10. Niruttipathasuttavaṇṇanā
62. Dasame niruttiyova niruttipathā , atha vā niruttiyo ca tā niruttivasena viññātabbānaṃ atthānaṃ pathattā pathā cāti niruttipathā .
Sesapadadvayepi eseva nayo .
Tīṇipi cetāni aññamaññavevacanānevāti veditabbāni .
Asaṃkiṇṇāti avijahitā ,‘‘ ko imehi attho ’’ ti vatvā achaḍḍitā .
Asaṃkiṇṇapubbāti atītepi na jahitapubbā .
Na saṃkīyantīti etarahipi ‘‘ kimetehī ’’ ti na chaḍḍīyanti .
Na saṃkīyissantīti anāgatepi na chaḍḍīyissanti .
Appaṭikuṭṭhāti appaṭibāhitā .
Atītan ti attano sabhāvaṃ bhaṅgameva vā atikkantaṃ .
Niruddhan ti desantaraṃ asaṅkamitvā tattheva niruddhaṃ vūpasantaṃ .
Vipariṇatan ti vipariṇāmaṃ gataṃ naṭṭhaṃ .
Ajātan ti anuppannaṃ .
Apātubhūtan ti apākaṭībhūtaṃ .
Ukkalāti ukkalajanapadavāsino .
Vassabhaññāti vasso ca bhañño ca .
Dvepi hi te mūladiṭṭhigatikā .
Ahetukavādātiādīsu ‘‘ natthi hetu natthi paccayo ’’ ti gahitattā ahetukavādā .
‘‘ Karoto na karīyati pāpan ’’ ti gahitattā akiriyavādā .
‘‘ Natthi dinnan ’’ tiādigahaṇato natthikavādā .
Tattha ime dve janā , tisso diṭṭhiyo , kiṃ ekekassa diyaḍḍhā hotīti ?
Na tathā , yathā pana eko bhikkhu paṭipāṭiyā cattāripi jhānāni nibbatteti
V2.248 , evamettha ekeko tissopi diṭṭhiyo nibbattesīti veditabbo .‘‘ Natthi hetu natthi paccayo ’’ ti punappunaṃ āvajjentassa āharantassa abhinandantassa assādentassa maggadassanaṃ viya hoti .
So micchattaniyāmaṃ okkamati , so ekantakāḷakoti
P2.280 vuccati .Yathā pana ahetukadiṭṭhiyaṃ , evaṃ ‘‘ karoto na karīyati pāpaṃ , natthi dinnan ’’ ti imesupi ṭhānesu micchattaniyāmaṃ okkamati .
Na garahitabbaṃ nappaṭikkositabbaṃ amaññiṃsūti ettha ‘‘ yadetaṃ atītaṃ nāma , nayidaṃ atītaṃ , idamassa anāgataṃ vā paccuppannaṃ vā ’’ ti vadanto garahati nāma .
Tattha dosaṃ dassetvā ‘‘ kiṃ iminā garahitenā ’’ ti ?
Vadanto
M2.258 paṭikkosati nāma .Ime pana niruttipathe tepi accantakāḷakā diṭṭhigatikā na garahitabbe na paṭikkositabbe maññiṃsu .
Atītaṃ pana atītameva , anāgataṃ anāgatameva , paccuppannaṃ paccuppannameva kathayiṃsu .
Nindāghaṭṭanabyārosaupārambhabhayāti viññūnaṃ santikā nindābhayena ca ghaṭṭanabhayena ca dosāropanabhayena ca upārambhabhayena ca .
Iti imasmiṃ sutte catubhūmikakhandhānaṃ paṇṇatti kathitāti .
Dasamaṃ .
Upayavaggo chaṭṭho .