သောတာပတ္တိမဂ်
။ ။ ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊
ယသ္မိံ သမယေ (ယောဂါဝစရော) ဒိဋ္ဌိဂတာနံ၊ ခြောက်ဆယ့်နှစ်ဖြာ, မိစ္ဆာအယူတို့ကို၊ [ဂတ အနက်မရှိ၊]
ဝါ၊ ၆၂ ဖြာ, မိစ္ဆာအယူတို့၌ ပါဝင်သော မိစ္ဆာအယူတို့ကို၊ [ဂတသဒ္ဒါ အန္တောဂတအနက်ဟော၊]
ဝါ၊ ဒိဋ္ဌိ၏ဖြစ်ခြင်းနှင့်တူသော ဖြစ်ခြင်း ရှိသော သသမ္ပယုတ်စိတ္တုပ္ပာဒ်တို့ကို၊
ပဟာနာယ၊ သမုစ္ဆေဒပဟာန်ဖြင့် ပယ်ခြင်းငှာ၊
ပဌမာယ၊ ပဌမဖြစ်သော၊
ဘူမိယာ၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်တည်း ဟူသောဘုံသို့၊
ပတ္တိယာ၊ ရောက်ခြင်းငှာ၊
နိယျာနိကံ၊ တေဘူမကဝဋ်ဒုက္ခ ဟူသော လောကမှ ထွက်မြောက်တတ်သော၊
အပစယဂါမိံ၊ တေဘူမက ကုသိုလ်သည် စီအပ်သော စုတိပဋိသန္ဓေဟူသော အစီကို ဖျက်ဆီးလျက် သွားတတ်သော၊
လောကုတ္တရံ၊ လောကုတ္တရာဖြစ်သော၊
ဈာနံ၊ ဈာန်ကို၊
ဘာဝေတိ၊ ဖြစ်စေ၏၊
ဝါ၊ လောကီဈာန်တို့ထက် တိုးပွားစေ၏၊..
ကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စေဝ၊ သမုစ္ဆေဒဝိဝေကဖြင့် ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်၊ပေ၊
ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ၊ သော၊
ဒန္ဓာဘိညံ၊ သော၊
ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ တသ္မိံ သမယေ ဖယော ဟောတိ၊ပေ၊
အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ၊ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြေသည်
ဝါ၊ အနမတဂ္ဂသံသရာဝယ် တစ်ရံတစ်ခါမျှ မသိအပ်သေးသော အမြိုက်နိဗ္ဗာန် ကို (သစ္စာလေးပါးကို)သိအံ့ဟု ကျင့်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ ဣန္ဒြေသည်၊ ဟောတိ၊ပေ၊
သမ္မာဝါစာ၊ စာသည်၊ ဟောတိ၊
သမ္မာကမ္မန္တော၊ သည်၊ ဟောတိ၊
သမ္မာ အာဇီဝေါ၊ သည်၊ ဟောတိ၊ပေ၊
**လောကုတ္တရံ စသည်** ။ ။ ဤ၌ အသစ်ဖြစ်သော ပုဒ်တို့၏အနက်ကို အဋ္ဌကထာ နိဿယ၌ရှုပါ၊ ခက်မည်စိုး၍ ခပ်ကျဉ်းကျဉ်းသာ ပေးထားပါသည်၊“ပဌမာယ ဘူမိယာ ပတ္တိယာတိုင်အောင် “ဈာနံ ဘာဝေတိ”၌ လှည့်၍ စပ်စေခြင်းမှာ ရူပစိတ် စသည်၌ “ရူပူပပတ္တိယာ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ”ကို နည်းမှီ၍ စပ်စေခြင်းဖြစ်ပါသည်၊ “ထို၌ ပတ္တိယာ သည် ဘာဝေတိ၌ စပ်ရသကဲ့သို့ ဤ၌ ပတ္တိယာလည်း ဘာဝေတိ၌ စပ်ရသည်”ဟူလို။အညေပိ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ အရူပိနော ဓမ္မာ အတ္ထိ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊(နိဂုံး) ယသ္မိံ သမယေ၊ပေ၊ဘာဝေတိ၊ တသ္မိံ သမယေ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ [ဤသို့ စိတ်တိုင်း၌ နိဂုံးဝါကျ ရှိပါစေ။]
ဝိတက္ကနိဒ္ဒေသ၌
။ ။ (ယံ)မဂ္ဂင်္ဂံ၊ အကြင် အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော တစ်ဖို့တစ်စုသည်၊ (အတ္ထိ)၊
(ယံ) မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ အကြင် အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်၌ အကျုံးဝင်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊ ဤမျှသာ ထူး၏။
ပီတိနိဒ္ဒေသ၌
