ဧကေကံ တိကဒုကန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်၌။
တိကဒုကံ။ ။ တိကဉ္စဒုကဉ္စ ဟု ဖွင့်သောကြောင့် တိကနှင့် ဒုကတို့ကို အရကွဲသော ဒွန်သမာသ်ဟုပြသည်။ [ဧကေကံ တိကံဒုကဉ္စာတိ ကုသလတ္တိကာ ဒီသု ဗာဝိသတိယာ တိကေသု ဟေတုဒုကာဒီသု သတံ ဒုကေသု ဧကေကံ တိကံ ဒုကဉ္စ၊ န တိကဒုကန္တိ တုလျယောဂီနံ နု တိကဒုကန္တိ အတ္ထော။ (တိက နှင့် ဒုကတို့ကို တုလျယောဂ (တူသော တည်ရာ အနက်ရှိသော) ကမ္မဓာရည်းသမာဟ်ဟု မမှတ်ပါနှင့် ဟူလို။ အနု။]
ဧကေကံ၊ တပါးစီတပါးစီသော။
တိကံ၊ ကို၎င်း။
ဒုကဉ္စ၊ ကို၎င်း။
(နိဿယ ၌စပ်)။
ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။
(ဒဋ္ဌဗ္ဗော)၊
တိကဒုကံ၊ တိက်သည် အထူးပြုအပ်သော ဒုက်ကို။
(နိဿာယ၊ ၍။
ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။)
န (ဒဋ္ဌဗ္ဗော)၊
ပစ္စယာစေဝါတိ၊ ဟူသော ပါဌ်၏။
ယေကုသလာဒိဓမ္မေ၊ တို့ကို။
ယေကုသလာဒိ ။ပေ။ ပစ္စယာဝေဝ။ ။ ယေ ကုသလာဒိဓမ္မေ ပဋိစ္စာတိဝုတ္တာ၊ "ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာတိ အာဒီသု (အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌ အကြင် ကုသိုလ် အစရှိသော တရားတို့ကို ပဋိစ္စဟူ၍ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ) တေ ကုသလာဒိမ္မော ပဋိစ္စတ္တံ ဖရန္တာ ဟေတုအာဒိပစ္စယဋ္ဌံ သာဓေန္တာ ("ပဋိစ္စန္တာ ဖရန္တာ" ကို အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်သည်) ကုသလာဒိပစ္စယာစေဝါတိအတ္ထော၊ အနု။
ပဋိစ္စာတိ၊ စွဲ၍ဟု။
ဝုတ္တာ၊ ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
တေ (ကုသလာဒိဓမ္မာ)၊ တို့သည်။
ပဋိစ္စတ္ထံ၊ ပဋိစ္စ သဒ္ဒါ၏ အနက်ကို။
ဖရန္တာ၊ ပြီးစေနိုင်ကုန်သော။
ဝါ၊ ဖြစ်နိုင်ကုန်သော။
ကုသလာဒိပစ္စယာစေဝ၊ ကုသိုလ်အစရှိသော ပစ္စည်းတရားတို့ကို၎င်း။
(ဝေဒိတဗ္ဗာ ၌စပ်) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
တေန၊ ကြောင့်။
တေစ ခေါ သဟဇာတာဝါတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊
ပန၊ ဆက်။
ယေဟိဟေတာဒိပစ္စယေဟိ၊ တို့ကြောင့်။
ဥပ္ပတ္တိ၊ ကုသိုလ်အစရှိသည်တို့၏ ဖြစ်ခြင်းကို။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
တေ၊ ထိုဟေတု အစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည်။
သဟဇာတာပိ၊ အတူတကွဖြစ်သော ဟေတုသဟဇာတ အစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည်၎င်း။
အသဟဇာတာပိ၊ အတူတကွဖြစ်သည် မဟုတ်သော အနန္တရ အစရှိသော ပစ္စည်းတို့သည်၎င်း။
ဟောန္တိ၊
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဧတ္ထ၊ ဤ ၆ ပါးသော ဝါရတို့တွင်။
ပဋိစ္စသဟဇာတဝါရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။
(ဗောဓိတော ၌စပ်) သမာနတ္ထေဟိ၊ တူသော အနက် ရှိကုန်သော။
ပဋိစ္စသဟဇာတာဘိဓာနေဟိ၊ ပဋိစ္စသဒ္ဒါ သဟဇာတ သဒ္ဒါတို့ဖြင့်။
သမာနတ္ထံ၊ တူသော အနက်ကို။
ဗောဓေန္တေန၊ သိစေတော်မူသော။
ဘဂဝတာ၊ သည်။
ပစ္ဆိမဝါရေန၊ နောက်ဖြစ်သော သဟဇာတ ဝါရဖြင့်။
ပရိမဝါရော၊ ရှေ့ဖြစ်သော ပဋိစ္ဆိဝါရကို၎င်း။
ပုရိမဝါရေန၊ ရှေ့ဖြစ်သော ပဋိစ္စဝါရဖြင့်။
"ပုရိမ ဝါရေန စ" ၌ စ သဒ္ဒါပိုသည်။
ပစ္ဆိမဝါရောစ၊ နောက်ဖြစ်သော သဟဇာတာဝါရကို၎င်း။
ဗောဓိတော၊ သိစေတော်မူအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ။
ပစ္စယနိဿယ ဝါရေသု၊ ပစ္စယဝါရ နိဿယဝါရ ၂ ပါးတို့၌၎င်း။
သံသဋ္ဌသမ္ပယုတ္တဝါရေသုစ၊ သံသဋ္ဌဝါရသမ္ပယုတ္တဝါရ ၂ ပါးတို့၌၎င်း။
ဧသ ဧသော၊ သည်။
နယော၊ တည်း။
စ၊ လဒ္ဓဂုဏ်ကိုပြအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့ အနက်တူဝါရ ၂ ပါးစီကို ဟောတော်မူအပ်သော်။
နိရိုတ္တိကောသလ္လံ၊ သဒ္ဒါ၌ ကျွမ်းကျင်သူ၏ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ဉာဏ်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဇနိတံ၊ ဖြစ်စေတော်မူအပ်သည်။
ဟောတိ၊
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
[ပရိယာယ်သဒ္ဒါကို ပြောင်းလွဲ၍ အသုံးပြုတော်မူခြင်းအားဖြင့်။ "ဤအနက်မျိုးကို ဤသဒ္ဒါဖြင့်လည်း သုံးနိုင်၏" ဟု နိရုတ္တိလောသလ္လဉာဏ်ကို ဖြစ်စေတော်မူသည်။]
တေ တေ ပန ။ပေ။ ဓမ္မာနန္တိ၊ ဟူ၍။
လိခိတံ၊ ရှေးစာတို့၌ ရေးအပ်ပြီ။
ကုသလာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်သည်။
ပဉှဝါရပါဌော၊ ပဉှဝါရ၌ လာသော ပါဌ်တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဧသာ၊ ဤ "ကုသလော ဟေတု ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ" ဟူသော ပါဠိသည်။
ပမာဒလေဒါ၊ သတိလွတ်ကင်း မေ့လျော့ခြင်းကြောင်း ရေးသားအပ်သော ပါဠိတည်း။
ဝါ၊ အမှတ်တမဲ့ ရေးသားအပ်သော ပါဠိတည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ပါဠိယံ၊ ပဉှဝါရ ပါဠိတော်၌။
အာဂတပါဠိမေဝ၊ ကိုသာ။
ပဌန္တိ၊
["တေ တေ ပန ပဉှေ ဥဒ္ဓရိတွာ" ဟူသော ပါဌ်ကား "ကုသလာ ဟေတူ" စသော ပါဌ်၌လည်း ပါရ၏။ ထို့ကြောင့် "ကုသလာ ဟေတု ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ" ကို ရည်ရွယ်၍
"ပမာဒလေခါ" ဟု ဆိုသည်။]
ပုရိမဝါရေသု၊ ပဉှဝါရမှ ရှေး၌ဖြစ်သော ပဋိစ္စ အစရှိသော ဝါရတို့၌။
ပုရိမဝါရေသု ။ပေ။ နိယမေတွာ။ ။ ပဋိစ္စဝါရစသော ရှေ့ခြောက်ဝါရတို့ကို ပုရိမဝါရ" ဟု ဆို၏။ ပဋိစ္စ သဟဇာတဝါရအစုံ၌ သဟဇာတ ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ကုသိုလ်အစရှိသော တရားတို့ကို မှတ်သား၏။ ပစ္စယနိဿယဝါရ အစုံ၌ နိဿယပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ကုသိုလ်အစရှိသော တရားတို့ကို မှတ်သား၏။ သံသဋ္ဌ သမ္ပယုတ္တဝါရအစုံ၌ သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း အဖြစ်ဖြင့် ကုသိုလ် အစရှိသော တရားတို့ကို မှတ်သား၏။
သဟဇာတနိဿယသမ္ပယုတ္တ ပစ္စယဘာဝေဟိ၊ သဟဇာတ ပစ္စည်း နိဿယပစ္စည်းသမ္ပယုတ္တပစ္စည်းတို့၏ အဖြစ်တို့ဖြင့်။
ကုသလာဒိဓမ္မေ၊ တို့ကို။
နိယမေတွာ၊ ၍။
တသ္မိံ နိယမေ၊ ထိုမှတ်သားအပ်ပြီးသော တရား၌။
ကုသလာဒီနံ၊ တို့၏။
ဟေတာဒိပစ္စယေဟိ၊ ဟေတု ပစ္စည်းအစရှိသော ပစ္စည်းတို့ဖြင့်။
ဥပ္ပတ္တိံ၊ ကို။
ပုစ္ဆိတွာ၊ ၍။
ဝိသဇ္ဇနံ၊ အဖြေကို။
ကတံ၊ ပြုတော်မူအပ်ပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုရှေး ၆ ဝါကျတို့၌။
န တတ္ထ။ပေ။ ဝိညာယန္တိ။ ။ "သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ" စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူရာ၌ "ဟေတုပစ္စည်းတပ်သော တရားတို့သည် မည်သည့်တရားတို့တည်း "ဟု ရှေ့ခြောက်ဝါရတို့၌ မသိနိုင်သေး။ အဘယ်ကြောင့်နည်း- ထိုခြောက်ဝါရတို့၌ ဟေတုပစ္စည်းစသည်တို့၏ သရုပ်ကို တိုက်ရိုက်ပြတော်မမူခြင်းကြောင့်တည်း။
ဟေတာဒိပစ္စယဘူတာ၊ ဟေတုပစ္စည်း အစရှိသော ပစ္စည်းဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သော။
တေဓမ္မာ၊ တို့သည်။
ဣမေနာမ၊ ဤမည်သော တရားတို့တည်း။
ဣတိ၊ သို့။
န ဝိညာယန္တိ၊ မသိအပ် မသိနိုင်ကုန်။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တတ္ထ၊ ထို ရှေး ၆ ဝါရတို့၌။
သိယာ ။ပေ။ ဟေတု ပစ္စယောတိ၊ ဟူကုန်သော။
ဧဝမာဒိဟိ၊ ဤသို့ အစရှိသော ပြဿနာတို့ဖြင့်။
သင်္ဂဟိတေသု၊ ကုန်သော။
ပဋိစ္စတ္တာဒိဖရဏကဘာဝေ၊ ပဋိစ္စ၏ အနက်အစရှိသည်ကို ပြီးစေတတ်သည်၏ အဖြစ်၌။
ဟေတာဒိ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နေသု၊ ဟေတုပစ္စည်း အစရှိသော ပစ္စည်း, သမ္ပယုတ္တက္ခန္ဓာ အစရှိသော ပစ္စယုပ္ပန်တို့တွင်။
ဟေတာဒိ ပစ္စယာနံ၊ ဟေတုပစ္စည်းအစရှိသော ပစ္စည်းတို့ကို။
ဟေတာဒိပစ္စယာနံ နိစ္ဆယာဘာဝတော။ ။ ဣမေ နာမ တေ ဟေတုအာဒယော ပစ္စယဓမ္မာတိ နိစ္ဆယာဘာဝတော သရူပတော အနိဒ္ဓါရိတတ္တာ၊ ယထာ ဟိ နာမ နာနာဇဋာဇဋိတံ (အမျိုးမျိုးသော ရှုပ်ထွေးနည်းဖြင့် ရှုပ်ထွေးနေသော ချီထွေးအစရှိသော ဝတ္ထုသည်၎င်း) ဂုမ္ဗန္တရဂတဉ္စ (ခြုံပိတ်ပေါင်း၏ အတွင်း၌ ရောက်နေသော အရာဝတ္ထုသည်၎င်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိ ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း မရှိသကဲ့သို့) တံ သဒိသံ သရူပတော အဒိဿာမာနံ ဣဒံ တန္တိ ("ဟေတုပစ္စည်းဖြစ်သော တရားသည် ဤတရားလည်း" ဤသို့ အစရှိသည်ဖြင့်) န ဝိနိစ္ဆိနီယတိ၊ ဧဝံ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတောပိ အတ္ထော သရူပတော အနိဒ္ဓါရိတော နိဇ္ဇဋော နိဂုမ္ဗောစ နာမ နဟောတိ နိစ္ဆယာဘာဝတော၊ သရူပ တောပန တသ္မိံ နိုဒ္ဓါရိတေ တဗ္ဗိသယဿ နိစ္ဆယဿ ဝသေန ပုဂ္ဂလဿ အသမ္ဗုဒ္ဓဘာဝါ ပတ္တိယာ (မသိအပ်သည်၏ အဖြစ်သို့ မရောက်ခြင်းကြောင့်) သောပဉှော နိဇ္ဇတော နိဂုမ္ဗောစ နာမ ဟောတီတိ အာဟ နိစ္ဆယာဘာဝတော တေပဉှာ နိဇ္ဇဋာ နိဂုမ္ဗာစ ကတွာ န ဝိဘတ္တာတိ၊ အနု။
(နိစ္ဆယ၌စပ်) နိစ္ဆယာဘာဝတော၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင်ြ။
ပဉှာ၊ ပြဿနာတို့ကို။
နိဇ္ဇဋာ၊ အရှုပ်အထွေး မရှိသည်တို့ကို၎င်း။
နိဂ္ဂုမ္ဗာစ၊ ခြုံပိတ်ပေါင်းမရှိသည်တို့ကို၎င်း။
ကတွာ၊ ၍။
န ဝိဘတ္တာ၊ ဝေဘန်တော်မမူအပ်ကုန်။
[ဆိုလိုရင်းကား ရှေ့ ၆ ဝါရတို့၌ မည်သည်တရားသည် ဟေတု ပစ္စည်းဖြစ်၏။ မည်သည့်တရားသည် အာရမဏ ပစ္စည်းဖြစ်၏" ဤသို့ ကွဲကွဲပြားပြား မဝေဘန်အပ်သေး။]
ဣဓ ပန၊ ဤပဉှဝါရ၌ကား။
သိယာ ။ပေ။ ပစ္ဏယောတိ၊ ဟူကုန်သော။
ဧဝမာဒီဟိ၊ ဤသို့ အစရှိသော ပြဿနာတို့ဖြင့်။
သင်္ဂဟိတာ၊ သိမ်းယူအပ်ကုန်သော။
ဟေတာဒိပစ္စယဘူတာ၊ ကုန်သော။
ကုသလာဒယော၊ ကုသိုလ်အစရှိသော ပစ္စည်းတရားတို့ကို၎င်း။
ပစ္စယုပ္ပန္နာစ၊ သမ္ပယုတ္တက္ခန္ဓာ အစရှိသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို၎င်း။
နိစ္ဆိတာ၊ ဆုံးဖြတ်တော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
ပုစ္ဆာသင်္ဂဟိတော၊ ပုစ္ဆာဖြင့် သိမ်းယူအပ်သော။
ကောစိ၊ တစုံတခုသော။
အတ္ထော၊ အနက်သည်။
ဝါ၊ သရုပ်သည်။
အနိစ္ဆိတောနာမ၊ မဆုံးဖြတ်အပ်သည်မည်သည်။
န အတ္ထိ၊ မရှိ။
[ပါဠိတော် ကြည်ပါ။ ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်တို့ကို ဆုံးဖြတ်၍ အကျယ်ဝေဘန်၍ ဟောတော်မူထားပါသည်။]
ဣဝိ၊ ကြောင့်။
သဗ္ဗေပိ ။ပေ။ ပိဘတ္တာတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရော)၊
အာဟ၊
ပန၊ ဆက်။
ပဉှာ၊ တို့ကို။
ဥဒ္ဓရိတွာ၊ ထုတ်ဆောင်၍။
ဝိသဇ္ဇနံ၊ သည်။
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ဝါရတို့၌။
သမာနံ၊ တူ၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
တံ၊ ထိုပြဿနာ၏ အဖြေကို။
သန္ဓာယ၊ ၍။
နိဇ္ဇဋတာ၊ အရှုပ်အထွေးမရှိသည်၏ အဖြစ်ကို။
န ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်ဟုတ်၍။
ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊
[တန္တိ ပဉှာ ဝိသဇ္ဇနံ သန္ဓာယ နိဇ္ဇဋတာ နဝုတ္တာ၊
အထခေါ နိစ္ဆယုပ္ပါဒနံ၊ (ဆုံးဖြတ်မှုကို ဖြစ်စေခြင်းကို။
သန္ဓာယ နိဇ္ဇဋတာ ဝုတ္တာ၊ )
ဣတိ အဓိပ္ပါယော၊ အနု။]
ဥပ္ပတ္တိယာ ပညာပိတတ္တာတိ၊ ဟူသော ပါဌ်၏။
ပညာပိတတ္တာ။ ။ ပ ပုဗ္ဗ စုရာဒိ "ဉပ" ဓာတ်သည် ဓာတ်ကျမ်းတို့၌ "နိက္ခိပနံ" အနက်ဟောဟု ဆို၏။ ထိုနိက္ခိပန အနက်ကိုပင် ရည်ရွယ်၍ "ဌပိတ" ဟု ဖွင့်သည်။ "ချထား" ဟူသည် ဝေနေယျတို့၏ သန္တာန်၌ ချထားခြင်းတည်း။ ဝုရာဒိဂုဏ်းဖြစ်သောကြောင့် ဉ၌ ဉာဟု ဝုဒ္ဓိဖြစ်ရသည်။ ဝုရာဒိဏေ ပစ္စည်း၌ ဧ ကိုချေပါ။ "ပကာသိတတ္တာ" ကာ ဌပိတတ္တာ ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်တည်း။ "နာနပ္ပကာရေဟိ ဝါဉာပိတတ္တာ" ဟုဖွင့်သော နည်း၌ကား ပုဗ္ဗဉာဓာတ် ဏာပေ ပစ္စည်းတည်း။ "ပ"ကို နာနပ္ပကာရေဟိ တုဖွင့်၍ ဉာဓာတ်ဏဝပေပစ္စည်းကို "ဉာပိတံ" ဟု ဖွင့်သည်။ [ဌပနံ နာမ ဣဓ ဝေနေယျ သန္တာနေ ပတိဋ္ဌာပနံ၊ တံ ပန တဿ အတ္ထဿ ဒီပနံ ဇောတနန္တိ အာဟပကာသိတတ္တာတိ၊ ပကာရေဟီတိ ဟေတုအာဒိပစ္စယပ္ပကာရေဟိ, ကုသလာဒိ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နပ္ပကာရေဟိ ဝါ ၊အနု။]
ပုစ္ဆာ မတ္တေနေဝ၊ ပုစ္ဆာမျှခြင်းပင်။
ဥပ္ပတ္တိယာ၊ ကုသိုလ်အစရှိသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ဖြစ်ခြင်း၏။
("ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ" အရ ကုသိုလ်အစရှိသော ပစ္စယုပ္ပန် တရားတို့ဖြစ်ခြင်း၏)။
ဝါ၊ ကို။
ဌပိတတ္တာ၊ ဝေနေယျတို့သန္တာန်၌ ထားအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပကာသိတတ္တာ၊ ထင်ရှားအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဝါ၊ တနည်း။
နာနပ္ပကာရေဟိ၊ အထူးထူးသော ဟေတုပစ္စည်း အစရှိသော ပစ္စည်းအပြားတို့ဖြင့်။
ဝါ၊ အထူးထူးသော ကုသိုလ်အစရှိသော ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် အပြားတို့ဖြင့်။
ဉာပိတတ္တာ၊ သိစေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
("ပဏ္ဏတ္တိဝါရောတိပိ ဝုတ္တော" ၌စပ်) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
ပရိက ပ္ပပုစ္ဆာတိ၊ ကား။
ပရိကပ္ပ, ဝိဓိ။ ။ "အနုမတိ ပရိကပ္ပတ္ထေသု သတ္တမီ" ဟူသော ကပစ္စည်းသုတ်နှင့်အညီ "ပရိကပ္ပ" အနက်၌ "သိယာ" ဟု သတ္တမီဝိဘတ်သက်ထားသောကြောင့် "ပရိကပ္ပပုစ္ဆာ" ဟု ဆိုဟန်တူသည်။ သို့သော်.... သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ လာသော ပရိကပ္ပကား ကြံစည်ခြင်း အနက်ဟောတည်း။ ဤ၌ ထိုပရိကပ္ပမဟုတ်။ ကပ္ပဓာတ်၏ ပြုစီမံခြင်း အနက်ဟောဟု သိစေခို၍ "ဝိဓိ" ဟုဖွင့်သည်။ [ပရိကပ္ပနံ ဝိဒဟနန္တိ ကတွာ အာဟ ပရိကပ္ပပုစ္ဆာတိ ဝိဓိပုစ္ဆာတိ ၊အနု။] " ပြုစီမံခြင်း" ဟူသည်လည်း "ကုသိုလ်တရားတို့ကို စွဲ၍ ကုသိုလ်တရားဖြစ်ရာ၏" ဟု ပြုစီးမံခြင်းတည်း။ ဤနေရာ၌ ပုစ္ဆာဖြစ်သောကြောင့် "ဖြစ်ရာ သလော" ဟု အနက်ပေးရသည်။
ဝိဓိပုစ္ဆာ၊ စီမံခြင်းကို မေးကြောင်း ပုစ္ဆာတည်း။
ကိံ သိယာတိ၊ ဟူသော ပုဒ်၏။
ကိံ သိယာတိ။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "ကိံ သော ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ သိယာတိ" မှ ကိံနှင့်သိယာကို ယူထားအပ်သော သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗတည်း၊ အဋ္ဌကထာ၌ "ကိံသော" ဟုရှိသောကြောင့် "ဧသော" ကို "သော" ၏ အဖွင့်ဟုကြံပါ။ သို့မဟုတ် အေက္ခရာ ပိုနေဟန်တူသည်။
ဧသောဝိဓိ၊ ဤအစီအရင်သည်။
အတ္ထိကိံ၊ လော။
ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
ဝါ၊ တနည်း။
သိယာကိံ၊ ဖြစ်ရာသလော။
ကိံသိယာ ။ပေ။ ဝဒတိ။ ။ ဤနည်းကား အဋ္ဌကထာမှ တနည်းဖြစ်သော ဋီကာဆရာ ဖွင့်ပြအပ်သောနည်းတည်း။ ဤနည်း၌ "သမ္ပုစ္ဆန" ကို ပရိကပ္ပဟု ဆိုသည်။ "သမ္ပုစ္ဆန" ဟူသည်လည်း "သမေစ္စ ပုစ္ဆနံ" ဟု ၎င်း, "အညေန သဟသမ္ပဓာရဏံ" ဟု၎င်း ဖွင့်သောကြောင့် အကြောင်းအရာ တမျိုးကိုသာ မေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အခြင်းအကြောင်းအရာတမျိုးနှင့် အတူတကွမေးမြန်းစုံစမ်းခြင်းတည်း၊ ထို့ကြောင့် ကိံ သုတ္တန္တံ ပရိယာပုဏေယျံ "အထ အဘိဓမ္မံ" ဟု ပုံစံထုတ်ပြသည်။ ဤ၌လည်း "သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာဝယ်" သိယာ ကိံ ဖြစ်ရာသလော။ အထ သို့မဟုတ်။ န သိယာကိံ မဖြစ်ရာသလော" ဤသို့ ၂ မျိးမေးခြင်းကိုပင် "သပ္ပုစ္ဆန" ဟု ဆိုသည်။
အထ၊ သို့မဟုတ်။
နသိယာ (ကိံ)၊ မဖြစ်ရာသလော။
ဣတိ၊ သို့။
သမ္ပုစ္ဆနံ၊ အခြားတမျိုးနှင့်တကွမေးခြင်းသည်။
ပရိကပ္ပပုစ္ဆာ၊ တည်း။
ဣတိ၊ သို့။
(သင်္ဂဟကာရော) ဝဒတိ၊ ။
ဣဒံ သမ္ပုစ္ဆနံနာမ၊ ဤ သမ္ပုစ္ဆနမည်သည်။
ကိံ၊ နည်း။
(ဣဒံ သမ္ပုစ္ဆနံနာမ၊ မည်သည်။)
သမေစ္စ (သမံ+ဣစ္စ)၊ အတူတကွရော၍။
ပုစ္ဆနံ၊ မေးခြင်းတည်း။
သုတ္တန္တိ၊ ကို။
ပရိယာပုဏေယျံကိံ၊ သင်ယူရမှာပေါ့လော။
အထ၊ သို့မဟုတ်။
အဘိဓမ္မံ၊ ကို။
(ပရိယာပုဏေယျံကိံ၊ လော)။
ဣတိ၊ သို့။
အညေန၊ အခြားအကြောင်းအရာနှင့်။
သဟ၊ တကွ။
သမ္ပဓာရဏံ၊ စုံစမ်းမေးမြန်း ခြင်းတည်း။
ဣတိ အတ္ထော၊ အနက်။
ကုသလော၊ သော။
ယော ကုသလော ဓမ္မော။ ။ ဤဝါကျတို့ကား အဋ္ဌကထာ ၂ နည်းဖွင့်ပြရာဝယ် ပဌမနည်း၌ အပြစ်ရှိပုံကို ပြသော ဝါကျတို့တည်း။ ထို့ကြောင့် နောက်၌ "အယမတ္တော သဒေါသောတိ" ဟုဆိုသည်။ အပြစ်ရှိပုံကို ဋီကာ အကျယ်ပြသည့်အတိုင်း သိပါ။
ဟောဓမ္မာ၊ အကြင် ပစ္စယုပ္ပန် တရားသည်။
ဟေတု ပစ္စယာ၊ ဟေတုပစ္စည်းကြောင့်။
ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။
သော (ဓမ္မော)၊ ထိုဟေတုပစ္စည်းကြောင့်ဖြစ်သော ကုသိုလ်ပစ္စယုပ္ပန် တရားသည်။
ကုသလံဓမ္မံ၊ ကုသိုလ်ပစ္စည်းတရားကို။
ပဋိစ္စ၊ တူသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ရောက်၍။
သိယာ၊ ဖြစ်ရာသလော။
ဣတိ၊ သို့။
ဧတသ္မိံ အတ္ထေ၊ သည်။
သတိ၊ သော်။
ပစ္ဆာဇာတဝိပါကပစ္စယေသုပိ၊ တို့၌လည်း။
သဗ္ဗပုစ္ဆာနံ၊ အလုံးစုံသော ပုစ္ဆာ ၇ မျိုးတို့၏။
ပဝတ္တိတော၊ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။
ကုသလော၊ သော။
ယော ဓမ္မော၊ သည်။
ပစ္ဆာဇာတပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
။ပေ။၊
ဝိပါကပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ၏။
သော (ဓမ္မော)၊ သည်။
ကုသလံဓမ္မံ၊ ကို။
ပဋိစ္စ၊ ၍။
သိယာ၊ လော။
ဣတိ၊ သို့။
အယံ အတ္ထော၊ ကို။
ဝိညာယေယျ၊ သိအပ်ရာ၏။
စ၊ လဒ္ဓဒေါသကို ဆိုဦးအံ့။
တထာသတိ၊ ထိုသို့ ဖြစ်လသော်။
ပစ္ဆာဇာတ ပစ္စယာ၊ ကြောင့်၎င်း။
ဝိပါကပစ္စယာ၊ ကြောင့်၎င်း။
(ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏)။
ဣတိ၊ ဤသို့။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ၊ ဖြစ်သော ကုသိုလ်တရားကို။
နိဒ္ဓါရေတွာ၊ ထုတ်ဆောင်၍။
တဿ၊ ထိုကုသိုလ်တရား၏။
ကုသလံ ဓမ္မံ၊ ကို။
ပဋိစ္စ၊ ၍။
ဘဝနဿ၊ ဖြစ်ခြင်းကို။
ပုစ္ဆနတော၊ မေးခြင်းကြောင့်။
ကုသလာနံ၊ တို့၏။
တေဟိ ပစ္စယေဟိ၊ ထိုပစ္ဆာဇာတ ပစ္စည်း ဝိပါကပစ္စည်းတို့ကြောင့်။
ဥပတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းကို။
(ဘဂဝတာ) အနုညာတာ၊ ခွင့်ပြုတော်မူအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤအဖြစ်သည်။
အာပဇ္ဇတိ၊ ရောက်၏။
စ၊ ဆက်။
တံတံပစ္စယာ၊ ထိုထိုယောနိသော မနသိကာရ အစရှိသော အကြောင်းကြောင့်။
