ပဋိပဒါစတုက္က
။ ။ ပြအပ်ခဲ့သော စတုက္က,ပဉ္စက နည်းနှစ်ပါးအရ ဈာန်၉ ပါးကို (၁) ဒုက္ခပ္ပဋိပဒါဒန္ဓာဘိညာ, (၂) ဒုက္ခပ္ပဋိပဒါခိပ္ပာဘိညာ,(၃)သုခပဋိပဒါဒန္ဓာဘိညာ, (၄) သုခပ္ပဋိပဒါခိပ္ပာဘိညာ ဤ ၄ ပါးဖြင့် မြှောက်ပွား ၍ ဟောတော်မူအပ်သောဈာန်များကို “ပဋိပဒါစတုက္ကဈာန်”ဟု ခေါ်၏၊ ထိုဈာန်သည် စတုက္ကနည်း ၁၆, ပဉ္စကနည်း ၂ဝအားဖြင့် ၃၆ ပါး ရှိ၏။
နိဿယ။ ။ ဧကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ၊
ယသ္မိံ သမယေ(ယောဂါဝစရော) ၊ပေ၊ ပီတိသုခံ၊ သော၊
ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ၊ ခဲယဉ်းသောအကျင့်ရှိသော၊
ဒန္ဓာဘိညံ၊ နုံ့နှေးလေးလံသော အထူးဉာဏ်ရှိသော၊
ပထဝီကသိဏံ၊ သော၊
ပဌမံ၊ သော၊
ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ပေ၊
နောက်ဈာန်၌ “ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ၊ သော၊
ခိပ္ပာဘိညံ၊ လျင်မြန်သော အထူးဉာဏ်ရှိသော”ဟုပေး၊ပေ၊
နောက်ဈာန်၌ “သုခပ္ပဋိပဒံ၊ လွယ်ကူသောအကျင့်ရှိသော၊
ဒန္ဓာဘိညံ၊ သော”ဟုပေး၊ပေ၊
နောက်ဈာန်၌ “သုခပ္ပဋိပဒံ၊ သော၊
ခိပ္ပာဘိညံ၊ သော၊
ပထဝီကသိဏံ၊ပေ၊ ဝိဟရတိ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ကုသလာ”။ [ပဌမဈာန်၌ လေးမျိုးပြားသကဲ့သို့ ဒုတိယဈာန် စသည်၌ လည်း လေးမျိုးစီပြားသည်။]
ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ
။ ။ ဒုက္ခာ+ပဋိပဒါ အဿ(ဈာနဿာ)တိ ဒုက္ခပ္ပဋိပဒံ၊ ဒန္မာ+အဘိညာ (ထူးသောဉာဏ်) ယဿာတိ ဒန္ဓာဘိညံ၊ ဣတိ ဒုက္ခပ္ပဋိပဒန္တိ ဝါ ဒန္ဓာဘိညံတိ ဝါ ပထဝီကသိဏံတိ ဝါ တီဏိပိ ဈာနဿေဝ နာမာနိ။
ဒုက္ခ, သုခ, အဘိညာ
။ ။ သာ ပနေသာ ပဋိပဒါ ဧကစ္စဿ ဒုက္ခာ ဟောတိ၊ပေ ကိစ္ဆာ အသုခသေဝနာတိ အတ္ထော၊ ဤအဖွင့်ကိုထောက်၍ “ဒုက္ခာ-ခဲယဉ်းသော ပဋိပဒါ-အကျင့်”ဟု ပေးရသည်၊ သုခေန အကိလမန္တော ပိက္ခတိ၊ တဿ သုခါ ဟောတိ၊ ဤအဖွင့်ကိုထောက်၍ “သုခါ လွယ်ကူသော”ဟု ယ်ကူသော”ဟု ပေးရသည် “အဘိ (ဝိသေသတော)+ဇာနာတီတိ အဘိညာ”ဟူသော ဝိဂြိုဟ်အရ ထူးသောဉာဏ်- အထူးသိသောဉာဏ်ကို “အဘိညာ”ဟု ခေါ်သည်။
ပဋိပဒါစတုက္ကပြီး၏။