5. Sāmaññavaggo
1. Sambādhasuttaṃ
42. Ekaṃ
M3.242V3.252P4.449 samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme .Atha kho āyasmā udāyī yenāyasmā ānando tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno
T4.470 kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –‘‘ vuttamidaṃ , āvuso , pañcālacaṇḍena devaputtena –
‘‘ Sambādhe gataṃ [ sambādhe vata ( sī .)] okāsaṃ , avidvā bhūrimedhaso ;
Yo jhānamabujjhi buddho , paṭilīnanisabho munī ’’ ti .
‘‘ Katamo , āvuso , sambādho , katamo sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Pañcime , āvuso , kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā .
Katame pañca ?
Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā , sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime kho , āvuso , pañca kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā .
‘‘ Idhāvuso , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena .
Tatrāpatthi sambādho .
Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva
P4.450 tattha vitakkavicārā aniruddhā honti , ayamettha sambādho .‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena
V3.253 .Tatrāpatthi sambādho .
Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva tattha pīti aniruddhā hoti
T4.471 , ayamettha sambādho .‘‘ Puna
M3.243 caparaṃ , āvuso , bhikkhu pītiyā ca virāgā … pe … tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena .
Tatrāpatthi sambādho .
Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva tattha upekkhāsukhaṃ aniruddhaṃ hoti , ayamettha sambādho .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sukhassa ca pahānā … pe … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena .
Tatrāpatthi sambādho .
Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva tattha rūpasaññā aniruddhā hoti , ayamettha sambādho .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena .
Tatrāpatthi sambādho .
Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva tattha ākāsānañcāyatanasaññā aniruddhā hoti , ayamettha sambādho .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ
P4.451 upasampajja viharati .Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena
T4.472 .Tatrāpatthi sambādho .
Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva tattha viññāṇañcāyatanasaññā aniruddhā hoti , ayamettha sambādho .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo
V3.254 vutto bhagavatā pariyāyena .Tatrāpatthi sambādho .
Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva tattha ākiñcaññāyatanasaññā aniruddhā hoti , ayamettha sambādho .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena .
Tatrāpatthi
M3.244 sambādho .Kiñca tattha sambādho ?
Yadeva tattha nevasaññānāsaññāyatanasaññā aniruddhā hoti , ayamettha sambādho .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā nippariyāyenā ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Kāyasakkhīsuttaṃ
43.‘‘‘ Kāyasakkhī kāyasakkhī ’ ti , āvuso , vuccati .
Kittāvatā nu kho , āvuso , kāyasakkhī vutto bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Idhāvuso , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati .
Ettāvatāpi
T4.473 kho , āvuso , kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena .‘‘ Puna
P4.452 caparaṃ , āvuso , bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ … tatiyaṃ jhānaṃ … catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena .
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā
V3.255 nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati .Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena … pe ….
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti .
Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , kāyasakkhī vutto bhagavatā nippariyāyenā ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Paññāvimuttasuttaṃ
44.‘‘‘ Paññāvimutto
M3.245 paññāvimutto ’ ti , āvuso , vuccati .Kittāvatā nu kho , āvuso , paññāvimutto vutto bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Idhāvuso , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati , paññāya ca naṃ pajānāti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , paññāvimutto vutto bhagavatā pariyāyena … pe ….
‘‘ Puna
T4.474P4.453 caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti , paññāya ca naṃ pajānāti .Ettāvatāpi kho , āvuso , paññāvimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Ubhatobhāgavimuttasuttaṃ
45.‘‘‘ Ubhatobhāgavimutto
V3.256 ubhatobhāgavimutto ’ ti , āvuso , vuccati .Kittāvatā nu kho , āvuso , ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Idhāvuso , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati , paññāya ca naṃ pajānāti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā pariyāyena … pe ….
‘‘ Puna
T4.475 caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti .Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati , paññāya ca naṃ pajānāti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Sandiṭṭhikadhammasuttaṃ
46.‘‘‘ Sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammo ’ ti , āvuso , vuccati .
Kittāvatā nu kho , āvuso , sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Idhāvuso , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi
M3.246 kho , āvuso , sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā pariyāyena … pe ….‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā nippariyāyenā ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Sandiṭṭhikanibbānasuttaṃ
47.‘‘‘ Sandiṭṭhikaṃ
V3.257 nibbānaṃ sandiṭṭhikaṃ nibbānan ’ ti , āvuso , vuccati .Kittāvatā nu kho , āvuso , sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Idhāvuso , bhikkhu vivicceva kāmehi … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā pariyāyena … pe ….
‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā nippariyāyenā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Nibbānasuttaṃ
48.‘‘‘ Nibbānaṃ
P4.454 nibbānan ’ ti , āvuso , vuccati … pe ….Sattamaṃ .
8. Parinibbānasuttaṃ
49.‘‘‘ Parinibbānaṃ parinibbānan ’ ti … pe ….
Aṭṭhamaṃ .
9. Tadaṅganibbānasuttaṃ
50.‘‘‘ Tadaṅganibbānaṃ
V3.258 tadaṅganibbānan ’ ti , āvuso , vuccati … pe ….Navamaṃ .
10. Diṭṭhadhammanibbānasuttaṃ
51.‘‘‘ Diṭṭhadhammanibbānaṃ diṭṭhadhammanibbānan ’ ti , āvuso , vuccati .
Kittāvatā nu kho , āvuso diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Idhāvuso , bhikkhu vivicceva kāmehi
M3.247 … pe … paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .Ettāvatāpi kho , āvuso , diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā pariyāyena
T4.476 … pe ….‘‘ Puna caparaṃ , āvuso , bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti .
Ettāvatāpi kho , āvuso , diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā nippariyāyenā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Sāmaññavaggo pañcamo .
Tassuddānaṃ –
Sambādho
P4.455 kāyasakkhī paññā ,Ubhatobhāgo sandiṭṭhikā dve ;
Nibbānaṃ parinibbānaṃ ,
Tadaṅgadiṭṭhadhammikena cāti .
Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ .