Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā

Saṅghabhattādianujānanakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

န သက္ကောန္တိ သံဃဘတ္တံ ကာတုန္တိ၊ ကား။ သကလဿ၊ အလုံးစုံသော။ သံဃဿ၊ သံဃာတော်ဖို့။ ဘတ္တံ၊ ထမင်းကို။ ကာတုံ၊ ငှါ။ န သက္ကောန္တိ၊ မစွမ်းနိုင်ကြကုန်။
ဥဒ္ဒေသဘတ္တံတိ အာဒီသု၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။ (အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိ တဗ္ဗော) ဧကံ၊ ၁ ပါးသော။ (ဘိက္ခုံ) ဝါ၊ ကိုသော်လည်းကောင်း။ ဒွေ၊ ကုန်သော။ (ဘိက္ခူ) ဝါ၊ တို့ကိုသော်လည်းကောင်း။ (တယော, စတ္တာရော, မဉ္စ, ဆ, သတ္တ, အဋ္ဌ, နဝတို့ကို ပေယျာလ မြှုပ်ထားသည်)။သံဃဘတ္တံ။ ။ သံဃဿ- သံဃာအားလုံးဖို့၊ ဘတ္တံ- ဘတ်တည်း၊ သံဃဘတ္တံ၊ "သံဃဿ+ ဘတ္တန္တိ ဣမိနာ သံဃဘတ္တန္တိ ပဒဿ ဆဋ္ဌီသမာသံ ဒဿေတိ" ဟု ယောဇနာ၌ "ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသ်သမာသ်" ဟု ဆိုသော်လည်း ရူပသိဒ္ဓိ၌ ကထိနဒုဿံကို စတုတ္ထီတပ္ပုရိသ်အရာဝယ် သွင်းထား၏၊ တဒတ္ထသမ္ဗဒါန်အနက် ဖြစ်သောကြောင့် (ဖို့) ဟု အနက်ပေးရသည်၊ အကျယ်ယောဇနာလျှင်ကား "ကထိနဿ+ အတ္ထာယ+ ဘာဘတံ၊ ဒုဿံ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဤ၌လည်းထိုအတိုင်း အကျယ်ယောဇနာလျှင် "သံဃဿ+ အတ္ထာယ+ ကတ္တဗ္ဗံ+ ဘတ္တံ" ဟု ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် သံဃဘတ္တံသည် တဒတ္ထသမ္ပဒါတ္ထ စတုတ္ထီတပ္ပုရိသ်သမာသ်သာ ဖြစ်သင့်ပါသည်။
ဆက်ဦးအံ့။ ။ "ယူပါသ+ဒါရု ယူပဒါရု၊ ယူပါယ- ယဇ်တိုင်အလို့ငှါ၊ ဒါရု- သစ်သားတည်း၊ ယူပဒါရု- သား၊ ဝါ- ယဇ်တိုင်လုပ်ဖို့ သစ်သား" ဟု သက္ကသဒ္ဒါကျမ်းများ၌လည်း ဤပုံးစုံကို စတုတ္ထီ တပ္ပုရိသ်သမာသ်အဖြစ်ဖြင့် ထုတ်သည်။ ["ဘတ္တ" ဟူသော အမည်သည် "ထမင်း" ဟူသော အကပ္ပိယဝေါဟာရ၏ အမည်တည်း၊ ဂဏဘောဇနသိက္ခာပုဒ်ကို ကြည့်ပါ၊ ဤသို့ အကပ္ပိယ ဝေါဟာရဖြစ်သော်လည်း ဂဏဘောဇနသိက္ခာပုဒ်၏ အနာပတ္တိဝါရ၌ အကပ္ပိယ ဝေါဟာရ ကိုပင် သံဃဘတတ္တစသည်အတွက် ခွင့်ပြုတော်မူထားသည်၊ ဤ၌ကား အများသုံးစွဲရိုးအတိုင်း တစ်ချို့နေရာ၌" ဆွမ်း" ဟု ပေးထားပါသည်၊ ဥဒ္ဒေသဘတ်စသည်၌လည်း နည်းတူ။]
ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ။ ။ "ဥဒ္ဒေသေန လဒ္ဓဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ" ကိုကြည့်၍ "ဥဒ္ဒေလေန လဒ္ဓ ဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ" ဟု မဇ္ဈေလောပီတပ္ပုရိသ်သမာသ် ပြုပါ၊ သံဃာ့အထံသွား၍ "သံဃာတစ်ပါး ပေးပါ" ဟု လျှောက်ထားသောအခါ ဘတ္တုဒ္ဒေသကရဟန်းက အလှည့်ကျသော ရဟန်း၁ ပါးကို" မည်သည့်အိမ်၌ ဘတ်ရှိပါသည် ကြွပါ" ဟု ညွှန်ချရ၏၊ ထိုသို့ ညွှန်ချခြင်းကြောင့် ရအပ်သော ဘတ်ကို " ဥဒ္ဒေသဘတ်" ဟု ခေါ်သည်၊ နှစ်ပါး သုံးပါး စသည် တောင်းရာ၌လည်း နည်းတူ၊ ဤဥဒ္ဒေသဘတ်သည်လည်း သံဃာ့အထံ သွား၍ လျှောက်သောကြောင့်သံဃိကပင်ဖြစ်သည်၊ သံဃာ၌ မတောင်းဘဲ ကိုယ်တိုင်း ရွေးချယ်၍ ပင့်လျှင်ကား "ဥဒ္ဒေသဘတ်" ဟု မခေါ်ရ၊ ပုဂ္ဂလိနနိ မန္တနဘတ်ဟုသာ ခေါ်ရသည်။
ဒသ၊ ကုန်သော။ ဘိက္ခူဝါ၊ တို့ကိုသော်လည်းကောင်း။ သံဃတော၊ သံဃာမှ။ ဥဒ္ဒိသတွာ၊ ညွှန်ချ၍။ ဒေထ၊ ပေးပါကုန်။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ ဥဒ္ဒေသနေ၊ ညွှန်ချခြင်းကြောင့်။ လဒ္ဓဘိက္ခူနံ၊ ရအပ်သော ရဟန်းတို့ဖို့။ ဘတ္တံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှါ။ ဣစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။
အပရေ၊ အခြားသော ဒါယကာတို့သည်။ တထေဝ၊ ထို့အတူပင်။ ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ၊ ပိုင်းဖြတ်၍။ နိမန္တေတွာ၊ ပင့်ဖိတ်၍။ တေသံ၊ ထိုရဟန်းတို့ဖို့။ ဘတ္တံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှါ။ ဣစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။
အပရေ၊ တို့သည်။ သလာကာယော၊ စာရေးတံတို့ကို။ ဆိန္ဒိတွာ၊ ဖြတ်၍။ (နိမန္တေတွာ တေသံ ဘတ္တံ ကာတုံ ဣစ္ဆန္တိ) ။ အပရေ၊ တို့သည်။ ပက္ခိတံ၊ ပက္ခိကဘတ်လည်းကောင်း။ ဥပေါသထိကံ၊ ဥပေါသထိကဘတ်လည်းကောင်း။ ပါဋိပဒိကံ၊ ပါဠိပဒိကဘတ်လည်းကောင်း။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ နိယမေတွာ၊ မှတ်သား၍။ ဧကဿ၊ သော။ (ဘိက္ခုဿ) ဝါ၊ ဖို့သော်လည်းကောင်း။ ဒွိန္နံ၊ ကုန်သော။ (ဘိက္ခူနံ) ဝါ၊ တိုဖို့သော်လည်းကောင်း။အပရေ တထေဝ နိမန္တေတွာ။ ။ ဤဝါကျဖြင့် နိမန္တနဘတ်ကို ပြသည်၊ နိမန္တီယတေ အနေနာတိ နိမန္တနံ၊ နိမန္တနံစ+ တံ+ ဘတ္တံစာတိ နိမန္တနဘတ္တံ၊ ရဟန်းတို့ကို ပင့်ဖိတ်ကြောင်း ဖြစ်သော ဘတ်၊ ယောဇနာ၌ကား "နိမန္တေတွာ လဒ္ဓဘိက္ခူနံ ကာတဗ္ဗံ ဘတ္တံ နိမန္တနဘတ္တံ" ဟု ပြုလေ၏၊ ဤနိမန္တနဘတ်သည် သံဃာ့ထံ မတောင်းဘဲ ကိုယ်တိုင် ကြိုက်ရာကို ပင့်ဖိတ်လျှင် ပုဂ္ဂလိကဘတ်ဖြစ်၏၊ သံဃာ့ထံ ကောင်းလျှင်ကား ဥဒ္ဒေသဘတ်နှင့် သဘောတူ၏။
