9. Pālileyyasuttavaṇṇanā
81. Navame
P2.304 cārikaṃ pakkāmīti kosambikānaṃ bhikkhūnaṃ kalahakāle satthā ekadivasaṃ dīghītissa kosalarañño vatthuṃ āharitvā ‘‘ na hi verena verāni , sammantīdha kudācanan ’’ tiādīhi ( dha . pa .5) gāthāhi ovadati .Taṃdivasaṃ tesaṃ kalahaṃ karontānaṃyeva ratti vibhātā .
Dutiyadivasepi bhagavā tameva vatthuṃ kathesi .
Taṃdivasampi tesaṃ kalahaṃ karontānaṃyeva ratti vibhātā .
Tatiyadivasepi bhagavā tameva vatthuṃ kathesi .
Atha naṃ aññataro bhikkhu evamāha –
‘‘ appossukko , bhante , bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāraṃ anuyutto viharatu , mayametena bhaṇḍanena
V2.269 kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā ’’ ti .Satthā ‘‘ pariyādiṇṇarūpacittā kho ime moghapurisā , na ime sakkā saññāpetun ’’ ti cintetvā –
‘‘ kiṃ mayhaṃ imehi , ekacāravāsaṃ vasissāmī ’’ ti ?
So pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā kañcipi anāmantetvā ekova adutiyo cārikaṃ pakkāmi .
Yasmiṃ , āvuso , samayeti idaṃ thero yasmāssa ajja bhagavā ekena bhikkhunā saddhiṃ pakkamissati , ajja dvīhi , ajja satena , ajja sahassena , ajja ekakovāti sabbo bhagavato cāro vidito pākaṭo paccakkho , tasmā āha .
Anupubbenāti
M2.280 gāmanigamapaṭipāṭiyā piṇḍāya caramāno ekacāravāsaṃ tāva vasamānaṃ bhikkhuṃ passitukāmo hutvā bālakaloṇakāragāmaṃ agamāsi .Tattha bhaguttherassa sakalapacchābhattañceva tiyāmarattiñca ekacāravāse ānisaṃsaṃ kathetvā punadivase tena pacchāsamaṇena piṇḍāya caritvā taṃ tattheva nivattetvā ‘‘ samaggavāsaṃ vasamāne tayo kulaputte passissāmī ’’ ti pācīnavaṃsamigadāyaṃ agamāsi .
Tesampi sakalapacchābhattañceva tiyāmarattiñca ekacāravāse ānisaṃsaṃ kathetvā te tattheva nivattetvā ekakova pālileyya nagarābhimukho pakkamitvā anupubbena pālileyyanagaraṃ sampatto .
Tena vuttaṃ –
‘‘ anupubbena cārikaṃ caramāno yena pālileyyakaṃ , tadavasarī ’’ ti .
Bhaddasālamūleti pālileyyavāsino bhagavato dānaṃ datvā
P2.305 pālileyyato avidūre rakkhitavanasaṇḍo nāma atthi , tattha bhagavato paṇṇasālaṃ katvā ‘‘ ettha vasathā ’’ ti paṭiññaṃ kāretvā vāsayiṃsu .Bhaddasālo pana tattheko manāpo laddhako sālarukkho .
Bhagavā taṃ nagaraṃ upanissāya tasmiṃ vanasaṇḍe paṇṇasālasamīpe tasmiṃ rukkhamūle viharati .
Tena vuttaṃ ‘‘ bhaddasālamūle ’’ ti .
Evaṃ viharante panettha tathāgate aññataro hatthināgo hatthinīhi hatthipotakādīhi gocarabhūmititthogāhanādīsu ubbāḷho yūthe ukkaṇṭhito ‘‘ kiṃ me imehi hatthīhī ’’ ti ?
Yūthaṃ pahāya manussapathaṃ gacchanto pālileyyakavanasaṇḍe bhagavantaṃ disvā ghaṭasahassena nibbāpitasantāpo viya nibbuto hutvā satthu santike aṭṭhāsi .
