9. Nibbedhikasuttaṃ

63.‘‘ NibbedhikapariyāyaṃP3.410 vo , bhikkhave , dhammapariyāyaṃ desessāmi .

TaṃT3.459 suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;

bhāsissāmī ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ .

Bhagavā etadavoca –

‘‘ Katamo ca so , bhikkhave , nibbedhikapariyāyo dhammapariyāyo ?

Kāmā , bhikkhave , veditabbā , kāmānaṃ nidānasambhavo veditabbo , kāmānaṃ vemattatā veditabbā , kāmānaṃ vipāko veditabbo , kāmanirodho [ kāmānaṃ nirodho ( ka .) evaṃ vedanānirodho-iccādīsupi ] veditabbo , kāmanirodhagāminī [ kāmānaṃ nirodhagāminī ( ka .) evaṃ vedanānirodhagāminī-iccādīsupi ] paṭipadā veditabbā .

‘‘ Vedanā , bhikkhave , veditabbā , vedanānaṃ nidānasambhavo veditabbo , vedanānaṃ vemattatā veditabbā , vedanānaṃ vipāko veditabbo , vedanānirodho veditabbo , vedanānirodhagāminī paṭipadā veditabbā .

‘‘ Saññā , bhikkhave , veditabbā , saññānaṃ nidānasambhavo veditabbo , saññānaṃ vemattatā veditabbāV2.114 , saññānaṃ vipāko veditabbo , saññānirodho veditabbo , saññānirodhagāminī paṭipadā veditabbā .

‘‘ Āsavā , bhikkhave , veditabbā , āsavānaṃ nidānasambhavo veditabbo , āsavānaṃ vemattatā veditabbā , āsavānaṃ vipāko veditabbo , āsavanirodho veditabbo , āsavanirodhagāminī paṭipadā veditabbā .

‘‘ KammaṃM2.359 , bhikkhave , veditabbaṃ , kammānaṃ nidānasambhavo veditabbo , kammānaṃ vemattatā veditabbā , kammānaṃ vipāko veditabbo , kammanirodho veditabbo , kammanirodhagāminī paṭipadā veditabbā .

‘‘ Dukkhaṃ , bhikkhave , veditabbaṃ , dukkhassa nidānasambhavo veditabbo , dukkhassa vemattatā veditabbā , dukkhassa vipāko veditabbo , dukkhanirodho veditabbo , dukkhanirodhagāminī paṭipadā veditabbā .

‘‘‘ Kāmā , bhikkhave , veditabbā , kāmānaṃ nidānasambhavo veditabbo , kāmānaṃT3.460 vemattatā veditabbā , kāmānaṃ vipākoP3.411 veditabbo , kāmanirodho veditabbo , kāmanirodhagāminī paṭipadā veditabbā ’ ti , iti kho panetaṃ vuttaṃ .

Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ [ ma . ni .1.166; saṃ . ni .4.268]?

Pañcime , bhikkhave , kāmaguṇā – cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā , sotaviññeyyā saddā … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .

Api ca kho , bhikkhave , nete kāmā kāmaguṇā nāmete [ te kāmaguṇā nāma nete kāmā ( ka .)] ariyassa vinaye vuccanti –

[ kathā .514]‘‘ Saṅkapparāgo purisassa kāmo ,

Nete [ na te ( syā .)] kāmā yāni citrāni loke ;

Saṅkapparāgo purisassa kāmo ,

Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke ;

Athettha dhīrā vinayanti chandan ’’ ti .

‘‘ KatamoV2.115 ca , bhikkhave , kāmānaṃ nidānasambhavo ?

Phasso , bhikkhave , kāmānaṃ nidānasambhavo .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , kāmānaṃ vemattatā ?

Añño , bhikkhave , kāmo rūpesu , añño kāmo saddesu , añño kāmo gandhesu , añño kāmo rasesu , añño kāmo phoṭṭhabbesu .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , kāmānaṃ vemattatā .

‘‘ KatamoM2.360 ca , bhikkhave , kāmānaṃ vipāko ?

