12. Dhammikasuttaṃ

54. EkaṃT3.409P3.366 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate .

Tena kho pana samayena āyasmā dhammiko jātibhūmiyaṃ āvāsiko hoti sabbaso jātibhūmiyaṃ sattasu āvāsesu .

Tatra sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya .

Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti , na saṇṭhanti [ na saṇṭhahanti ( sī .)], riñcanti āvāsaṃ .

Atha kho jātibhūmakānaṃ [ jātibhūmikānaṃ ( syā . pī . ka .)] upāsakānaṃ etadahosi –

‘‘ mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena .

Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsaṃ .

Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsan ’’ ti ?

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi –

‘‘ ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya .

Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamantiM2.322 , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsaṃ .

Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāmā ’’ ti .

AthaV2.79 kho jātibhūmakā upāsakā yena āyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ –

‘‘ pakkamatu , bhante , āyasmā dhammiko imamhā āvāsā ;

alaṃ te idha vāsenā ’’ ti .

AthaT3.410 kho āyasmā dhammiko tamhā āvāsā aññaṃ āvāsaṃ agamāsi .

Tatrapi sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya .

Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcantiP3.367 āvāsaṃ .

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi –

‘‘ mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena .

Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsaṃ .

Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsan ’’ ti ?

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi –

‘‘ ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya .

Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsaṃ .

Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāmā ’’ ti .

Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ –

‘‘ pakkamatu , bhante , āyasmā dhammiko imamhāpi āvāsā ;

alaṃ te idha vāsenā ’’ ti .

Atha kho āyasmā dhammiko tamhāpi āvāsā aññaṃ āvāsaṃ agamāsiT3.411 .

Tatrapi sudaṃ āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati paribhāsati vihiṃsati vitudati roseti vācāya .

Te ca āgantukā bhikkhū āyasmatā dhammikena akkosiyamānā paribhāsiyamānā vihesiyamānā vitudiyamānā rosiyamānā vācāya pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsaṃ .

AthaM2.323 kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi –

‘‘ mayaṃ kho bhikkhusaṅghaṃ paccupaṭṭhitā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārena .

Atha ca pana āgantukā bhikkhū pakkamantiV2.80 , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsaṃ .

Ko nu kho hetu ko paccayo yena āgantukā bhikkhū pakkamanti , na saṇṭhanti , riñcanti āvāsan ’’ ti ?

Atha kho jātibhūmakānaṃ upāsakānaṃ etadahosi –

‘‘ ayaṃ kho āyasmā dhammiko āgantuke bhikkhū akkosati … pe …P3.368 .

Yaṃnūna mayaṃ āyasmantaṃ dhammikaṃ pabbājeyyāma sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī ’’ ti .

Atha kho jātibhūmakā upāsakā yenāyasmā dhammiko tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā āyasmantaṃ dhammikaṃ etadavocuṃ –

‘‘ pakkamatu , bhante , āyasmā dhammiko sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī ’’ ti .

Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi –

‘‘ pabbājito khomhi jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehi .

Kahaṃ nu kho dāni gacchāmī ’’ ti ?

Atha kho āyasmato dhammikassa etadahosi –

‘‘ yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyyan ’’ ti .

Atha kho āyasmā dhammiko pattacīvaramādāya yena rājagahaṃ tena pakkāmi .

Anupubbena yena rājagahaṃ gijjhakūṭo pabbato yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvāT3.412 bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ dhammikaṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ handa kuto nu tvaṃ , brāhmaṇa dhammika , āgacchasī ’’ ti ?

‘‘ Pabbājito ahaṃ , bhante , jātibhūmakehi upāsakehi sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī ’’ ti .

‘‘ Alaṃ , brāhmaṇa dhammika , kiṃ te iminā , yaṃ taṃ tato tato pabbājenti , so tvaṃ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi ’’.

‘‘ Bhūtapubbaṃ , brāhmaṇa dhammika , sāmuddikā vāṇijā tīradassiṃ sakuṇaṃ gahetvā nāvāya samuddaṃ ajjhogāhanti .