။ ။ (ယော) ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ အကြင် ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်သည်၊ (အတ္ထိ)။
အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယနိဒ္ဒေသ၌
။ ။ အနညာတာနံ၊ ဉာဏ်ဖြင့် မသိအပ်ကုန်သေးသော၊
တေသံ ဓမ္မာနံ၊ ထို သစ္စာ ၄ ပါးတရားတို့ကို၊
(ညာဏာယ၊ သိခြင်းငှာ၊)
အဒိဋ္ဌာနံ၊ ဉာဏ်စက္ခုဖြင့် မမြင်အပ်ဘူးကုန်သေးသော၊
တေသံ ဓမ္မာနံ၊ တို့ကို၊
(ဒဿနာယ၊ ဉာဏ်စက္ခုဖြင့် မြင်ခြင်းငှာ၊)
အပတ္တာနံ၊ ဉာဏ်ဖြင့် မရောက်အပ် မရအပ်ဘူးကုန်သေးသော
တေသံ ဓမ္မာနံ၊ တို့ကို။
(ပတ္တိယာ၊ ရောက်ခြင်း ရခြင်းငှာ၊)
အဝိဒိတာနံ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ထင်ထင်, မသိမြင်အပ်ဘူးကုန်သေးသော၊
တေသံ ဓမ္မာနံ၊ တို့ကို၊
(ဝေဒါယ၊ သိခြင်းငှာ၊)
အသစ္ဆိကတာနံ၊ ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်မပြုအပ်ဖူးကုန်သေးသော၊
တေသံ ဓမ္မာနံ၊ ထိုသစ္စာလေးပါးတရားတို့သို့၊
သစ္ဆိကိရိယာယ၊ မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ၊
ယာ ပညာ၊ အကြင် အပြားအားဖြင့် သိတတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊ပေ၊
ဣဒံ တသ္မိံ သမယေ အနုညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ဟောတိ။
သမ္မာဝါစာနိဒ္ဒေသ
။ ။ တသ္မိံ သမယေ၊ ၌၊
စတူဟိ၊ လေးပါးကုန်သော၊
ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ၊ ဝစီဒုစ္စရိုက်တို့မှ၊
ဝါ၊ တို့နှင့်၊
ယာ အာရတိ၊ အကြင် ဝေးစွာ မွေ့လျော်တတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊
ယာ ဝိရတိ၊ အကြင် ကင်း၍ မွေ့လျော်တတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊
ယာ ပဋိဝိရတိ၊ အကြင် ဆုတ်နစ် လျက်သာလျှင် ကင်း၍ မွေ့လျော်တတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊
[(တစ်နည်း) ယာ အာရတိ၊ အကြင်ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသဘောသည် ၊ပေ၊
ယာ ပဋိဝိရတိ၊ အကြင် ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊ ဤသို့လည်း တစ်နည်းပေးပါ၊]
ယာ ဝေရမဏိ၊ အကြင် ဝစီဒုစရိုက်ရန်ကို ဖျက်ဆီးတတ်သောသဘောသည်၊
ဝါ၊ ရှောင်ကြဉ်တတ်သောသဘောသည်၊
ယာ အကိရိယာ၊ အကြင် ဝစီဒုစရိုက်တို့ကို မပြုတတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊
ယံ အကရဏံ၊ သည်၊ (အတ္ထိ) (နည်းတူပေး၊]
ယာ အနဇ္ဈာပတ္တိ၊ အကြင် လွှမ်းမိုး၍ မရောက်တတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊
ယော ဝေလာအနတိက္ကမော၊ အကြင်သုစရိုက်တည်းဟူသောကမ်းကို မလွန်တတ်သောသဘောသည်၊(အတ္ထိ)၊
(တစ်နည်း) ယာ ဝေလာ၊ အကြင် ဝစီဒုစရိုက်ကို လှုပ်ရှားစေတတ် ဖျက်ဆီး တတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊ [ဝစီဒုစရိုက်ကို သူ့ဘာသာမနေစေဘဲ ပြုကျင့်သည်ကို “လှုပ်ရှားစေ”ဟု ဆိုသည်၊]
ယော အနတိက္ကမော၊ အကြင် မိမိကိန်းရာ သတ္တဝါ၏ ဟိတသုခကို မလွန်တတ်သောသဘောသည်။(အတ္ထိ)၊
ယော သေတုဃာတော၊ အကြင် ဒုစရိုက်တို့၏ အကြောင်းဖြစ်သော ရာဂ စသည်ကို သတ်တတ်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊ [အာရတိမှစ၍ အနက် ပေးပုံကို အဋ္ဌကထာနိဿယ၌ ရှုပါ။]
