10. Tapussasuttaṃ
41. Ekaṃ
V3.243 samayaṃ bhagavā mallesu viharati uruvelakappaṃ nāma mallānaṃ nigamo .Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya uruvelakappaṃ piṇḍāya pāvisi .
Uruvelakappe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ idheva tāva tvaṃ , ānanda , hohi , yāvāhaṃ mahāvanaṃ ajjhogāhāmi divāvihārāyā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi .
Atha kho bhagavā mahāvanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi .
Atha kho tapusso gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho tapusso gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
‘‘ Mayaṃ , bhante ānanda , gihī kāmabhogino kāmārāmā kāmaratā kāmasammuditā .
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ gihīnaṃ kāmabhogīnaṃ kāmārāmānaṃ kāmaratānaṃ kāmasammuditānaṃ
T4.457 papāto viya khāyati , yadidaṃ nekkhammaṃ .Sutaṃ metaṃ , bhante ,‘ imasmiṃ dhammavinaye daharānaṃ daharānaṃ bhikkhūnaṃ nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato ’[ passataṃ (?)].
Tayidaṃ , bhante , imasmiṃ dhammavinaye bhikkhūnaṃ bahunā janena visabhāgo , yadidaṃ nekkhamman ’’ ti .
‘‘ Atthi
P4.439 kho etaṃ , gahapati , kathāpābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya .Āyāma , gahapati , yena bhagavā tenupasaṅkamissāma ;
upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāma .
Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho tapusso gahapati āyasmato ānandassa paccassosi .
Atha kho āyasmā ānando tapussena gahapatinā saddhiṃ
M3.234 yena bhagavā tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ Ayaṃ
V3.244 , bhante , tapusso gahapati evamāha –‘ mayaṃ , bhante ānanda , gihī kāmabhogino kāmārāmā kāmaratā kāmasammuditā , tesaṃ no bhante , amhākaṃ gihīnaṃ kāmabhogīnaṃ kāmārāmānaṃ kāmaratānaṃ kāmasammuditānaṃ papāto viya khāyati , yadidaṃ nekkhammaṃ ’.
Sutaṃ metaṃ , bhante ,‘ imasmiṃ dhammavinaye daharānaṃ daharānaṃ bhikkhūnaṃ nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
Tayidaṃ , bhante , imasmiṃ dhammavinaye bhikkhūnaṃ bahunā janena visabhāgo yadidaṃ nekkhamman ’’’ ti .
‘‘ Evametaṃ , ānanda , evametaṃ , ānanda !
Mayhampi kho , ānanda , pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi –
‘ sādhu nekkhammaṃ
T4.458 , sādhu paviveko ’ ti .Tassa mayhaṃ , ānanda , nekkhamme cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu ko paccayo , yena me nekkhamme cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ kāmesu kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca me abahulīkato , nekkhamme ca ānisaṃso anadhigato , so ca me anāsevito
P4.440 .Tasmā me nekkhamme cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’.
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ kāmesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ [ bahulīkareyyaṃ ( sī . syā . pī .)], nekkhamme ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me nekkhamme cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.
So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena kāmesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ , nekkhamme ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So kho ahaṃ , ānanda , vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi .
Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho
M3.235 .Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya
T4.459 yāvadeva ābādhāya ;evamevassa me kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ yaṃnūnāhaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ
V3.245 jhānaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .Tassa mayhaṃ , ānanda , avitakke cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu ko paccayo , yena me avitakke cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ vitakkesu kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca me abahulīkato , avitakke ca ānisaṃso anadhigato , so ca
P4.441 me anāsevito .Tasmā me avitakke cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’.
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ vitakkesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ , avitakke ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me avitakke cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.
So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena vitakkesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ , avitakke ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , avitakke cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So kho ahaṃ , ānanda , vitakkavicārānaṃ vūpasamā … pe … dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja
T4.460 viharāmi .Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya ;
evamevassa me vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ yaṃnūnāhaṃ pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihareyyaṃ sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeyyaṃ yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
Tassa mayhaṃ , ānanda , nippītike cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu ko paccayo
M3.236 , yena me nippītike cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ pītiyā kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca me abahulīkato , nippītike ca ānisaṃso anadhigato , so ca me anāsevito .
Tasmā me nippītike cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati
P4.442 na vimuccati etaṃ santanti passato ’.Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ pītiyā ādīnavaṃ disvā taṃ
V3.246 bahulaṃ kareyyaṃ , nippītike ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me nippītike cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena pītiyā ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ , nippītike ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , nippītike cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So
T4.461 kho ahaṃ , ānanda , pītiyā ca virāgā … pe … tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi .Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya ;
evamevassa me pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ yaṃnūnāhaṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
Tassa mayhaṃ , ānanda , adukkhamasukhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu ko paccayo , yena me adukkhamasukhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ upekkhāsukhe kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca me abahulīkato , adukkhamasukhe ca ānisaṃso anadhigato , so ca me anāsevito .