Te atīradakkhiṇiyā [ atīradassaniyā ( syā .), atīradassiyā ( ka .)] nāvāya tīradassiṃ sakuṇaṃ muñcanti .

So gacchateva puratthimaṃ disaṃ , gacchati pacchimaṃ disaṃ , gacchati uttaraṃ disaṃ , gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ , gacchati uddhaṃ , gacchati anudisaṃ .

Sace so samantā tīraṃ passati , tathāgatakova [ tathāgato ( ka .) dī . ni .1.497 passitabbaṃ ] hoti .

Sace pana so samantāM2.324 tīraṃ na passati tameva nāvaṃ paccāgacchati .

Evamevaṃ kho , brāhmaṇa dhammika , yaṃ taṃ tato tato pabbājenti so tvaṃ tato tato pabbājito mameva santike āgacchasi .

‘‘ BhūtapubbaṃP3.369 , brāhmaṇa dhammika , rañño korabyassa suppatiṭṭho nāma nigrodharājā ahosi pañcasākho sītacchāyo manoramo .

Suppatiṭṭhassa kho pana , brāhmaṇa dhammika , nigrodharājassa dvādasayojanāniV2.81 abhiniveso ahosi , pañca yojanāni mūlasantānakānaṃ .

Suppatiṭṭhassa kho panaT3.413 , brāhmaṇa dhammika , nigrodharājassa tāva mahantāni phalāni ahesuṃ ;

seyyathāpi nāma āḷhakathālikā .

Evamassa sādūni phalāni ahesuṃ ;

seyyathāpi nāma khuddaṃ madhuṃ anelakaṃ .

Suppatiṭṭhassa kho pana , brāhmaṇa dhammika , nigrodharājassa ekaṃ khandhaṃ rājā paribhuñjati saddhiṃ itthāgārena , ekaṃ khandhaṃ balakāyo paribhuñjati , ekaṃ khandhaṃ negamajānapadā paribhuñjanti , ekaṃ khandhaṃ samaṇabrāhmaṇā paribhuñjanti , ekaṃ khandhaṃ migā [ migapakkhino ( sī . syā . pī .)] paribhuñjanti .

Suppatiṭṭhassa kho pana , brāhmaṇa dhammika , nigrodharājassa na koci phalāni rakkhati , na ca sudaṃ [ na ca puna ( ka .)] aññamaññassa phalāni hiṃsanti .

‘‘ Atha kho , brāhmaṇa dhammika , aññataro puriso suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṃ phalāni bhakkhitvā sākhaṃ bhañjitvā pakkāmi .

Atha kho , brāhmaṇa dhammika , suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthāya devatāya etadahosi –

‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho !

Yāva pāpo manusso [ yāva pāpamanusso ( syā .), yāvatā pāpamanusso ( ka .)], yatra hi nāma suppatiṭṭhassa nigrodharājassa yāvadatthaṃ phalāni bhakkhitvā sākhaṃ bhañjitvā pakkamissati , yaṃnūna suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṃ phalaṃ na dadeyyā ’ ti .

Atha kho , brāhmaṇa dhammika , suppatiṭṭho nigrodharājā āyatiṃ phalaṃ na adāsi .

‘‘ Atha kho , brāhmaṇa dhammika , rājāP3.370 korabyo yena sakko devānamindo tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca –

‘ yagghe , mārisa , jāneyyāsi suppatiṭṭho nigrodharājā phalaṃ na detī ’ ti ?

Atha kho , brāhmaṇaT3.414 dhammika , sakko devānamindo tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi [ abhisaṅkhāresi ( syā . ka .)], yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṃ nigrodharājaṃ pavattesiM2.325 [ pātesi ( sī . pī .)] ummūlamakāsi .

Atha kho , brāhmaṇa dhammika , suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṃ aṭṭhāsi .

‘‘ Atha kho , brāhmaṇa dhammika , sakko devānamindo yena suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthā devatā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā suppatiṭṭhe nigrodharāje adhivatthaṃ devataṃ etadavoca –

‘ kiṃ nu tvaṃ , devate , dukkhī dummanā assumukhī rudamānā ekamantaṃ ṭhitā ’ ti ?