သမ္မာဝါစာ၊ စာဟူသော၊
ယံ မဂ္ဂင်္ဂံ၊ အကြင် အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အဖို့အစုသည်၊ (အတ္ထိ)၊
ယံ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ၊ အကြင် အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်၌ အကျုံးဝင်သောသဘောသည်၊ (အတ္ထိ)၊
တသ္မိံ သမယေ အယံ သမ္မာဝါစာ ဟောတိ၊ [သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ နိဒ္ဒေသတို့၌လည်း နည်းတူ၊ ကြွင်းသော နိဒ္ဒေသပုဒ်များနှင့် သင်္ဂဟဝါရ သုညတဝါရတို့၌လည်း လွယ်ပြီ၊ ဤကား သုညတစသည်မဖက် ပဋိပဒါ သက်သက်ဖြင့် ဟောတော်မူအပ်သော သောတာပတ္တိမဂ်တည်း။]
သုဒ္ဓိကပဋိပဒါ၊ သည်၊
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီးပြီ။
ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊
ယသ္မိံ၊ပေ၊ဘာဝေတိ၊ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္ဆေဝ၊ပေ၊ သုညတံ၊ သုညတမည်သော၊
ဝါ၊ အတ္တမှ ကင်းဆိတ်သော၊
ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ပေ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊ (နိဂုံးလည်း ထည့်ပါ။) [ဒုတိယဈာန်စသော စတုက္ကနည်း ပဉ္စကနည်းများ၌လည်း နည်းတူ။]
သုညတမူလကပဋိပဒါဝါရ။ ။ ကတမေ၊ ပေ၊ ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ၊ သော၊
ဒန္ဓာဘိညံ၊ သော၊
သုညတံ၊ သော၊
ပဋ္ဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ပေ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊ [ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ ခိပ္ပာဘိညံ စသည်နှင့် သုညတံ တွဲ၍ လည်း နည်းတူ၊ ဒုတိယဈာန်မှစ၍ စတုက္ကနည်း ပဉ္စကနည်းများလည်း တူပြီ။]
သုဒ္ဓိကအပ္ပဏိဟိတဝါရ
။ ။ ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊ ယသ္မိံ၊ပေ၊ အပ္ပဏိဟိတံ၊ အပ္ပဏိဟိတမည်သော၊
ဝါ၊ တောင့်တတ်သော ရာဂ ဒေါသ မောဟမရှိသော၊ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ပေ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊ [ဒုတိယဈာန်စသော စတုက္ကနည်း ပဉ္စကနည်းများ၌လည်း နည်းတူ။]
အပ္ပဏိဟိတမူလကပဋိပဒါ။ ။[သုညတနေရာဝယ် အပ္ပဏိဟိတသွင်း၍ “ဒုက္ခပဋိပဒံ ဒန္ဓာဘိညံ အပ္ပဏိဟိတံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ”ဟု ဆိုရုံသာ ထူးသည်။
ဝီသတိမဟာနယ
။ ။ “ဈာနံ ဘာဝေတိ”နေရာဝယ် “မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ, သတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေတိ, သမ္မပ္ပဓာနံ ဘာဝေတိ, ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဣန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ, ဗလံ ဘာဝေတိ, ဗောဇ္ဈင်္ဂံဘာဝေတိ, သစ္စံ ဘာဝေတိ သမထံ ဘာဝေတိ, ဓမ္မံ ဘာဝေတိ, ခန္ဓံ ဘာဝေတိ, အာယတနံ ဘာဝေတိ, ဓာတုံ ဘာဝေတိ, အာဟာရံ ဘာဝေတိ, ဖဿံ ဘာဝေတိ, ဝေဒနံ ဘာဝေတိ, သညံ ဘာဝေတိ, စေတနံ ဘာဝေတိ, စိတ္တံ ဘာဝေတိ”ဟူသော ၁၉ ပုဒ်တို့ကို လဲလှယ်ထည့်သွင်း၍ “ဈာနံ ဘာဝေတိနှင့်တကွ သောတာပတ္တိမဂ်၌ နည်းပေါင်း ၂ဝ ဖြစ်သည်။