တံတံပစ္စယာ။ပေ။ဘဝနမတ္တိတာ။ ။ "တံတံ ပစ္စယာတိ ယောနိသော မနသိကာရာဒိပစ္စယတော" ဟု အနုဋီကာဖွင့်၏။ ကုသိုလ်တရားသည် "ယောနိ သော ဘိက္ခဝေ မနသိကရောတော အနုပ္ပန္နာစေဝ ကုသလော ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ" စသည်နှင့်အညီ ယောနိသော မနသိကာရေကြောင့်ဖြစ်၏။ အကုသိုလ်တရားသည် အယောနိသော မနသိကာရကြောင့်ဖြစ်၏။ နိရာနုသယသန္တာန်ကြောင့် (အနုဘယကင်းသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သန္တာန်ကြောင့်) အဗျာကတဖြစ်၏။ ထိုသို့ ယောနိသော မနသိကာရ စသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ရသော ကုသိုလ်စသော တရားတို့၏ ကုသိုလ်အစရှိသော တရားတို့ကိုစွဲ၍ ဖြစ်ရခြင်း၏ ထင်ရှားပုံကို "သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ" စသော ပါဠိတော်၌ မေးလိုရင်း မဟုတ်။ ပစ္စည်း ကသိုလ်တရားတို့ကို စွဲ၍ ပစ္စယုပ္ပန် ဖြစ်သော ကုသိုလ်တရားတို့၏ ဖြစ်ပုံကိုသာ မေးလိုရင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဖြေ၌ "ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ" ဟု ဖြစ်ပုံကိုသာ ဖြေတော်မူထားသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇနာနံ၊ ကုန်သော။
ကုသလာဒီနံ၊ ကုသိုလ်အစရှိသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့၏။
ကုသလာဒိဓမ္မေ၊ ကုသိုလ်အစရှိသော ပစ္စည်းတရားတို့ကို။
ပဋိစ္စ၊ ၍။
ဘဝနမတ္ထိတာ၊ ဖြစ်ခြင်း၏ ထင်ရှားရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို။
ဧတ္ထ၊ ဤသိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ အစရှိသော ပါဠိရပ်၌။
န ပုစ္ဆိတာ၊ မေးအပ်သည် မဟုတ်။
(မေးလိုရင်းမဟုတ်) အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။
(တံတံပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ ကုသလာဒီနံ ကုသလာဒိ ဓမ္မေ ပဋိစ္စ) ဥပ္ပတ္တိ၊ ကို။
(ဧတ္ထ, ပုစ္ဆိတာ၊ ပြီ။)
(မေးလိုရင်းဖြစ်သည်။)
ဧဝဉ္စကတွာ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။
ဝိသဇ္ဇနေ၊ ၌။
ကုသလံ ။ပေ။ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ၊ ဟူ၍။
ဥပ္ပတ္တိယေဝ၊ ကိုသာ။
(ဘဂဝတာ) ဝိသဇ္ဇိတာ၊ ဖြေတော်မူအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
အယံအတ္ထော၊ ဤပဌမ အနက်သည်။
သဒေါသော၊ အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အထဝါတိ၊ ဟူသော။
အတ္ထန္တရဝစနံ၊ အနက်တမျိုးကို ဆိုကြောင်းစကားကို။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ။
တတ္ထ၊ ထိုအထဝါ အစရှိသည်ဖြင့် ဆိုအပ်သော အနက် တမျိုး၌။
တတ္ထ ။ပေ။ ဘဝနပုစ္ဆနံ။ ။ "အထဝါ" တက်သော ဝါကျ၌ မသင့်သော ယောဇနာနည်းကို ရှေးဦးစွာ ပြလိုသောကြောင့် တတ္ထ စသည်ကို မိန့်။ [တတ္ထာတိ အထဝါတိအာဒိနာ ဝုတ္တေ အတ္ထန္တရေ၊ အနု။] "သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ" ဟူသော ပါဠိတော်၌ "ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ" ဖြင့် ကုသိုလ်တရား၏ ဖြစ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုပြီးဖြစ်၏။ "ဟေတုပစ္စယာ သိယာ" ကို နောက်မှ အနက်ပေးလျှင်" ထိုကုသိုလ်တရားဖြစ်ခြင်း၏ ဟေတုပစ္စည်းကြောင့်ဖြစ်ခြင်းကို" မေးရာရောက်၏။ ထိုသို့ ကုသိုလ်တရား၏ ဖြစ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုပြီး၍ "ထိုဖြစ်ခြင်းသည် ဟေတုပစ္စည်းကြောင့် ဖြစ်သလော" ဟု မေးခြင်းသည် မသင့်ဟူလို။
ကုသလောဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ၊ ဟူ၍။
ဥပ္ပတ္တိံ၊ ဥပ္ပဇ္ဇေယျအရ ဖြစ်ခြင်းကို။
အနုဇာနိတွာ၊ ခွင့်ပြုပြီး၍။
ဧတံ၊ ဤဥပ္ပဇ္ဇေယျအရဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
သိယာ၊ လော။
ဣတိ၊ သို့။
တဿာ၊ ထိုဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရဖြစ်ခြင်း ကြိယာ၏။
ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
ဘဝနပုစ္ဆနံ၊ ဖြစ်ခြင်းကို မေးခြင်းသည်၎င်း။
(န ယုတ္တံ၌စပ်) ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုစ္စယာတိ၊ ဟူ၍။
ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ။ပေ။ ဘဝနပုစ္ဆနဉ္စ။ ။ "ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ" ဟု ရှေးဦးစွာ အနက်ပေး၍ "ဟေတုပစ္စည်းကြေင့် ဖြစ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုပြီးလျှင် "သိယာ ဧတံ- ထိုဖြစ်ခြင်းသည် ဖြစ်ရာသလော" ဟု ထို"ဟေတုပစ္စယာမဖက်သက်သက်သော ဥပ္ပတ္တိ၏ ဘဝနကို မေးခြင်းသည်လည်း" မသင့်ဟူလို။
ကုသလောဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ၊ ဟူ၍။
ဥပ္ပတ္တိံ၊ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရဖြစ်ခြင်းကို။
အနုဇာနိတွာ၊ ခွင့်ပြုပြီး၍။
ဧတံ၊ ဤဥပ္ပဇ္ဇေယျအရဖြစ်ခြင်းသည်။
ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
သိယာ၊ လော။
ဣတိ၊ သို့။
တဿာ၊ ထိုဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရ ဖြစ်ခြင်း ကြိယာ၏။
ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
ဘဝနပုစ္ဆနံ၊ ဖြစ်ခြင်းကို မေးခြင်းသည်၎င်း။
(န ယုတ္တံ၌စပ်) ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာတိ၊ ဟူ၍။
ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ။ပေ။ ဘဝနပုစ္ဆနဉ္စ။ ။ "ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ" ဟု ရှေးဦးစွာ အနက်ပေး၍ ဟေတုပစ္စည်းကြောင့် ဖြစ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုပြီးလျှင် "သိယာ ဧတံ- ထိုဖြစ်ခြင်းသည် ဖြစ်ရာသလော" ဟု ထို "ဟေတုပစ္စယာမဖက်သက်သက်သော ဥပ္ပတ္တိ၏ ဘဝနကို မေးခြင်းသည်လည်း" မသင့် ဟူလို။
ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
ဥပ္ပတ္တိံ၊ ကို။
အနုဇာနိတွာ၊ ၍။
တဿာ၊ ဟေတုပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရဖြစ်ခြင်း ကြိယာ၏။
ဧတံ၊ ဤဖြစ်ခြင်းသည်။
သိယာ၊ လော။
ဣတိ၊ သို့။
ဘဝနပုစ္ဆနဉ္စ၊ ဟေတုပစ္စယ မဖက် သက်သက်သော ဖြစ်ခြင်းကို မေးခြင်းသည်လည်း။
[ဘဝနပုစ္ဆာနန္တိ ကေဝလံ ဘဝနပုစ္ဆနံ။ အနု။]
န ယုတ္တံ၊ မသင့်။
ဟိ၊ မှန်။
တနည်း၊
(ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
နယုတ္တံ၊ ဘဝန ပုစ္ဆန ၂ မျိုးလုံးမသင်သနည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
အနုညာတံ၊ ခွင့်ပြုအပ်ပြီးသော ဖြစ်ခြင်းသည်။