Tasmā me adukkhamasukhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ
T4.462 santanti passato ’.Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ upekkhāsukhe ādīnavaṃ disvā taṃ
P4.443 bahulaṃ kareyyaṃ , adukkhamasukhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃM3.237 kho panetaṃ vijjati yaṃ me adukkhamasukhe cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena upekkhāsukhe ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ adukkhamasukhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , adukkhamasukhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So kho ahaṃ , ānanda , sukhassa ca pahānā … pe …
V3.247 catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi .Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya ;
evamevassa me upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘‘ ananto ākāso ’’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
Tassa mayhaṃ , ānanda , ākāsānañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu ko paccayo , yena
T4.463 me ākāsānañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ rūpesu kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca abahulīkato , ākāsānañcāyatane ca ānisaṃso anadhigato , so ca me anāsevito .
Tasmā me ākāsānañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti
P4.444 passato ’.Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ rūpesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ , ākāsānañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ākāsānañcāyatane cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.
So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena rūpesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ , ākāsānañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , ākāsānañcāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So kho ahaṃ , ānanda , sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā
M3.238 paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ ananto ākāso ’ ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharāmi .Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya ;
evamevassa me rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa
T4.464 mayhaṃ , ānanda , etadahosi –‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma
V3.248 ‘‘ anantaṃ viññāṇan ’’ ti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .Tassa mayhaṃ , ānanda , viññāṇañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu ko paccayo , yena me viññāṇañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ākāsānañcāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca abahulīkato , viññāṇañcāyatane ca ānisaṃso anadhigato , so ca me anāsevito .
Tasmā me viññāṇañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’.
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ ākāsānañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ
P4.445 kareyyaṃ , viññāṇañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me viññāṇañcāyatane cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena ākāsānañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ , viññāṇañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , viññāṇañcāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So kho ahaṃ , ānanda , sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ anantaṃ viññāṇan ’ ti viññāṇañcāyatanaṃ
T4.465 upasampajja viharāmi .Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya
M3.239 ;evamevassa me ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
Tassa mayhaṃ , ānanda , ākiñcaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu ko paccayo , yena me ākiñcaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ viññāṇañcāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca me abahulīkato , ākiñcaññāyatane ca ānisaṃso anadhigato , so ca me anāsevito .
Tasmā me ākiñcaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati
V3.249 na vimuccati etaṃ santanti passato ’.Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ viññāṇañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ , ākiñcaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho
T4.466 panetaṃ vijjati yaṃ me ākiñcaññāyataneP4.446 cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena viññāṇañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ , ākiñcaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .
Tassa mayhaṃ , ānanda , ākiñcaññāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So kho ahaṃ , ānanda , sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘ natthi kiñcī ’ ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharāmi .
Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya ;
evamevassa me viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
Tassa mayhaṃ , ānanda , nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi
M3.240 –‘ ko nu kho hetu ko paccayo , yena me nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ākiñcaññāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca me abahulīkato , nevasaññānāsaññāyatane
T4.467 ca ānisaṃso anadhigato , so ca me anāsevito .Tasmā me nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’.
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ ākiñcaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ , nevasaññānāsaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.
So
P4.447 kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena ākiñcaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ , nevasaññānāsaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .Tassa mayhaṃ , ānanda , nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti
V3.250 passato .So kho ahaṃ , ānanda , sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharāmi .
Tassa mayhaṃ , ānanda , iminā vihārena viharato ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
Seyyathāpi , ānanda , sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya ;
evamevassa me ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti .
Svassa me hoti ābādho .
‘‘ Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ yaṃnūnāhaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja vihareyyan ’ ti .
Tassa
T4.468 mayhaṃ , ānanda , saññāvedayitanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato .Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ ko nu kho hetu , ko paccayo , yena me saññāvedayitanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’?
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ nevasaññānāsaññāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho , so ca me abahulīkato , saññāvedayitanirodhe ca ānisaṃso anadhigato , so
M3.241 ca me anāsevito .Tasmā me saññāvedayitanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato ’.
Tassa mayhaṃ , ānanda , etadahosi –
‘ sace kho ahaṃ nevasaññānāsaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ , saññāvedayitanirodhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ , ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me saññāvedayitanirodhe cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato ’.
So kho ahaṃ , ānanda , aparena samayena nevasaññānāsaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ
P4.448 , saññāvedayitanirodhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ .Tassa mayhaṃ , ānanda , saññāvedayitanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato .
So kho ahaṃ , ānanda , sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharāmi , paññāya ca me disvā āsavā parikkhayaṃ agamaṃsu .
‘‘ Yāvakīvañcāhaṃ
T4.469 , ānanda , imā nava anupubbavihārasamāpattiyo na evaṃ anulomapaṭilomaṃ samāpajjimpi vuṭṭhahimpi , neva tāvāhaṃ , ānanda , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho ’ ti paccaññāsiṃ .Yato ca kho ahaṃ , ānanda , imā nava anupubbavihārasamāpattiyo evaṃ anulomapaṭilomaṃ
V3.251 samāpajjimpi vuṭṭhahimpi , athāhaṃ , ānanda , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho ’ ti paccaññāsiṃ .Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi –
‘ akuppā me cetovimutti [ vimutti ( ka . sī . ka .)], ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’’ ti .
Dasamaṃ .
Mahāvaggo catuttho .
Tassuddānaṃ –
Dve vihārā ca nibbānaṃ , gāvī jhānena pañcamaṃ ;
Ānando brāhmaṇā devo , nāgena tapussena cāti .