So tato paṭṭhāya satthu vattapaṭivattaṃ karonto mukhadhovanaṃ
V2.270 deti , nhānodakaṃ āharati , dantakaṭṭhaṃ deti , pariveṇaṃ sammajjati , araññato madhurāni phalāphalāni āharitvā satthuno deti .Satthā paribhogaṃ karoti .
Ekadivasaṃ satthā rattibhāgasamanantare caṅkamitvā pāsāṇaphalake nisīdi .
Hatthīpi avidūre ṭhāne aṭṭhāsi .
Satthā pacchato oloketvā na kiñci addasa , evaṃ purato ca ubhayapassesu ca .
Athassa ‘‘ sukhaṃ vatāhaṃ aññatra tehi bhaṇḍanakārakehi vasāmī ’’ ti cittaṃ uppajji .
Hatthinopi ‘‘ mayā nāmitasākhaṃ aññe khādantā natthī ’’ tiādīni cintetvā –
‘‘ sukhaṃ vata ekakova
M2.281 vasāmi , satthu vattaṃ kātuṃ labhāmī ’’ ti cittaṃ uppajji .Satthā attano cittaṃ oloketvā –
‘‘ mama tāva īdisaṃ cittaṃ , kīdisaṃ nu kho hatthissā ’’ ti tassāpi tādisameva disvā ‘‘ sameti no cittan ’’ ti imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Etaṃ nāgassa nāgena , īsādantassa hatthino ;
Sameti cittaṃ cittena , yadeko ramatī vane ’’ ti .( mahāva .467);
Atha kho sambahulā bhikkhūti atha evaṃ tathāgate tattha viharante pañcasatā disāsu vassaṃvutthā bhikkhū .
Yenāyasmā ānandoti ‘‘ satthā kira bhikkhusaṅghaṃ paṇāmetvā araññaṃ paviṭṭho ’’ ti attano dhammatāya satthu santikaṃ gantuṃ asakkontā yenāyasmā ānando , tenupasaṅkamiṃsu .
Anantarā
P2.306 āsavānaṃ khayoti maggānantaraṃ arahattaphalaṃ .Vicayasoti vicayena , tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ sabhāvavicinanasamatthena ñāṇena paricchinditvāti attho .
Dhammoti sāsanadhammo .
Cattāro satipaṭṭhānātiādi ye ye koṭṭhāse paricchinditvā dhammo desito , tesaṃ pakāsanatthāya vuttaṃ .
Samanupassanāti diṭṭhisamanupassanā .
Saṅkhāro soti diṭṭhisaṅkhāro so .
Tatojo so saṅkhāroti tato taṇhāto so saṅkhāro jāto .
Taṇhāsampayuttesu cittesupi catūsu cittesu esa jāyati .
Sāpi taṇhāti sā diṭṭhisaṅkhārassa paccayabhūtā taṇhā .
Sāpi vedanāti sā taṇhāya paccayabhūtā vedanā .
Sopi phassoti so vedanāya paccayo avijjāsamphasso .
Sāpi avijjāti sā phassasampayuttā avijjā .
No cassaṃ
V2.271 , no ca me siyāti sace ahaṃ na bhaveyyaṃ , mama parikkhāropi na bhaveyya .Nābhavissaṃ , na me bhavissatīti sace pana āyatimpi ahaṃ na bhavissāmi , evaṃ mama parikkhāropi na bhavissati .
Ettake ṭhāne bhagavā tena bhikkhunā gahitagahitadiṭṭhiṃ vissajjāpento āgato puggalajjhāsayenapi desanāvilāsenapi .
Tatojo so saṅkhāroti taṇhāsampayuttacitte vicikicchāva natthi , kathaṃ vicikicchāsaṅkhāro taṇhāto jāyatīti ?
Appahīnattā .
Yassa hi taṇhāya appahīnāya so
M2.282 uppajjati , taṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ .Diṭṭhiyāpi eseva nayo labbhatiyeva catūsu hi cittuppādesu sampayuttadiṭṭhi nāma natthi .
Yasmā pana taṇhāya appahīnattā sā uppajjati , tasmā taṃ sandhāya tatrāpi ayamattho yujjati .
Iti imasmiṃ sutte tevīsatiyā ṭhānesu arahattaṃ pāpetvā vipassanā kathitā .
Navamaṃ .