အနုညာတံ ဟိ နိစ္ဆိတမေဝါတိ။ ။ "အဘယ့်ကြောင့် ထိုဘဝနပုစ္ဆန ၂ မျိုးလုံး မသင်သနည်း" ဟု မေးဘွယ်ရှိသောကြောင့် "အနုညာတံ ဟိ နိစ္ဆိတမေဝါတိ" ဟု မိန့်သည်။ ပဌမနည်း၌ "ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဥပ္ပတ္တိံ အနုဇာနိတွာ" အရ ကုသိုလ်တရားဖြစ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုပြီး ဖြစ်၏။ ဒုတိယနည်း၌ "ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာတိ ဟေတုပစ္စယာ ဥပ္ပတ္တိံ အနုဇာနိတွာ" အရ ဟေတုပစ္စည်းကြောင့် ဖြစ်ခြင်းကိုလည်း ခွင့်ပြုပြီး ဖြစ်၏။ "ခွင့်ပြုခြင်း" ဟူသည် ထိုဖြစ်ခြင်းကို ဆုံးဖြတ်ပြီးခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးဖြစ်သော ဥပ္ပတ္ထိကို ထပ်၍ မမေးသင့်။ ထို့ကြောင့် "ထိုရှေး၌ပြအပ်သော ဘဝနပုစ္ဆန ၂မျိုးလုံးပင် မသင့်" ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဝါကျသည် ဒဠှီ, ကရဏ ၂ ချက်ရသော ဝါကျတည်း။
နိစ္ဆိတမေဝ၊ ဆုံးဖြတ်အပ်ပြီးသည်သာ။
(ဟောတိ)၊
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(န ယုတ္တံ၊ မသင့်။)
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တသ္မာ။ပေ။ ပုစ္ဆတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ။ အထဝါ တက်သော အဋ္ဌကထာ ဝါကျ၌ သင့်သောနည်းကို ပြလို၍ "တသ္မာ အနနုဇာနိတွာ" စသည်ကို မိန့်။ ပြအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့် ဥပတ္တိကို ခွင့်မပြုဘဲ "ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ။ ပေ။ ယထာ ဝုတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ သိယာ ကိံ" ဟု မေးသည်ဟု မှတ်ပါ။ ဤအလို ပါဠိတော်၌ အနက်ပေးပုံ- "ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော၊ သည်။ ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ဖြစ်ခြင်းသည်။ သိယာကိံ၊ ဖြစ်ရာသလော။ ဝါ၊ ဖြစ်နိုင်သလော"။ ဤသို့ ပါဠိတော်၌ အနက်ပေးပါ။
(ထိုသို့ ဥပ္ပတ္တိကို ခွင့်ပြုပြီးမှ ထပ်၍မေးခြင်း၏ မသင့်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
အနနုဇာနိတွာ၊ ခွင့်မပြုမူ၍။
ကုသလံ ။ပေ။ ဟေတုပစ္စယာတိ၊ ဟူ၍။
ဧဝံ၊ သို့။
ယထာဝုတ္တံ၊ အကြင်အကြင် ဟောတော်မူအပ်သော။
ဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ ကုသိုလ်ဟူသော အကြောင်းအရင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ ဟေတု ပစ္စည်းကြောင့် ကုသိုလ်၏ ဖြစ်ခြင်းသည်။
သိယာကိံ၊ လော။
ဣတိ၊ သို့။
(ဘဂဝါ) ပုစ္ဆတိ၊
ဣတိ၊ သို့။
ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ။
ဝါ၊ တနည်း။
ဥပ္ပဇ္ဇေယျာနိ ဣဒမ္ပိ၊ ဟူသော ဤပြဿနာသည် လည်း။
ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဝါ။ပေ။ ပစ္ဆာယောဇနေ။ ။ ဤနည်း၌ "ဥပ္ပဇ္ဇေယျ" ဟုမေးခြင်း၊ "သိယာ" ဟု မေးခြင်းအားဖြင့် မေးခြင်း ၂ မျိုးရှိသောကြောင့် "ဣဒမ္ပိ သမ္ပုစ္ဆနမေဝ" ဟု မိန့်သည်။ ၂ မျိုးမေးပုံကို "ကိံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ" ဟု ၎င်း, "ကိံ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ သိယာ" ဟု၎င်း အကျယ်စကားရပ်ဖြင့် သိပါ။ ဤယောဇနာနည်းသည် အစဖြစ်သော သိယာ သဒ္ဒါကို အနက် ယောဇနာအပ်သော နည်းတည်း။ ဤအလို ပါဠိတော်၌ အနက်ပေးပုံ "ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုလော ဓမ္မော၊ သည်။ ဟေတုပစ္စယာ ၊ကြောင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ ဖြစ်ရာသလော။ ဧဝံ၊ သို့။ ဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ ဖြစ်ခြင်းသည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာသလော" ။ ဤသို့ ၂ ထပ်မေးသောအားဖြင့် အနက်ပေးပါ။
သမ္ပုစ္ဆနမေဝ၊ အခြားအမေးနှင့် အတူတကွ မေးခြင်းပင်တည်း။
ကုသလံ၊ သော။
ဓမ္မံ၊ ကို။
ပဋိစ္စ၊ ၍။
ကုသေလာ၊ သော။
ဓမ္မော၊ သည်။
ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။
ဥပ္ပဇ္ဇေယျကိံ၊ ဖြစ်ရာသလော။
ဣတိအတ္ထော၊ နက်။
သိယာတိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။
ယထာပုစ္ဆိတဿေဝ၊ အကြင်အကြင်မေးအပ်ပြီးသည်သာလျှင် ဖြစ်သော။
ဥပ္ပဇ္ဇနဿ၊ ဥပ္ပဇ္ဇေယျအရဖြစ်ခြင်းကြိယာ၏။
သမ္ဘဝံ၊ ဖြစ်သင့်ခြင်းကို။
ပုစ္ဆတိ၊ ၏။
ဧဝံ၊ သို့။
ဝါ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသည့်အတိုင်း။
ဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရဖြစ်ခြင်း ကြိယာသည်။
သိယာကိံ၊ လော။
သမ္ဘဝယျ (ကိံ)၊ ဖြစ်သင့်ရာသလော။
ဣတိ (အတ္ထော)၊ နက်။
အယံ နယော၊ ဤယောဇနာနည်းသည်။
သိယာသဒ္ဒဿ၊ ကို။
ပစ္ဆာယောဇနေ၊ နောက်မှ ယှဉ်စေခြင်း၌။
("ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ" ကို ရှေးဦးစွာ ယှဉ်စေပြီး၍ "သိယာ" ကို နောက်မှ ယှဉ်စေခြင်း၌။)
(နယော၊ တည်း။)
ပန၊ ထိုမှတပါး။
(ဤယောဇနာနည်းမှ တပါး အခြား ယောဇနာနည်းကား)။
ယထာဌာနေယေဝ၊ ပါဠိတော်ဝယ် အကြင်အကြင်တည်မြဲတိုင်းသောနေရာ၌သာ။ယထာဌာနေယေဝ ။ပေ။ ပုစ္ဆာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ။ ဤနည်း၌ကား "သိယာ" ပုဒ်ကို ပါဠိတော်၌ ရှိသည့်အတိုင်း ရှေးဦးစွာ အနက်ယောဇနာ ရ၏။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာသလော" ဟု သာမညမေးခြင်းတည်း။ "ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ" ကာ ဝိသေသမေးခြင်းတည်း။ ဤသို့ "သိယာ"ဖြင့် သာမညမေးခြင်း, ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ စသည်ဖြင့် ဤသေသမေးခြင်း" ဟု သာမည ဝိသေသအဖြစ်သာ ထူး၏။ ပုစ္ဆာသဘောမှာ" ကုသိုလ် တရားကို စွဲ၍ ကုသိုလ်တရားသည် ဟေတုပစ္စည်းကြောင့် ဖြစ်ရာသေလော" ဟု အနက်အဓိပ္ပါယ်ကားဖြင့် တမိုးတည်းသာဖြစ်သည်။
အနုဋီကာ။ ။ ဒွေပိ ပုစ္ဆာတိ သမ္ဘဝနပုစ္ဆာ ("သိယာ၊ ဖြစ်ရာသလော" ဟု ဖြစ်ခြင်းသာမညကို မေးကြောင်း ပုစ္ဆာ၎င်း) တဗ္ဗိသေသန ပုစ္ဆာစ (ထိုဖြစ်ခြင်ကို အထူးပြု၍ မေးကြောင်း ပုစ္ဆာ၎င်း) ဣတိ ဒုဝိဓာပိ ပုစ္ဆာ ဧကာ ယေဝ ပုစ္ဆ၊ (ကသ္မာ) သမ္ပုစ္ဆနဘာဝတော စ (အခြားတမျိုးနှင့် တွဲ၍ မေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း) ဧကာဓိကရဏဘာဝတောစ (ထိုပုစ္ဆာ ၂ မျိုး၏ တည်ရာအနက်၏ ကုသိုလ်တရားကို စွဲ၍ ကုသိုလ်တရားသည် ဟေတု ပစ္စည်းကြောင့် ဖြစ်ရာသလော" ဟု တမျိုးတည်းသာ ဖြစ်သောကြောင့်၎င်းတည်း။ ဌိတာ၊ တည်သော။ သိယာတိ၊ ဟူသော။ ဧသာ(ပုစ္ဆာ)၊ သည်။ သာမညပုစ္ဆာ၊ တည်း။ ပန၊ ဆက်။ တာယ ပုစ္ဆာယ၊ ထိုသာမညပုစ္ဆာဖြင့်။ ပုစ္ဆတံ၊ မေးအပ်သော အကြောင်းအရာသည်။ ဣဒံနာမ၊ ဤမည်သော အကြောင်းအရာတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ န ဝိညာယတိ၊ မသိအပ်သေး။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဿာယေဝ ပုစ္ဆာယ၊ ထိုသိယာဟူသော သာမညပုစ္ဆာကိုပင်။ ဝိသေသနတ္ထံ၊ အထူးပြုခြင်းအကျိုးငှါ။ ကုသလံ၊ သော။ ဓမ္မံ၊ ကို။ ပဋိစ္စ၊ ၏။ ကုသလော၊ သော။ ဓမ္မော၊ သည်။ ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ လော။ ဣတိ၊ သို့။ ပုစ္ဆတိ၊ ၏။ ဧဝံ၊ သို့။ ("ယထာဌာနေယေဝ ပန" စသည်ဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်) ။ ဝိသေသိတဗ္ဗဝိသေသနဘာဝေန၊ အထူးပြုအပ်သော သာမည ပုစ္ဆာ, အထူးပြုတတ်သော ဝိသေသပုစ္ဆာ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဒွေပိ၊ ကုန်သော။ ပုစ္ဆာ၊ တို့ကို။ ဧကာယေဝ ပုစ္ဆာတိ၊ တမျိုးတည်းသာလျှင်ဖြစ်သော ပုစ္ဆာဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
အနုဋီကာ။ ။ ဒွေပိ ပုစ္ဆာတိ သမ္ဘဝနပုစ္ဆာ ("သိယာ၊ ဖြစ်ရာသလော" ဟု ဖြစ်ခြင်းသာမညကို မေးကြောင်း ပုစ္ဆာ၎င်း) တဗ္ဗိသေသန ပုစ္ဆာစ (ထိုဖြစ်ခြင်ကို အထူးပြု၍ မေးကြောင်း ပုစ္ဆာ၎င်း) ဣတိ ဒုဝိဓာပိ ပုစ္ဆာ ဧကာ ယေဝ ပုစ္ဆ၊ (ကသ္မာ) သမ္ပုစ္ဆနဘာဝတော စ (အခြားတမျိုးနှင့် တွဲ၍ မေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၎င်း) ဧကာဓိကရဏဘာဝတောစ (ထိုပုစ္ဆာ ၂ မျိုး၏ တည်ရာအနက်၏ ကုသိုလ်တရားကို စွဲ၍ ကုသိုလ်တရားသည် ဟေတု ပစ္စည်းကြောင့် ဖြစ်ရာသလော" ဟု တမျိုးတည်းသာ ဖြစ်သောကြောင့်၎င်းတည်း။ ဌိတာ၊ တည်သော။ သိယာတိ၊ ဟူသော။ ဧသာ(ပုစ္ဆာ)၊ သည်။ သာမညပုစ္ဆာ၊ တည်း။ ပန၊ ဆက်။ တာယ ပုစ္ဆာယ၊ ထိုသာမညပုစ္ဆာဖြင့်။ ပုစ္ဆတံ၊ မေးအပ်သော အကြောင်းအရာသည်။ ဣဒံနာမ၊ ဤမည်သော အကြောင်းအရာတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ န ဝိညာယတိ၊ မသိအပ်သေး။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဿာယေဝ ပုစ္ဆာယ၊ ထိုသိယာဟူသော သာမညပုစ္ဆာကိုပင်။ ဝိသေသနတ္ထံ၊ အထူးပြုခြင်းအကျိုးငှါ။ ကုသလံ၊ သော။ ဓမ္မံ၊ ကို။ ပဋိစ္စ၊ ၏။ ကုသလော၊ သော။ ဓမ္မော၊ သည်။ ဟေတုပစ္စယာ၊ ကြောင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ လော။ ဣတိ၊ သို့။ ပုစ္ဆတိ၊ ၏။ ဧဝံ၊ သို့။ ("ယထာဌာနေယေဝ ပန" စသည်ဖြင့် ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့်) ။ ဝိသေသိတဗ္ဗဝိသေသနဘာဝေန၊ အထူးပြုအပ်သော သာမည ပုစ္ဆာ, အထူးပြုတတ်သော ဝိသေသပုစ္ဆာ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဒွေပိ၊ ကုန်သော။ ပုစ္ဆာ၊ တို့ကို။ ဧကာယေဝ ပုစ္ဆာတိ၊ တမျိုးတည်းသာလျှင်ဖြစ်သော ပုစ္ဆာဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ကုန်၏။
ဂမနုဿုက္ကဝစနန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်၏။
ဂမနဿ၊ ဖြစ်ခြင်း ကြိယာ၏။
သမာနကတ္တုကပစ္ဆိမကာလ ကိရိယာ ပေက္ခဝစနံ၊ တူသော ကတ္တားရှိသော ပစ္ဆိမကာလကြိယာကို ငဲ့ခြင်းကို ဟောသောသဒ္ဒါတည်း။
ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
(ပုဗ္ဗကာလကြိယာ ဝိသေသနဟု ဆိုလိုသည်။)
ပဋိဂမနုပ္ပတ္တီနံ၊ ပဋိ ဂမနကြိယာ, ဥပ္ပဇ္ဇနကြိဘာတို့၏။
ပုရိမပစ္ဆိမကာလတာ၊ ပုရိမကာလ၏ အဖြစ်, ပစ္ဆိမကာလ၏အဖြစ်သည်။
ယဒိပိ နတ္ထိ၊ အကယ်၍ကား မရှိပါချေ။
ယဒိပိ။ပေ။ ဟောတိ။ ။ "ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန်တို့ သဟဇာတ (အတူတကွ)ဖြစ်ကြသောကြောင့် ပုဗ္ဗကာလကြိယာ, အပရကာလကြိယာ" ဟု မဖြစ်နိုင်သည် မဟုတ်ပါလော" ဟု မေးဘွယ်ရှိသောကြောင့် "ယဒိပိ" စသည်ကို မိန့်သည်။ ပဋိစ္စကို ရည်ရွယ်၍ "ပဋိဂမန" ဟု၎င်း, ဥပ္ပဇ္ဇေယျကို ရည်ရွယ်၍ ဥပ္ပတ္တီနံ ဟု၎င်း ဆို၏။ ထိုပဋိဂမနကြိယာ, ဥပ္ပတ္တိကြိယာတို့၏ သဟဇာတ ဖြစ်ကြသောကြောင့် ပုရိကာလ ပစ္ဆိမကာလအဖြစ်သည် မရှိပါချေ။ သို့သော်၀ သဟဇာတဖြစ်ကြသော်လည်း ပစ္စည်းတရား ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်အဖြစ်ဖြင့် စိတ်၌ မှတ်ယူရာ၌ ပစ္စည်းတရားကို မှတ်ယူခြင်းက ပုရိမ, ပစ္စယုပ္ပန်တရားကို မှတ်ယူခြင်းက ပစ္ဆိမ အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်၏။ ပစ္စည်းတရားကို ရှေးဦးစွာ မှတ်ယူ၍ ပစ္စယုပ္ပန်တရားကို နောက်မှ မှတ်ယူရသောကြောင့် ပုရိမပစ္ဆိမအဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်သည် ဟူလို။
ပန၊ ထိုသို့ပင် မရှိပါသော်လည်း။
သဟဇာတာနံ၊ အတူတကွဖြစ်ကုန်သည်။
(သမာနံ) ပိ၊ သော်လည်း။
(တနည်း) သဟဇာတာနမ္ပိ၊ အတူတကွဖြစ်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော။
ပစ္စယ ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ၊ ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန်တို့ကို။
(ဂဟဏံ၌စပ်) ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝေန၊ ဖြင့်။
ဂဟဏံ၊ စိတ်ဖြင့် ယူခြင်းသည်။
ပုရိမပစ္ဆိမဘာဝေနေဝ၊ ရှေး၌ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်, နောက်၌ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့်သာ။
ဟောတိ၊