Yaṃ kho , bhikkhave , kāmayamāno tajjaṃ tajjaṃ attabhāvaṃ abhinibbattetiT3.461 puññabhāgiyaṃ vā apuññabhāgiyaṃ vā , ayaṃ vuccati , bhikkhave , kāmānaṃ vipāko .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , kāmanirodho ?

Phassanirodho [ phassanirodhā ( syā .)], bhikkhave , kāmanirodho .

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo kāmanirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammantoP3.412 , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .

‘‘ Yato kho [ yato ca kho ( bahūsu )], bhikkhave , ariyasāvako evaṃ kāme pajānāti , evaṃ kāmānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti , evaṃ kāmānaṃ vemattataṃ pajānāti , evaṃ kāmānaṃ vipākaṃ pajānāti , evaṃ kāmanirodhaṃ pajānāti , evaṃ kāmanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti kāmanirodhaṃ .

Kāmā , bhikkhave , veditabbā … pe … kāmanirodhagāminī [ sabbatthapi evameva dissati ] paṭipadā veditabbāti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ .

‘‘ Vedanā , bhikkhave , veditabbā … pe … vedanānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti , iti kho panetaṃ vuttaṃ .

Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?

Tisso imā , bhikkhave , vedanā – sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , vedanānaṃ nidānasambhavo ?

Phasso , bhikkhave , vedanānaṃ nidānasambhavo .

‘‘ KatamāV2.116 ca , bhikkhave , vedanānaṃ vemattatā ?

Atthi , bhikkhave , sāmisā sukhā vedanā , atthi nirāmisā sukhā vedanā , atthi sāmisā dukkhā vedanā , atthi nirāmisā dukkhā vedanā , atthi sāmisā adukkhamasukhā vedanā , atthi nirāmisā adukkhamasukhā vedanā .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , vedanānaṃ vemattatā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , vedanānaṃ vipākoT3.462 ?

Yaṃ kho , bhikkhave , vediyamāno [ vedayamāno ( syā . kaṃ .) a . ni .4.233] tajjaṃ tajjaṃ attabhāvaṃ abhinibbatteti puññabhāgiyaṃ vā apuññabhāgiyaṃ vā , ayaṃ vuccati , bhikkhave , vedanānaṃ vipāko .

‘‘ KatamoM2.361 ca , bhikkhave , vedanānirodho ?

Phassanirodho [ phassanirodhā ( syā . kaṃ . ka .)], bhikkhave , vedanānirodho .

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .

‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvako evaṃ vedanaṃ pajānāti , evaṃ vedanānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti , evaṃ vedanānaṃP3.413 vemattataṃ pajānāti , evaṃ vedanānaṃ vipākaṃ pajānāti , evaṃ vedanānirodhaṃ pajānāti , evaṃ vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti .

So imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti vedanānirodhaṃ .

Vedanā , bhikkhave , veditabbā … pe … vedanānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ .

‘‘ Saññā , bhikkhave , veditabbā … pe … saññānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti , iti kho panetaṃ vuttaṃ .

Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?

Chayimā , bhikkhave , saññā – rūpasaññā , saddasaññā , gandhasaññā , rasasaññā , phoṭṭhabbasaññā , dhammasaññā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , saññānaṃ nidānasambhavo ?

Phasso , bhikkhave , saññānaṃ nidānasambhavo .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , saññānaṃ vemattatā ?

Aññā , bhikkhave , saññā rūpesu , aññāV2.117 saññā saddesu [ aññā bhikkhave rūpesu saññā aññā saddesu saññā ( ka .) evaṃ sesesupi ], aññā saññā gandhesu , aññā saññā rasesu , aññā saññā phoṭṭhabbesu , aññā saññā dhammesuT3.463 .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , saññānaṃ vemattatā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , saññānaṃ vipāko ?

Vohāravepakkaṃ [ vohāravepakkāhaṃ ( syā . pī .), vohārapakkāhaṃ ( sī .)], bhikkhave , saññaṃ [ saññā ( syā . pī .)] vadāmi .