‘ Tathā hi pana me , mārisa , bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī ’ ti .

‘ Api nu tvaṃ , devate , rukkhadhamme ṭhitāya bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī ’ ti ?

‘ Kathaṃ pana , mārisaV2.82 , rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī ’ ti ?

‘ Idha , devate , rukkhassa mūlaṃ mūlatthikā haranti , tacaṃ tacatthikā haranti , pattaṃ pattatthikā haranti , pupphaṃ pupphatthikā haranti , phalaṃ phalatthikā haranti .

Na ca tena devatāya anattamanatā vā anabhinandi [ anabhiraddhi ( sī .)] vā karaṇīyā .

Evaṃ kho , devate , rukkho rukkhadhamme ṭhito hotī ’ ti .

‘ Aṭṭhitāyeva kho me , mārisa , rukkhadhamme bhusā vātavuṭṭhi āgantvā bhavanaṃ pavattesi ummūlamakāsī ’ ti .

‘ Sace kho tvaṃ , devate , rukkhadhamme tiṭṭheyyāsi , siyā [ siyāpi ( sī . pī .)] te bhavanaṃ yathāpure ’ ti ?

‘ Ṭhassāmahaṃ ,[ tiṭṭheyyāmahaṃ ( syā .)] mārisaP3.371 , rukkhadhamme , hotu me bhavanaṃT3.415 yathāpure ’’’ ti .

‘‘ Atha kho , brāhmaṇa dhammika , sakko devānamindo tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsi [ abhisaṅkhāri ( syā . ka .)], yathā bhusā vātavuṭṭhi āgantvā suppatiṭṭhaṃ nigrodharājaṃ ussāpesi , sacchavīni mūlāni ahesuṃ .

Evamevaṃ kho , brāhmaṇa dhammika , api nu taṃ samaṇadhamme ṭhitaṃ jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṃ sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī ’’ ti ?

‘‘ Kathaṃ pana , bhante , samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī ’’ ti ?

‘‘ Idha , brāhmaṇa dhammika , samaṇo akkosantaṃ na paccakkosati , rosantaṃ na paṭirosati , bhaṇḍantaṃ na paṭibhaṇḍati .

Evaṃ kho , brāhmaṇa dhammika , samaṇo samaṇadhamme ṭhito hotī ’’ ti .

‘‘ Aṭṭhitaṃyeva maṃ , bhante , samaṇadhamme jātibhūmakā upāsakā pabbājesuṃ sabbaso jātibhūmiyaṃ sattahi āvāsehī ’’ ti .

[ a . ni .7.66;7.73]‘‘ BhūtapubbaṃM2.326 , brāhmaṇa dhammika , sunetto nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo .

Sunettassa kho pana , brāhmaṇa dhammika , satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ .

Sunetto satthā sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desesi .

Ye kho pana , brāhmaṇa dhammika , sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni na pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjiṃsu .

Ye kho pana , brāhmaṇa dhammika , sunettassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni pasādesuṃT3.416 te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjiṃsu .

‘‘ Bhūtapubbaṃ , brāhmaṇa dhammika , mūgapakkho nāma satthā ahosi … pe … aranemi nāma satthā ahosi … kuddālako nāma satthā ahosi … hatthipālo nāma satthā ahosi … jotipāloP3.372 nāma satthā ahosi titthakaro kāmesu vītarāgo .

Jotipālassa kho pana , brāhmaṇa dhammika , satthuno anekāni sāvakasatāni ahesuṃ .

Jotipālo satthā sāvakānaṃ brahmalokasahabyatāyaV2.83 dhammaṃ desesi .

Ye kho pana , brāhmaṇa dhammika , jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni na pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjiṃsu .

Ye kho pana , brāhmaṇa dhammika , jotipālassa satthuno brahmalokasahabyatāya dhammaṃ desentassa cittāni pasādesuṃ te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjiṃsu .

‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , brāhmaṇa dhammika , yo ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge , anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya , bahuṃ so apuññaṃ pasaveyyā ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , bhante ’’.

‘‘ Yo kho , brāhmaṇa dhammika , ime cha satthāre titthakare kāmesu vītarāge anekasataparivāre sasāvakasaṅghe paduṭṭhacitto akkoseyya paribhāseyya , bahuṃ so apuññaṃ pasaveyya .

Yo ekaṃ diṭṭhisampannaṃ puggalaṃ paduṭṭhacitto akkosati paribhāsati , ayaṃ tato bahutaraṃT3.417 apuññaṃ pasavati .

Taṃ kissa hetu ?

Nāhaṃ , brāhmaṇa dhammika , ito bahiddhā evarūpiṃ khantiṃ [ evarūpaṃ khantaṃ ( syā .)] vadāmi , yathāmaṃ sabrahmacārīsu .

Tasmātiha , brāhmaṇa dhammikaM2.327 , evaṃ sikkhitabbaṃ –

‘ na no samasabrahmacārīsu [ na no āmasabrahmacārīsu ( syā .), na no sabrahmacārīsu ( sī . pī .)] cittāni paduṭṭhāni bhavissantī ’’’ ti .

Evañhi te , brāhmaṇa dhammika , sikkhitabbanti .

‘‘ SunettoP3.373 mūgapakkho ca , aranemi ca brāhmaṇo ;

Kuddālako ahu satthā , hatthipālo ca māṇavo .

‘‘ Jotipālo ca govindo , ahu sattapurohito ;

Ahiṃsakā [ abhisekā ( syā .)] atītaṃse , cha satthāro yasassino .

‘‘ Nirāmagandhā karuṇedhimuttā [ vimuttā ( sī . syā . pī .)], kāmasaṃyojanātigā [ kāmasaṃyojanātitā ( syā .)];

Kāmarāgaṃ virājetvā , brahmalokūpagā ahuṃ [ ahu ( bahūsu ), ahū ( ka . sī .)].

‘‘ Ahesuṃ sāvakā tesaṃ , anekāni satānipi ;

Nirāmagandhā karuṇedhimuttā , kāmasaṃyojanātigā ;

Kāmarāgaṃ virājetvā , brahmalokūpagā ahuṃ [ ahu ( bahūsu ), ahū ( ka . sī .)].

‘‘ YeteV2.84 isī bāhirake , vītarāge samāhite ;

Paduṭṭhamanasaṅkappo , yo naro paribhāsati ;

Bahuñca so pasavati , apuññaṃ tādiso naro .

‘‘ Yo cekaṃ diṭṭhisampannaṃ , bhikkhuṃ buddhassa sāvakaṃ ;

PaduṭṭhamanasaṅkappoT3.418 , yo naro paribhāsati ;

Ayaṃ tato bahutaraṃ , apuññaṃ pasave naro .

‘‘ Na sādhurūpaṃ āsīde , diṭṭhiṭṭhānappahāyinaṃ ;

Sattamo puggalo eso , ariyasaṅghassa vuccati .

‘‘ Avītarāgo kāmesu , yassa pañcindriyā mudū ;

Saddhā sati ca vīriyaṃ , samatho ca vipassanā .

‘‘ Tādisaṃ bhikkhumāsajja , pubbeva upahaññati ;

Attānaṃ upahantvāna , pacchā aññaṃ vihiṃsati .

‘‘ YoM2.328 ca rakkhati attānaṃ , rakkhito tassa bāhiro ;

Tasmā rakkheyya attānaṃ , akkhato paṇḍito sadā ’’ ti .

dvādasamaṃ ;

DhammikavaggoP3.374 pañcamo .

Tassuddānaṃ –

Nāgamigasālā iṇaṃ , cundaṃ dve sandiṭṭhikā duve ;

Khemaindriya ānanda , khattiyā appamādena dhammikoti .

Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ .

Issues

Select Version

Chakkanipātapāḷi

Chakkanipātapāḷi