Issues
Select Version
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā
Khuddakapāṭha-aṭṭhakathā

Bāhusaccañcātigāthāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Bāhusaccañcātigāthāvaṇṇanā

5. Idāni bāhusaccañcāti ettha bāhusaccan ti bahussutabhāvo .
Sippan ti yaṃ kiñci hatthakosallaṃ .
Vinayoti kāyavācācittavinayanaṃ .
Susikkhitoti suṭṭhu sikkhito .
Subhāsitāti suṭṭhu bhāsitā .
Yāti aniyataniddeso .
Vācāti girā byappatho .
Sesaṃ vuttanayamevāti .
Ayamettha padavaṇṇanā .
AtthavaṇṇanāM0.113 pana evaṃ veditabbā – bāhusaccaṃ nāma yaṃ taṃ ‘‘ sutadharo hoti sutasannicayo ’’ ti ( ma . ni .1.339; a . ni .4.22) ca ‘‘ idhekaccassa bahukaṃ sutaṃ hoti , suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇan ’’ ti ca ( a . ni .4.6) evamādinā nayena satthusāsanadharattaṃ vaṇṇitaṃ , taṃ akusalappahānakusalādhigamahetuto anupubbena paramatthasaccasacchikiriyāhetuto ca maṅgalanti vuccati .
Vuttañhetaṃ bhagavatā –
‘‘ Sutavā ca kho , bhikkhave , ariyasāvako akusalaṃ pajahati , kusalaṃ bhāveti , sāvajjaṃ pajahati , anavajjaṃ bhāveti , suddhamattānaṃ pariharatī ’’ ti ( a . ni .7.67).
Aparampi vuttaṃ –
‘‘ Dhatānaṃ dhammānaṃ atthamupaparikkhati , atthaṃ upaparikkhato dhammā nijjhānaṃ khamanti , dhammanijjhānakkhantiyā sati chando jāyati , chandajāto ussahati , ussahanto tulayatiV0.108 , tulayanto padahati padahanto kāyena ceva paramatthasaccaṃ sacchikaroti , paññāya ca ativijjhaP0.135 passatī ’’ ti ( ma . ni .2.432).
Apica agārikabāhusaccampi yaṃ anavajjaṃ , taṃ ubhayalokahitasukhāvahanato maṅgalanti veditabbaṃ .
Sippaṃ nāma agārikasippañca anagārikasippañca .
Tattha agārikasippaṃ nāma yaṃ parūparodhavirahitaṃ akusalavivajjitaṃ maṇikārasuvaṇṇakārakammādikaṃ , taṃ idhalokatthāvahanato maṅgalaṃ .
Anagārikasippaṃ nāma cīvaravicāraṇasibbanādisamaṇaparikkhārābhisaṅkharaṇaṃ , yaṃ taṃ ‘‘ idha , bhikkhave , bhikkhu yāni tāni sabrahmacārīnaṃ uccāvacāni kiṃ karaṇīyāni , tattha dakkho hotī ’’ tiādinā ( dī . ni .3.345;360; a . ni .10.17) nayena tattha tattha saṃvaṇṇitaṃ , yaṃ ‘‘ nāthakaro dhammo ’’ ti ca vuttaṃ , taṃ attano ca paresañca ubhayalokahitasukhāvahanato maṅgalanti veditabbaṃ .
Vinayo nāma agārikavinayo ca anagārikavinayo ca .
Tattha agārikavinayo nāma dasaakusalakammapathaviramaṇaṃ , so tattha susikkhito asaṃkilesāpajjanena ācāraguṇavavatthānena ca ubhayalokahitasukhāvahanatoM0.114 maṅgalaṃ .
Anagārikavinayo nāma sattāpattikkhandhaanāpajjanaṃ , sopi vuttanayeneva susikkhito , catupārisuddhisīlaṃ vā anagārikavinayo , so yathā tattha patiṭṭhāya arahattaṃ pāpuṇāti , evaṃ sikkhanena susikkhito lokiyalokuttarasukhādhigamahetuto maṅgalanti veditabbo .
Subhāsitā vācā nāma musāvādādidosavirahitā .
Yathāha ‘‘ catūhi , bhikkhave , aṅgehi samannāgato vācā subhāsitā hotī ’’ ti ( su . ni . subhāsitasuttaṃ ).
Asamphappalāpā vācā eva vā subhāsitā .
Yathāha –
‘‘ Subhāsitaṃ uttamamāhu santo ,
Dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ ;
Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ ,
Saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catutthan ’’ ti .( su . ni .452);
AyampiV0.109P0.136 ubhayalokahitasukhāvahanato maṅgalanti veditabbā .
Yasmā ca ayaṃ vinayapariyāpannā eva , tasmā vinayaggahaṇena etaṃ asaṅgaṇhitvā vinayo saṅgahetabbo .
Atha vā kiṃ iminā parissamena paresaṃ dhammadesanādivācā idha subhāsitā vācāti veditabbā .
Sā hi yathā patirūpadesavāso , evaṃ sattānaṃ ubhayalokahitasukhanibbānādhigamapaccayato maṅgalanti vuccati .
Āha ca –
‘‘ Yaṃ buddho bhāsati vācaṃ , khemaṃ nibbānapattiyā ;
Dukkhassantakiriyāya , sā ve vācānamuttamā ’’ ti .( su . ni .456);
Evaṃ imissā gāthāya bāhusaccaṃ , sippaṃ , vinayo susikkhito , subhāsitā vācāti cattāri maṅgalāni vuttāni .
Maṅgalattañca nesaṃ tattha tattha vibhāvitamevāti .
Niṭṭhitā bāhusaccañcāti imissā gāthāya atthavaṇṇanā .