အဓိပတိဘေဒဝါရ
။ ။ လောကုတ္တရာဈာန်များ၌ ဒုက္ခပ္ပဋိပဒါ စသော ပဋိပဒါ ၄ ပါးတွင် တစ်ပါးပါးနှင့် အမြဲတွဲ၍ ဟောတော်မူ၏၊ ထို ဝါရကို “သုဒ္ဓိကပဋိပဒါ”ဟု ခေါ်သည်၊ ထိုပဋိပဒါ ၄ ပါးကို မူတည်, ဆန္ဒာဓိပတိစသော အဓိပတိ ၄ ပါးကို မူလီသွတ်၍လည်း ဟောတော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် ပဋိပဒါအဓိပတိမိဿကဝါရ၌ သောဠသက္ခတ္တုကမဂ်များ ဖြစ်ကြ၏၊ ဈာနံ ဘာဝေတိကဲ့သို့ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ စသည်ဖြင့်လည်း နည်းတူဖြစ်သည်။
အဋ္ဌမော၊ သော၊
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်သည်၊
နိဋ္ဌိတော၊ ပြီးပြီ။
သကဒါဂါမိမဂ်
။ ။ ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊ ယသ္မိံ သမယေ (ယောဂါ ၀စရော) ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ၊ ကာမရာဂဗျာပါဒတို့၏၊
တနုဘာဝါယ၊ နည်းပါးကုန်သည်၏အဖြစ်ဟူသော အကျိုးငှာ၊
ဒုတိယာယ၊ ဒုတိယဖြစ်သော၊
ဝါ၊ နှစ်ကြိမ်မြောက်ရအပ်သော၊
ဘူမိယာ၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်တည်းဟူသောဘုံသို့၊
ပတ္တိယာ၊ ရောက်ခြင်းငှား
နိယျာနိကံ အပစယဂါမိ လောကုတ္တရံ ဈာနံ ဘာဝေတိ၊ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စေဝ၊ပေ၊
ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ၊ သော၊
ဒန္ဓာဘိညံ၊ သော၊
ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ပေ၊ ဖဿော ဟောတိ၊ပေ၊
အညိန္ဒြိယံ၊ သောတာပတ္တိမဂ် သိအပ်ပြီးသော သစ္စာလေးပါး အပိုင်းအခြားကို မကျော်လွန် မူ၍ သိတတ်သော ဣန္ဒြေသည်၊ ဟောတိ၊ ပ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ။ [သောတာပတ္တိမဂ်နှင့် အားလုံးတူပြီ။]
ဒုတိယော၊ သော၊
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်သည်၊
နိဋ္ဌိတော၊ ပြီးပြီ။
အနာဂါမိမဂ်
။ ။ ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊
ယသ္မိံ သမယေ (ယောဂါ ဝစရော) ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ၊ တို့ကို၊
အနဝသေသပဟာနာယ၊ အကြွင်းမရှိအောင် ပယ်ခြင်းငှာ၊
တတိယာယ၊ တတိယဖြစ်သော၊
ဝါ၊ သုံးကြိမ်မြောက်ရအပ်သော၊
ဘူမိယာ၊ အနာဂါမိဖိုလ်တည်းဟူသောဘုံသို့၊
ပတ္တိယာ၊ ငှာ၊ ဤသို့ စသည်ဖြင့် နည်းတူပေးပါ။
တတိယော၊ သော၊
မဂ္ဂေါ၊ မဂ်သည်၊
နိဋ္ဌိတော၊ ပြီးပြီ။
အရဟတ္တမဂ်
။ ။ ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊ ယသ္မိံ၊ပေ၊ ရူပရာဂ၊ပေ၊
အဝိဇ္ဇာယ၊ ရူပရာဂ အရူပရာဂ မာန ဥဒ္ဓစ္စ အဝိဇ္ဇာကို၊
အနဝသေသပ္ပဟာ နာယ၊ ငှာ၊ စသည်နည်းတူ။...
အညိန္ဒြိယနိဒ္ဒေသ
။ ။ ကတမံ၊ပေ၊အညိန္ဒြိယံ ဟောတိ၊
ဉာတာနံ၊ သိအပ် ပြီးကုန်သော၊
တေသံ ဓမ္မာနံ၊ ထိုသစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို၊
ဉာဏာယ၊ သိခြင်းငှာ၊
ဒိဋ္ဌာနံ၊ပေ၊ဒဿနာယ၊ ပတ္တာနံ၊ပေ၊ ပတ္တိယာ၊ ဝိဒိတာ သစ္ဆိကတာနံ၊ပေ၊ သစ္ဆိကိရိယာ ဒိတာနံ၊ပေ၊ ဝေဒါယ၊ ကိရိယာယ၊ ယာ ပညာ၊ စသည်တူပြီ။
စတုတ္ထော၊ သော၊
မဂ္ဂေါ၊ သည်၊၊
နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။
ကုသလာဓမ္မဟူသော မာတိကာ၏ပဒဘာဇနီ ပြီးပြီ။