Yathā yathā naṃ sañjānāti tathā tathā voharati , evaṃ saññī ahosinti [ ahosīti ( ka .)].

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , saññānaṃ vipāko .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , saññānirodho ?

Phassanirodho ,[ phassanirodhā ( syā . ka .)] bhikkhave , saññānirodho .

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo saññānirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .

‘‘ YatoM2.362 kho , bhikkhave , ariyasāvako evaṃ saññaṃ pajānāti , evaṃ saññānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti , evaṃ saññānaṃ vemattataṃP3.414 pajānāti , evaṃ saññānaṃ vipākaṃ pajānāti , evaṃ saññānirodhaṃ pajānāti , evaṃ saññānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti saññānirodhaṃ .

Saññā , bhikkhave , veditabbā … pe … saññānirodhagāminī paṭipadā veditabbāti .

Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ .

‘‘ Āsavā , bhikkhave , veditabbā … pe … āsavanirodhagāminī [ sabbatthapi evameva dissati ] paṭipadā veditabbāti , iti kho panetaṃ vuttaṃ .

Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?

Tayome , bhikkhave , āsavā – kāmāsavo , bhavāsavo , avijjāsavo .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , āsavānaṃ nidānasambhavo ?

Avijjā , bhikkhave , āsavānaṃ nidānasambhavo .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , āsavānaṃ vemattatā ?

Atthi , bhikkhave , āsavā nirayagamanīyā [ nirayagāminiyā ( sī . ka .)], atthi āsavā tiracchānayonigamanīyā , atthi āsavā pettivisayagamanīyā , atthi āsavā manussalokagamanīyā , atthi āsavāT3.464 devalokagamanīyā .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , āsavānaṃ vemattatā .

‘‘ KatamoV2.118 ca , bhikkhave , āsavānaṃ vipāko ?

Yaṃ kho , bhikkhave , avijjāgato tajjaṃ tajjaṃ attabhāvaṃ abhinibbatteti puññabhāgiyaṃ vā apuññabhāgiyaṃ vā , ayaṃ vuccati , bhikkhave , āsavānaṃ vipāko .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , āsavanirodho ?

Avijjānirodho , bhikkhave , āsavanirodho .

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo āsavanirodhagāminī [ sabbatthapi evameva dissati ] paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .

‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvako evaṃ āsave pajānāti , evaṃ āsavānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti , evaṃ āsavānaṃ vemattataṃ pajānāti , evaṃ āsavānaṃ vipākaṃ pajānāti , evaṃ āsavānaṃ nirodhaṃ pajānāti , evaṃ āsavānaṃ nirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti āsavanirodhaṃ .

ĀsavāP3.415 , bhikkhave , veditabbā … pe … āsavanirodhagāminīM2.363 [ sabbatthapi evameva dissati ] paṭipadā veditabbāti .

Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ .

‘‘ Kammaṃ , bhikkhave , veditabbaṃ … pe … kammanirodhagāminī [ sabbatthapi evameva dissati ] paṭipadā veditabbāti , iti kho panetaṃ vuttaṃ .

Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?[ kathā .539] Cetanāhaṃ , bhikkhave , kammaṃ vadāmi .

Cetayitvā kammaṃ karoti – kāyena vācāya manasā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , kammānaṃ nidānasambhavo ?

Phasso , bhikkhave , kammānaṃ nidānasambhavo .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , kammānaṃ vemattatā ?

Atthi , bhikkhave , kammaṃ nirayavedanīyaṃ , atthi kammaṃ tiracchānayonivedanīyaṃ , atthi kammaṃ pettivisayavedanīyaṃ , atthi kammaṃ manussalokavedanīyaṃ , atthi kammaṃ devalokavedanīyaṃT3.465 .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , kammānaṃ vemattatā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , kammānaṃ vipāko ?

