4. Gāvīupamāsuttaṃ
35.‘‘ Seyyathāpi
M3.216 , bhikkhave , gāvī pabbateyyā bālā abyattā akhettaññū akusalā visame pabbate carituṃ .Tassā evamassa –
‘ yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ , akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ , apītapubbāni ca pānīyāni piveyyan ’ ti .
Sā purimaṃ pādaṃ na suppatiṭṭhitaṃ patiṭṭhāpetvā pacchimaṃ pādaṃ uddhareyya .
Sā na ceva agatapubbaṃ disaṃ gaccheyya , na ca akhāditapubbāni tiṇāni khādeyya , na ca apītapubbāni pānīyāni piveyya ;
yasmiṃ cassā padese ṭhitāya evamassa –
‘ yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ , akhāditapubbāni
V3.226 ca tiṇāni khādeyyaṃ , apītapubbāniT4.434 ca pānīyāni piveyyan ’ ti tañca padesaṃ na sotthinā paccāgaccheyya .Taṃ kissa hetu ?
Tathā hi sā , bhikkhave , gāvī pabbateyyā bālā abyattā akhettaññū akusalā visame pabbate carituṃ .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , idhekacco bhikkhu bālo abyatto akhettaññū akusalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati ;
so taṃ nimittaṃ na āsevati na bhāveti na bahulīkaroti na svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja
P4.419 vihareyyan ’ ti .So na sakkoti vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ .
Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So na sakkoti vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ .
Ayaṃ vuccati , bhikkhave ,‘ bhikkhu ubhato bhaṭṭho ubhato parihīno , seyyathāpi sā gāvī pabbateyyā bālā abyattā akhettaññū akusalā visame pabbate carituṃ ’’’.
‘‘ Seyyathāpi , bhikkhave , gāvī pabbateyyā paṇḍitā byattā khettaññū kusalā visame pabbate carituṃ .
Tassā evamassa –
‘ yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ , akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ , apītapubbāni
T4.435 ca pānīyāni piveyyan ’ ti .Sā purimaṃ pādaṃ suppatiṭṭhitaṃ patiṭṭhāpetvā pacchimaṃ pādaṃ uddhareyya .
Sā agatapubbañceva disaṃ gaccheyya , akhāditapubbāni ca tiṇāni
M3.217 khādeyya , apītapubbāni ca pānīyāni piveyya .Yasmiṃ cassā padese ṭhitāya evamassa –
‘ yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ , akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ , apītapubbāni ca pānīyāni piveyyan ’ ti tañca padesaṃ sotthinā paccāgaccheyya .
Taṃ kissa hetu ?
Tathā hi sā , bhikkhave , gāvī pabbateyyā paṇḍitā byattā khettaññū kusalā visame pabbate carituṃ .
Evamevaṃ kho , bhikkhave , idhekacco bhikkhu paṇḍito byatto khettaññū kusalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ
V3.227 savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So dutiyaṃ jhānaṃ anabhihiṃsamāno vitakkavicārānaṃ vūpasamā … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihareyyaṃ sato ca sampajāno , sukhañca kāyena paṭisaṃvedeyyaṃ yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ
P4.420 jhānaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .So tatiyaṃ jhānaṃ anabhihiṃsamāno pītiyā ca virāgā … pe …
T4.436 tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So catutthaṃ jhānaṃ anabhihiṃsamāno sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So ākāsānañcāyatanaṃ
M3.218 anabhihiṃsamāno sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamāV3.228 … pe … ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So viññāṇañcāyatanaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So ākiñcaññāyatanaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso
T4.437 viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati .So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .
‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So nevasaññānāsaññāyatanaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti
P4.421 svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti .‘‘ Tassa evaṃ hoti –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
So saññāvedayitanirodhaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati .
‘‘ Yato kho , bhikkhave , bhikkhu taṃ tadeva samāpattiṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi , tassa mudu cittaṃ hoti kammaññaṃ .
Mudunā kammaññena cittena appamāṇo samādhi hoti subhāvito .
So appamāṇena samādhinā subhāvitena yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ
M3.219 abhininnāmetiV3.229 abhiññāsacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ , ekopi hutvā bahudhā assaṃ , bahudhāpi hutvā eko assaṃ … pe … yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati – dibbāya
T4.438 sotadhātuyā … pe … sati sati āyatane .‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ , sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ , sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ , samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ , vītamohaṃ vā cittaṃ … saṃkhittaṃ vā cittaṃ … vikkhittaṃ vā cittaṃ … mahaggataṃ vā cittaṃ … amahaggataṃ vā cittaṃ … sauttaraṃ vā cittaṃ … anuttaraṃ vā cittaṃ … samāhitaṃ vā cittaṃ … asamāhitaṃ vā cittaṃ … vimuttaṃ vā cittaṃ … avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ , seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo … pe … iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So
P4.422 sace ākaṅkhati –‘ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena … pe … yathākammūpage satte pajāneyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane .
‘‘ So sace ākaṅkhati –
‘ āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyyan ’ ti , tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane ’’ ti .
Catutthaṃ .