သလာကာယော ဆိန္ဒိတွာ။ ။ ဤဝါကျဖြင့် သလောကဘတ်ကို ပြ၏၊"သလာကာယ (စာရေးတံဖြင့်) + ကာတဗ္ဗံ+ ဘတ္တံ သလာကဘတ္တံ" ဟု ပြု၊ စာရေးတံမဲ ချ၍ကျသော ရဟန်းအား လှူအပ်သော ဘတ်တည်း၊ ယောဇနာ၌ကား "သလာကာယော ဆိန္ဒိတွာ ကာတဗ္ဗံ ဘတ္တဆံ သလာကဘတ္တံ" ဟု ပြုလေ၏၊ "ကာတဗ္ဗံ" ဟု ထည့်ရခြင်းမှလည်း ကာတုံ ဣစ္ဆတိကို ကြည့်၍ ထည့်ရခြင်းတည်း၊ နောက် သလာကဘတ္တကထာ၌ "အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သလာကာယ ဝါ ပဋ္ဋိကာယ ဝါ ဥပနိဗန္ဓိတွာ ဩပုဉ္ဆိတွာ ဥဒ္ဒိသိတုံ" ဟု ဟောတော်မူသောကြောင့် "ကလာကာယ+ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ+ ဘတ္တံ သလာကဘတ္တံ" ဟုလည်း ပြုနိုင်၏။
မှတ်ချက်။ ။ ရှေးက ဝါခြမ်းစိတ်တွေကို ဖြတ်၍ "မည်သူ့အိမ် ဆွမ်းစားကြပါ" စသည်ဖြင့် စာရေးထားအပ်သောကြောင့် ထိုဝါးခြမ်းဒုတ်တံကလေးများကို "စာရေးတံ" ဟု ခေါ်ကြ၏၊ စာရေး၌ ထားသော စက္ကူမဲလိပ်ဖြစ်လျှင်ကား အထင်ရုဠှီ ဘူတပုဗ္ဗဂတိကနည်းအားဖြင့် "စာရေးတံခေါ်ရသည်" ဟုမှတ်ပါ၊ ဤစာရေးတံချခြင်းကိုပင် မဲချသည်" ဟုခေါ်သည်။[ပက္ခိကဘတ် စသည်တို့ကို နောက်၌ တိုက်ရိုက်ပြလတံ့။]
၊ပေ၊ ဒသန္နံ၊ ကုန်သော။ ဘိက္ခူနံ ဝါ၊ တို့ကိုသော်လည်းကောင်း။ ဘတ္တံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှာ။ ဣစ္ဆန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ ဧတာနိ ဘတ္တာနိ၊ ဤဘတ်တို့သည်။ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ၊ လည်းကောင်း။ နိမန္တနံ၊ လည်းကောင်း။ ဣတိ၊ ဤသို့ အစရှိသော။ ဣမံ ဝေါဟာရံ၊ ဤခေါ်ဝေါ်ကြောင်း အမည်သို့။ ပတ္တာနိ၊ ရောက်ကုန်၏။ [နိမန္တနတို၌ ဣတိ သဒ္ဒါ အာဒျတ္ထ၊ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနန္တိ အာဒိ ဝေါဟာရံ ပတ္တာနီတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော၊ သာရတ္ထ။]
ပန၊ ဆက်။ ယသ္မာ၊ အကြင့်ကြောင့်။ တေ၊ ထိုသံဃဘတ် အစရှိသည်တို့ကို။ ဒုဗ္ဘိက္ခေ၊ ခဲယဉ်းသဖြင့် ရအပ်သော ထမင်းရှိရာအခါ၌။ ဝါ၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါး အစာရှားရာ အခါ၌။ (ကာတုံ၊ ငှါ)။ သစေ ပိ န သက္ကောန္တိ၊ လွယ်ကူစွာ ရအပ်သော ထမင်းရှိရာ အခါသည်။ ဝါ၊ သာယာဝပြော အစာပေါခြင်းသည်။ ဇာတေ၊ ဖြစ်လတ်သော်။ ပုန၊ ဖန်။ သံဃဘတ္တံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှါ။ သက္ခိဿန္တိ၊ စွမ်းနိုင်ကုန်လတံံ။ တသ္မာ၊ ထို့ကြောင့်။ ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ တမ္ပိ၊ ထိုသံဃဘတ်ကိုလည်း။ အန္တော၊ အတွင်း၌။ ကတွာ၊ ပြုတော်မူ၍။ (အတွင်းသွင်း၍)။ အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သံဃဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တန္တိ အာဒိံ၊ အစရှိသော ပါဠိရပ်ကို။ အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုအနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ သံဃဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ အစရှိသော ပါဠိရပ်၌။ ("သတမ္မကကြိယာ, ယှဉ်ကာနောက်နား, တတ္ထသွားမူ, စွဲငြားကြိယာ၏ ကံ ပင်တည်း" ဟူသည်နှင့်အညီ ရှေ့ကြည်၍ စွဲသည်)။ (တစ်နည်း) တတ္ထ၊ ထိုသံဃိက ဘတ်စသည်တို့တွင်။ ("တတ္ထအစွဲ, စိတ်မရဲမူ, နောက်လွှဲအစု, အစိတ်ရှု, ရောယူ, ပေါင်း၍စွဲ" ဟူသည်နှင့်အညီ နောက်ကြည့်၍ စွဲသည်၊ ယောဇနာ၌လည်း "တတ္ထာတိ သံဃဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တန္တိ အာဒိ ပါဌေ၊ သံဃဘတ္တာဒီသု ဝါ၊ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ " ဟု ဤနှစ်နည်းကို ဖွင့်ထားသည်)။ သံဃဘတ္တေ၊ သံဃဘတ်၌။ ဌိတိကာနာမ၊ ရပ်တည်ကြောင်း အစဉ်မည်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိ။ ("သံဃာ အားလုံး သိမ်းကြုံး၍ လှူသော ကြောင့်ထေရ်စဉ် ဝါစဉ် မှတ်သားဖွယ် မရှိ" ဟူလို)။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ အမှာကံ၊ ငါတို့သည်။ ဘုဉ္ဇန္တာနံ၊ စားနေကုန်စဉ်။ ဝါ၊ စားကုန်သော။ အမှာကံ၊ တို့၏။ အဇ္ဇ၊ ယနေ့။ ဒသဒိဝသာ၊ ဆယ်ရက်တို့သည်။ (အဟေသုံ၊ ဖြစ်ကုန်ပြီ)။ ဒွါဒသဝိဝသာ၊ ၁၂ ရက်တို့သည်။ (အဟေသုံ) ဣဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ အညတော၊ အခြားကျောင်းတိုက်မှ။ ဘိက္ခူ၊ တို့ကို။ အာနေထ၊ ပင့်ဆောင်ကြပါကုန်။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ တတ္ထ၊ ထိုသံဃဘတ်၌။ န ဝတ္တဗ္ဗံ၊ မပြောထိုက်။ (သံဃာအားလုံး သိမ်းကြုံး၍ လှူသော ကြောင့် ဤသို့ဆိုဖွယ် မလို)။
ပုရိမဒိဝသေသု၊ ရှေ့နေ့တို့၌။ အမှေဟိ၊ တပည့်တော်တို့သည်။ နလဒ္ဓံ၊ မရအပ်ပါ။ ဣဒါနိ၊ ယခုအခါ၌။ တံ၊ ထိုဘတ်ကို။ အမှာကံ၊ တပည့်တော်တို့ကိဒ။ ဝါ၊ တို့ကို။ ဂါဟေထ၊ ယူစေပါကုန်။ ဣတိ ဧဝမ္ပိ၊ ဤသို့လည်း။ ဝတ္တုံ၊ ပြောဆိုခြင်းငှာ။ (ဘတ္တုဒ္ဒေသကပုဂ္ဂိုလ်ကို ပြောဆိုခြင်းငှါ)။ န လဗ္ဘတိ၊ မရအပ်။
ဟိ၊ မှန်။ တံ၊ ထိုသံဃဘတ်သည်။ အာဂတာဂတာနံ၊ လာကုန်လာကုန်သော ရဟန်းတို့၏ အထံသို့။ ပါပုဏာတိယေဝ၊ ရောက်သာသည်။