Tividhāhaṃ [ imāhaṃ ( ka .)], bhikkhave , kammānaṃ vipākaṃ vadāmiV2.119 – diṭṭheva [ diṭṭhe vā ( sī .)] dhamme , upapajje vā [ upapajjaṃ vā ( ka . sī ., a . ni .10.217), upapajja vā (?), ma . ni .3.303 pāḷiyā tadatthavaṇṇanāya ca saṃsaddetabbaṃ ], apare vā pariyāye .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , kammānaṃ vipāko .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , kammanirodho ?

Phassanirodho ,[ phassanirodhā ( ka . sī . syā . ka .)] bhikkhave , kammanirodho .

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo kammanirodhagāminī [ sabbatthapi evameva dissati ] paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .

‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvako evaṃ kammaṃ pajānāti , evaṃ kammānaṃ nidānasambhavaṃ pajānāti , evaṃ kammānaṃ vemattataṃ pajānāti , evaṃ kammānaṃ vipākaṃ pajānāti , evaṃ kammanirodhaṃ pajānāti , evaṃ kammanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti kammanirodhaṃ .

Kammaṃ , bhikkhave , veditabbaṃ … pe … kammanirodhagāminī paṭipadāP3.416 veditabbāti , iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ .

Iti kho panetaṃ vuttaṃM2.364 , kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ ?

Jātipi dukkhā , jarāpi dukkhā , byādhipi dukkho [ byādhipi dukkhā ( syā . pī . ka .)], maraṇampi dukkhaṃ , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā , yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ , saṃkhittena pañcupādānakkhandhā [ pañcupādānakkhandhāpi ( ka .)] dukkhā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , dukkhassa nidānasambhavo ?

Taṇhā , bhikkhave , dukkhassa nidānasambhavoT3.466 .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , dukkhassa vemattatā ?

Atthi , bhikkhave , dukkhaṃ adhimattaṃ , atthi parittaṃ , atthi dandhavirāgi , atthi khippavirāgi .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , dukkhassa vemattatā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , dukkhassa vipāko ?

Idha , bhikkhave , ekacco yena dukkhena abhibhūto pariyādinnacitto [ pariyādiṇṇacitto ( ka .)] socati kilamati paridevati , urattāḷiṃ kandati , sammohaṃ āpajjatiV2.120 , yena vā pana dukkhena abhibhūto pariyādinnacitto bahiddhā pariyeṭṭhiṃ āpajjati –

‘ ko [ so na ( ka .)] ekapadaṃ dvipadaṃ jānāti [ pajānāti ( ka .)] imassa dukkhassa nirodhāyā ’ ti ?

Sammohavepakkaṃ vāhaṃ , bhikkhave , dukkhaṃ vadāmi pariyeṭṭhivepakkaṃ vā .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , dukkhassa vipāko .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , dukkhanirodho ?

Taṇhānirodho ,[ taṇhānirodhā ( ka . sī . syā . ka .)] bhikkhave , dukkhanirodho .

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhassa nirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .

‘‘ Yato kho , bhikkhave , ariyasāvako evaṃ dukkhaṃ pajānāti , evaṃP3.417 dukkhassa nidānasambhavaṃ pajānāti , evaṃ dukkhassa vemattataṃ pajānāti , evaṃ dukkhassa vipākaṃ pajānāti , evaṃ dukkhanirodhaṃ pajānāti , evaṃ dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ pajānāti , so imaṃ nibbedhikaṃ brahmacariyaṃ pajānāti dukkhanirodhaṃ .

Dukkhaṃ , bhikkhave , veditabbaṃ , dukkhassa nidānasambhavo veditabbo , dukkhassa vemattatā veditabbā , dukkhassa vipāko veditabbo , dukkhanirodho veditabbo , dukkhanirodhagāminī paṭipadā veditabbāti .

Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vuttaṃ .

‘‘ Ayaṃ kho so , bhikkhave , nibbedhikapariyāyo dhammapariyāyo ’’ ti .

Navamaṃ .

Issues

Select Version

Chakkanipātapāḷi

Chakkanipātapāḷi