabbe sabbasatte ekato dassetvā idāni sabbepi te tasā vā thāvarā va navasesāti iminā dukena saṅgahetvā dasseti .
Tattha tasantīti tasā , sataṇhānaṃ sabhayānañcetaṃ adhivacanaṃ .
Tiṭṭhantīti thāvarā , pahīnataṇhābhayānaṃ arahataṃ etaṃ adhivacanaṃ .
Natthi tesaṃ avasesanti anavasesā , sabbepīti vuttaṃV0.199 hoti .
Yañca dutiyagāthāya ante vuttaṃ , taṃ sabbadukatikehi sambandhitabbaṃ ‘‘ ye keci pāṇabhūtatthi tasā vā thāvarā vā anavasesā , imepi sabbe sattā bhavantu sukhitattā .
Evaṃ yāva bhūtā vā sambhavesī vā , imepi sabbe sattā bhavantu sukhitattā ’’ ti .
Idāni dīgharassamajjhimāditikattayadīpakesu dīghā vātiādīsu chasu padesu dīghāti dīghattabhāvā nāgamacchagodhādayo .
Anekabyāmasatappamāṇāpi hi mahāsamudde nāgānaṃ attabhāvā anekayojanappamāṇā ca macchagodhādīnaṃ attabhāvā honti .
Mahantāti mahantattabhāvā jale macchakacchapādayo , thaleP0.246 hatthināgādayo , amanussesu dānavādayoM0.210 .
Āha ca ‘‘ rāhuggaṃ attabhāvīnan ’’ ti ( a . ni .4.15).
Tassa hi attabhāvo ubbedhena cattāri yojanasahassāni aṭṭha ca yojanasatāni , bāhū dvādasayojanasataparimāṇā , paññāsayojanaṃ bhamukantaraṃ , tathā aṅgulantarikā , hatthatalāni dve yojanasatānīti .
Majjhimāti assagoṇamahiṃsasūkarādīnaṃ attabhāvā .
Rassakāti tāsu tāsu jātīsu vāmanādayo dīghamajjhimehi omakappamāṇā sattā .
Aṇukāti maṃsacakkhussa agocarā dibbacakkhuvisayā udakādīsu nibbattā sukhumattabhāvā sattā ūkādayo vā .
Apica ye tāsu tāsu jātīsu mahantamajjhimehi thūlamajjhimehi ca omakappamāṇā sattā , te aṇukāti veditabbā .
Thūlāti parimaṇḍalattabhāvā sippikasambukādayo sattā .