1. Soṇasuttaṃ
55.[ mahāva .243 āgataṃ ] Evaṃ
T3.419 ,M2.329V2.85 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate .Tena kho pana samayena āyasmā soṇo rājagahe viharati sītavanasmiṃ .
Atha kho āyasmato soṇassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ ye kho keci bhagavato sāvakā āraddhavīriyā viharanti , ahaṃ tesaṃ aññataro .
Atha ca pana me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati , saṃvijjanti kho pana me kule bhogā , sakkā bhogā ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ .
Yaṃnūnāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ puññāni ca kareyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmato soṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya , evamevaṃ kho – gijjhakūṭe pabbate antarahito sītavane āyasmato soṇassa sammukhe pāturahosi .
Nisīdi bhagavā paññatte āsane .
Āyasmāpi kho soṇo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ soṇaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Nanu
P3.375 te , soṇa , rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –‘ ye kho keci bhagavato sāvakā āraddhavīriyā viharanti , ahaṃ tesaṃ aññataro .
Atha
T3.420 ca pana me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati , saṃvijjanti kho pana me kule bhogā , sakkā bhogā [ bhoge ( mahāva .243)] ca bhuñjituṃ puññāni ca kātuṃ .Yaṃnūnāhaṃ sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ puññāni ca kareyyan ’’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ
M2.330V2.86 kiṃ maññasi , soṇa , kusalo tvaṃ pubbe agāriyabhūto [ āgārikabhūto ( syā .), agārikabhūto ( mahāva .243)] vīṇāya tantissare ’’ ti ?‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , yadā te vīṇāya tantiyo accāyatā honti , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , yadā te vīṇāya tantiyo atisithilā honti , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yadā pana te , soṇa , vīṇāya tantiyo na accāyatā honti nātisithilā same guṇe patiṭṭhitā , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti kammaññā vā ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evamevaṃ kho , soṇa , accāraddhavīriyaṃ uddhaccāya saṃvattati , atisithilavīriyaṃ kosajjāya saṃvattati .
Tasmātiha tvaṃ , soṇa , vīriyasamathaṃ adhiṭṭhahaṃ , indriyānañca samataṃ paṭivijjha , tattha ca nimittaṃ gaṇhāhī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā soṇo bhagavato paccassosi .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ soṇaṃ iminā ovādena ovaditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evamevaṃ kho – sītavane antarahito gijjhakūṭe
T3.421 pabbate pāturahosi .Atha
P3.376 kho āyasmā soṇo aparena samayena vīriyasamathaṃ adhiṭṭhāsi , indriyānañca samataṃ paṭivijjhi , tattha ca nimittaṃ aggahesi .Atha kho āyasmā soṇo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anāgāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā soṇo arahataṃ ahosi .
Atha kho āyasmato soṇassa arahattappattassa etadahosi –
‘‘ yaṃnūnāhaṃ yena bhagavā tenupasaṅkameyyaṃ ;
upasaṅkamitvā bhagavato santike aññaṃ byākareyyan ’’ ti .
Atha kho āyasmā soṇo
V2.87 yena bhagavāM2.331 tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā soṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Yo so , bhante , bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto , so cha ṭhānāni adhimutto hoti – nekkhammādhimutto hoti , pavivekādhimutto hoti , abyāpajjādhimutto [ abyāpajjhādhimutto ( ka .) mahāva .244 passitabbaṃ ] hoti , taṇhākkhayādhimutto hoti , upādānakkhayādhimutto hoti , asammohādhimutto hoti .
‘‘ Siyā kho pana , bhante , idhekaccassa āyasmato evamassa –
‘ kevalaṃsaddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā nissāya nekkhammādhimutto ’ ti
T3.422 .Na kho panetaṃ , bhante , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Khīṇāsavo , bhante , bhikkhu vusitavā katakaraṇīyo karaṇīyaṃ attano asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ khayā rāgassa vītarāgattā nekkhammādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā nekkhammādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā nekkhammādhimutto hoti .
‘‘ Siyā
P3.377 kho pana , bhante , idhekaccassa āyasmato evamassa –‘ lābhasakkārasilokaṃ nūna ayamāyasmā nikāmayamāno pavivekādhimutto ’ ti .
Na kho panetaṃ , bhante , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Khīṇāsavo , bhante , bhikkhu vusitavā katakaraṇīyo karaṇīyaṃ attano asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ khayā rāgassa vītarāgattā pavivekādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā pavivekādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā pavivekādhimutto hoti .
‘‘ Siyā kho pana , bhante , idhekaccassa āyasmato evamassa –
‘ sīlabbataparāmāsaṃ nūna ayamāyasmā sārato paccāgacchanto abyāpajjādhimutto ’ ti .
Na kho panetaṃ , bhante , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Khīṇāsavo , bhante , bhikkhu vusitavā katakaraṇīyo karaṇīyaṃ attano asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ khayā rāgassa vītarāgattā abyāpajjādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā abyāpajjādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā abyāpajjādhimutto hoti .
‘‘ Khayā
M2.332V2.88 rāgassa vītarāgattā taṇhākkhayādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā taṇhākkhayādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā taṇhākkhayādhimutto hoti .‘‘ Khayā rāgassa vītarāgattā upādānakkhayādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā upādānakkhayādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā upādānakkhayādhimutto hoti .
‘‘ Khayā rāgassa vītarāgattā
T3.423 asammohādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā asammohādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā asammohādhimutto hoti .‘‘ Evaṃ sammā vimuttacittassa , bhante , bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ [ āpātaṃ ( ka .)] āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti .
Amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassati
P3.378 .Bhusā cepi sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā … manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti .
Amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassati .
Seyyathāpi , bhante , selo pabbato acchiddo asusiro ekagghano .
Atha puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi neva naṃ saṅkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya , atha pacchimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi … pe … atha uttarāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi … atha dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi neva naṃ saṅkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya ;
evamevaṃ kho , bhante , evaṃ sammāvimuttacittassa bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti .
Amissīkatamevassa cittaṃ
T3.424 hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassati .Bhusā cepi sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā … manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti .
Amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ vayañcassānupassatī ’’ ti .
‘‘ Nekkhammaṃ
M2.333 adhimuttassa , pavivekañca cetaso ;Abyāpajjādhimuttassa , upādānakkhayassa ca .
‘‘ Taṇhākkhayādhimuttassa
V2.89 , asammohañca cetaso ;Disvā āyatanuppādaṃ , sammā cittaṃ vimuccati .
‘‘ Tassa sammā vimuttassa , santacittassa bhikkhuno ;
Katassa paṭicayo natthi , karaṇīyaṃ na vijjati .
‘‘ Selo
P3.379 yathā ekagghano , vātena na samīrati ;Evaṃ rūpā rasā saddā , gandhā phassā ca kevalā .
‘‘ Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca , nappavedhenti tādino ;
Ṭhitaṃ cittaṃ vippamuttaṃ [ vimutañca ( ka .) mahāva .244; kathā .266], vayañcassānupassatī ’’ ti .
paṭhamaṃ ;