ဣတိ၊ သို့။ဣတိ ။ပေ။ ဟောတီတိဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ။ ဤအကြောင်းကြောင့် စိတ်ဖြင့် မှတ်ယူမှု၏ ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာနှင့်စပ်၍ ပစ္စည်းတရာနှင့် စပ်သော ပဋိဂမန ကြိယာ, တရားသဘောကို ရခြင်းဟူသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရ ဥပ္ပတ္တိကြိယာတို့၏ လည်း ပုရိမကာလကြိယာ, ပစ္ဆိမကာလကြိယာ ဟူသော အခေါ်အဝေါ်သည်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု မှတ်ပါ။ ဆိုလိုရင်းကား- ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်တို့ သဟဇာတ ဖြစ်သောကြောင့် ရှေ့နောက်ဟု ဖြစ်ခြင်း မရှိနိုင်သော်လည်း စိတ်ဖြင့် မှတ်ယူသောအခါ ပဋိဂမနကြိယာဟူသော ပစ္စည်းနှင့် ဆိုင်သော ကြိယာ," ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ" အရ၊ ကုသိုလ်တရားဖြစ်သော အထည်ကိုယ် သဘောကို ရခြင်းဟူသော ဥပ္ပတ္တိကြိယာတို့ကို အခြားနေရာ၌ နော့နောက်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဤ၌လည်း မှတ်ယူခြင်းစပ်၍ ရှေ့နောက်ဖြစ်သောကြောင့် "ပုဗ္ဗကာလကြိယာ, အပရကာလကြိယာ" ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနိုင်ပါသည် ဟူလို။ [စာအုပ် တို့၌ "အတ္တပဋိလာဘ" ဟု ရှိသော်လည်း "အတ္ထ ပဋိလာဘ (တရားကို အနက်သဘောကိုရခြင်း) " ဟု ရှိမှ ကောင်းမည်ထင်သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ကြိယာကို "အတ္ထပဋိလာဘ" ဟု ဆိုသည်။]
အနုဋိကာ။ ။ အသတိပိ ပဋိအယနုပ္ပဇ္ဇနာနံ (ပဋိစ္စ အရ ပဋိ အယနကြိယာ, ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရ ဥပ္ပဇ္ဇန ကြိယာတို၏) ကာလဘေဒ (အာလအထူးအပြား မရှိပါသော်လည်း) အညတြဟေတုဖလေန ဒိဿမာနံ ပုရိမပစ္ဆိမကာလတံ ဟေတုဖလဘသာသာမညတော ဣဓာပိ သမာရောပေတွာ ရုဠှိဝသေန (သဒိသူပစာ ရုဠှီသဒ္ဒါ၏ အစွမ်းဖြင့်) ပုရိမ ပုစ္ဆိမကာလ ဝေါဟာရော ကတောတိ။ ဂဟဏပ္ပဝတ္တိအာကာရဝသေန၊ စိတ်ဖြင့် ယူခြင်း၏ ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာနှင့်စပ်သဖြင့်။ ပစ္စယာယတ္တတာအတ္ထပဋိလာဘသင်္ခါတာနံ၊ ပစ္စည်းနှင့် စပ်သည်၏ အဖြစ်, အထည်ကိုယ် အနက် သဘောကို ရခြင်းဟု ဆိုအပ်ကုန်သော။ ပဋိဂမနုပ္ပတ္တိကိရိယာနမ္ပိ၊ ပဋိဂမနကြိယာ, ဥပ္ပဇ္ဇနကြိယာ တို့၏လည်း။ ပုရိမပစ္ဆိမကာလဝေါဟာရော၊ ပုရိမကာလ, ပစ္ဆိမကာလ ဟူသော အခေါ်အဝေါ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်နိုင်၏။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ။
အနုဋိကာ။ ။ အသတိပိ ပဋိအယနုပ္ပဇ္ဇနာနံ (ပဋိစ္စ အရ ပဋိ အယနကြိယာ, ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရ ဥပ္ပဇ္ဇန ကြိယာတို၏) ကာလဘေဒ (အာလအထူးအပြား မရှိပါသော်လည်း) အညတြဟေတုဖလေန ဒိဿမာနံ ပုရိမပစ္ဆိမကာလတံ ဟေတုဖလဘသာသာမညတော ဣဓာပိ သမာရောပေတွာ ရုဠှိဝသေန (သဒိသူပစာ ရုဠှီသဒ္ဒါ၏ အစွမ်းဖြင့်) ပုရိမ ပုစ္ဆိမကာလ ဝေါဟာရော ကတောတိ။ ဂဟဏပ္ပဝတ္တိအာကာရဝသေန၊ စိတ်ဖြင့် ယူခြင်း၏ ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာနှင့်စပ်သဖြင့်။ ပစ္စယာယတ္တတာအတ္ထပဋိလာဘသင်္ခါတာနံ၊ ပစ္စည်းနှင့် စပ်သည်၏ အဖြစ်, အထည်ကိုယ် အနက် သဘောကို ရခြင်းဟု ဆိုအပ်ကုန်သော။ ပဋိဂမနုပ္ပတ္တိကိရိယာနမ္ပိ၊ ပဋိဂမနကြိယာ, ဥပ္ပဇ္ဇနကြိယာ တို့၏လည်း။ ပုရိမပစ္ဆိမကာလဝေါဟာရော၊ ပုရိမကာလ, ပစ္ဆိမကာလ ဟူသော အခေါ်အဝေါ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်နိုင်၏။ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ။
ဝါ၊ တနည်း။
ဂမနံ၊ ဂမနဟူသည်။
ဂမနံဝါ ။ပေ။ သမာနကိရိယာ။ ။ ဤနည်းကား အဋ္ဌကထာနည်းမှ တနည်းပြအပ်သော ဋီကာနည်းတည်း။ "ယေဂတျတ္ထာ, တေဗုဒ္ဓတ္တ, ပဝတ္တိ ပါပုဏတ္တတာ" နှင့်အညီ ပဋိစ္စ အရ ဂမနဟူသည် ဖြစ်ခြင်းပင်တည်း။ ထို့ကြောင့် ဂစ္ဆန္တဿ၌ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရဖြစ်ခြင်းကြိယာကို ပဋိဂမနံ၌ ပဋိစ္စအရ အတူပြု၍ ဖြစ်ခြင်းသည် သမာနကာလကြိယာပင်တည်း။ ဂစ္ဆန္တဿကို ဥပ္ပဇ္ဇန္တဿ ဟု၎င်း ပဋိဂမနံကို ပဋိဥပ္ပဇ္ဇနံ ဟု၎င်း ထပ်၍ဖွင့်သည်။
ဥပ္ပတ္တိဧဝ၊ ဖြစ်ခြင်းပင်တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
ဂစ္ဆန္တဿ၊ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရ ဖြစ်ခြင်းကြိယာ၏။
ပဋိဂမနံ၊ ပဋိစ္စအရ အတူပြု၍ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တဿ၊ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရ ဖြစ်ခြင်းကြိယာ၏။
ပဋိဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ အတူပြု၍ဖြစ်ခြင်းသည်။
သမာန ကိရိယာ၊ တူသော ကြိယာပင်တည်း။
ဟိ၊ မှန်။
(တနည်း- ကသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဂစ္ဆန္တဿ၊ ၏။
ပဋိဂမနံ၊ သည်။
ဥပ္ပဇ္ဇန္တဿ၊ ၏။
ပဋိဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ သည်။
သမာနကိရိယာ၊ သည်။
ဟောတိ၊
ဣတိ ဝိညာယတိ၊ နည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
ပဋိကရဏံ၊ အတူပြုခြင်းသည်။
ပဋိသဒ္ဒတ္ထော၊ ပဋိသဒ္ဒါ၏ အနက်တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(ဂစ္ဆန္တဿ ပဋိဂမနံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တဿ ပဋိဥပ္ပဇ္ဇနံ သမာနကိရိယာ ဟောတိ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ ၏)။
တသ္မာ၊ ဂစ္ဆန္တ ပဋိဂမနတို့၏ သမာနကြိယာ၏ အဖြစ်ကြောင့်။
တသ္မာ ။ပေ။ အတ္ထော။ ။ တသ္မာဖြင့် "ဂစ္ဆန္တဿ ။ပေ။ သမာနကိရိယာကို စွဲပါ။ "တသ္မာဆို, ဟိတ်၏ဖိုလ်,စွဲဆိုမြဲထုံးစံ" နှင့်အညီတည်း။ အဓိပ္ပါယ်ကို နိဿယအတိုင်းသိပါ။ [တဒါယတ္ထုပ္ပတ္တိယာတ သဟယောဂေ ကရဏဝစနံ၊ ကရဏတ္ထေ, ဟေတွတ္ထေဝါ၊ တသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ ကုသလဓမ္မေ ၌ အာယတ္တာယ ပဋိဗဒ္ဓါယ ဥပ္ပတ္တိယာ သဟေဝ ပဋိဂန္တွာတိ အတ္ထော၊ တေနိပဋိအယနတ္တလာဘာနံ (အတူပြု၍ဖြစ်ခြင်း, တရားသဘောကို ရခြင်းတို့၏) သမာနကာလတံ ဒဿေတိ၊ တေနေဝါဟ သဟဇာတ ပစ္စယံ ကတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ အာဒိ၊ အနု။]
ကုသလံဓမ္မာနန္တိ၊ ဟူ၍။
ဥပယောဂနိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ဒုတိယာဝိဘတ်ဖြင့် ညွှန်ပြအပ်သော။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ၊ ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော။
ပစ္စယံ၊ ပစ္စည်းတရားသို့။
ပဋိစ္စ၊ အတူပြုသောအားဖြင့် ရောက်၍။
တဒါယတ္တုပ္ပတ္တိယာ၊ ထိုဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ပစ္စည်း၌စပ်သော ဖြစ်ခြင်းနှင့်တကွ။
ဝါ၊ အားဖြင့်။
ဝါ၊ ကြောင့်။
ပဋိဂန္တွာ၊ အတူပြုသောအားဖြင့် ရောက်၍။
(ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၌စပ်) ဣတိအယံ၊ ကား။
ဧတ္ထ၊ ဤကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ အစရှိသော ပါဠိရပ်၌။
အတ္ထော၊ တည်း။
တေန၊ ထိုအနက်ကြောင့်။
ပဋိစ္စာတိ၊ ဟူသော ပါဌ်၌။
သဟဇာတ ပစ္စယံ၊ ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။
ဝါ၊ ဆိုလိုသည်။
ဟောတိ၊
ဟိ၊ မှန်။
သဟဇာတပစ္စယကရဏံ၊ သဟဇာတ ပစ္စည်းကို ပြုခြင်း ဟူသော။
ဥပ္ပဇ္ဇမာနာဘိမုခဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ ဥပ္ပဇ္ဇမာနသို့ ရှေ့ရှုသော ဖြစ်ခြင်းသည်။
(ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရ ဥပ္ပဇ္ဇမာနသို့ ပဋိစ္စအရ ရှေ့ရှုသော ဥပ္ပဇ္ဇနသည်။)
ပဋိဂမနံ၊ အတူပြု၍ဖြစ်ခြင်းတည်း။
တံ၊ ထိုပဋိဂမနကို။
ကတွာ၊ ၍။
(ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၌စပ်) ဣတိ၊ သို့။
ပဋိသဒ္ဒဿ၊ ၏။
အတ္ထော၊ ကို။
(ဒဋ္ဌဗ္ဗော)၊
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
[ရှေးနိဿယ၌ "ဥပ္ပဇ္ဇမာနာဘိမုခဥပ္ပဇ္ဇနံ" ဟု ရှိ၏။ "ဥပ္ပဇ္ဇမာနာဘိမုခ" သည် ပဋိ၏ အဖွင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇနံသည် ဂမနံ၏ အဖွင့်တည်း။ ထို့ကြောင့် ရှေးနိဿယအတိုင်း "ဥပ္ပဇ္ဇမာနာဘိမုခ ဥပ္ပဇ္ဇနံ" ဟု ရှိခြင်းသည် ကောင်း၏။]
တာသု ပါဠိယံ ဒွေယေဝ ဒဿိတာတိ၊ ဟူသော စကားကို ။
ဟေတာရမဏဒုကေ၊ ၌။
("ဟေတုပစ္စယာ အာရမဏပစ္စယာ" ဟုဟေတုပစ္စည်းအာရမဏ ပစ္စည်းတို့၏ အစွမ်းဖြင့်လာသော ပစ္စယဒုက၌။
ဒွိန္နံ၊ ကုန်သော။
ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဒဿိတာ။ ။ ယသ္မိံ ဝါစနာမဂ္ဂေ ကုသလပဒမူလကာကုသလပဒါဝသာနာ, ကုသလာဒိပဒတ္တယမူလကာ ကုသလာဒိပဒတ္တယာ ဝသာနာစ ဧကူနပညာသာယ ပုစ္ဆာနံ အာဒိပရိယောသာနဘူတာ ဒွေ ဧဝ ပုစ္ဆာ ဒသိတာ။ (သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ၊ သိယာ ကုသလဉ္စ အကုသလဉ္စ အဗျာကတဉ္စ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော စ အကုသလော စ အဗျာကတော စ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ ဟေတု ပစ္စယာ" ဟူသော ပါဠိတော်၌ ဟောအပ်သော ပုစ္ဆာတို့တွင် အစပုစ္ဆာ အဆုံးပုစ္ဆာတို့ကိုယူ၍ ဒွေ ဧဝ ပုစ္ဆာ ဟုဆိုသည်။) တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ အနု။
ပုစ္ဆာနံ၊ အစပုစ္ဆာ အဆုံးပုစ္ဆာတို့၏။
ဝါ၊ တို့ကို။
ဒဿိတတ္တာ၊ ပြအပ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤပဏ္ဏတ္တိဝါရ၌။
ဧတ္ထ ။ပေ။ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ။ ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိ့ ပဏ္ဏတ္တိ ဝါရေ ပုစ္ဆာနံ ဝုတ္တောန ပစ္စယာနန္တိ အတ္ထော၊ ပုစ္ဆာယ ဟိ ဝသေန ဟေတု ပစ္စယ ဟေတုပစ္စယသင်္ခါတံ ဧကံ မူလံ ဧတဿာတိ ဧကမူလကော၊ နယ သဒ္ဒါပေက္ခာယ စာယံ ပုလ္လိုင်္ဂနိဒ္ဒေသော ။ပေ။ ပစ္စယာနံ ပန ဝုစ္စမာနေ ပဌမ နယဿ ဧကမူလကတာ န သိယာ၊ န ဟိ တတ္ထ ပစ္စယန္တရံ (မူလီဖြစ်သော ပစ္စည်းတမျိုးသည်) အတ္ထိ၊ ယံ မူလဘာဝေန ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တေနာဟ ပစ္စယာနံ ပန ဝသေနာတိ အာဒိ ,အနု။
ပုစ္ဆာနံ၊ တို့၏။
ဧကမူလကာဒိဘာဝေါ၊ ဧကမူလက အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကို။
(ဧကမူလကအမည်ကို) ။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော၊ ။
ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊
ပန၊ ထိုသို့ပင် ပဏ္ဏတ္တိဝါရ၌ ပုစ္ဆာတို့၏ ဧကမူလက အစရှိသည်တို့၏အဖြစ်ကို ဆိုအပ်ပါသော်လည်း။
ပစ္စယာနံ၊ တို့၏။
ဝါ၊ တို့နှင့်။
ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
ဝါ၊ စပ်သဖြင့်။
သဗ္ဗပဌမော၊ အလုံးစုံသော နည်းတို့ ၏ ရှေးဦးစွာဖြစ်သော နည်းသည်။
ပစ္စယန္တရေန၊ အာရမဏအစရှိသော တပါးသော ပစ္စည်းနှင့်။
အဝေါမိဿကတ္တာ၊ ရောနှောခြင်း မရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
သုဒ္ဓိကနယော၊ မည်၏။
ဒုတိယော၊ နှစ်ခုမြောက်ဖြစ်သောနည်းသည်။
အာရမဏာဒီသု၊ အာရမဏ အစရှိသော ပစ္စည်းတို့တွင်။
ဧကေကဿ၊ တပါးတပါးသော ပစ္စည်း၏။
ဟေတုဧဝ၊ ဟေတုသာလျှင်ဖြစ်သော။
ဧကမူလံ၊ တပါးသော မူလသည်။
(အတ္ထ၊ ရှိ၏)။
ဣတိ ကတွာ၊ ဤသို့ ဗဟုဗ္ဗီိဟိဝစနတ္ထပြု၍။
ဧကမူလကနယော၊ သည်။
(ဟောတိ)၊
ဧဝံ၊ သို့။
ဟေတာရမဏဒုကာဒီနံ၊ တို့၏။
အဓိပတိအာဒီနံ၊ တို့၏။
မူလဘာဝတော၊ ကြောင့်။
ဒုကမူလကာဒယော၊ ကုန်သော။
နယာ၊ တို့ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ။
စ၊ ဆက်။
တေဝီသတိမူလကနယော၊ ကို။
(ဝုတ္တော၌စပ်) တတော၊ ထိုတေဝီသတိမူလကနယမှ။
ပရံ၊ နောက်၌။
မူလဿ၊ ၏။
အဘာဝတော၊ ကြောင့်။
သဗ္ဗမူလကန္တိ၊ ဟူ၍။
ပါဠိယံ၊ ပါဠိတော်၌။
(သင်္ဂီတိကာရေဟိ) ဝုတ္တော၊
တတ္ထ၊ ထိုပါဠိတော်၌။
နပုံသကနိဒ္ဒေသေန၊ ဧကမူလကံ စသည်ဖြင့် နပုံလိင်ဖြင့် ညွှန်ပြခြင်းကြောင့်။
ဧကမူလကံ ။ပေ။ သဗ္ဗမူလကံ၊ သဗ္ဗမူလကဖြစ်သော။
ပစ္စယဂမနံ၊ ပစ္စည်းတို့၏ ဖြစ်ခြင်းသည်။
(ဟောတိ)၊
ဝါ၊ တနည်း။
ပါဠိဂမနံ၊ ပါဠိတော်၏ အသွားသည်။
(ဟောတိ)၊
ဣတိဝိညာယတိ၊
[ဤအလို- "ဧကမူလကံ၊ တပါးသော ပစ္စည်းဟူသော မူလရှိသော ပစ္စည်းတို့၏ ဖြစ်ခြင်းသည်။
ဝါ၊ တို့၏ ပါဠိတော်အသွားသည်။
ဟောတိ၊ " ပါဠိတော်၌ပေးပါ။]
ဧကမူလကံ ။ပေ။ သဗ္ဗမူလကံ၊ သော။
နယံ၊ ကို။
အသမ္မုယှန္တေန၊ မတွေဝေသဖြင့်။
(ဝိတ္ထာရတဗ္ဗံ၌စပ်) ဣတိ၊ သို့။
ဥပယောဂေါဝါ၊ ဒုတိယဝိဘက်ကို သော်လည်း။
(ဝိညာယတိ)၊
[ဤအလို "ဧကမူလကံ၊ ဧကမူလကဖြစ်သော။
နယံ၊ ကို။
အသမ္မုယုန္တေန၊ သဖြင့်။
ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ၊ ၏ " ဟုပေးပါ။]
စ၊ ဆက်။
ဣဓ၊ အအနုလောမ၌။
သဗ္ဗမူလကန္တိစ၊ ဟူ၍လည်း။
တေဝီသတိမူလကဿေဝ၊ ၏သာ။
ဝါ၊ ကိုသာ။
ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ပစ္စနီယေ၊ ၌။
ယထာအနုလောမေ ။ပေ။ ဧဝံ ပစ္စနီယေပိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗန္တိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂီတိကာရော) ဝက္ခတိ၊ ဆိုလတံ့။
[ပါဠိတော်ကို ကြည့်ပါ။ "ယထာ အနုလောမေ ဧကေကဿ ပဒဿ ဧကမူလကံ။ ဒုကမူလကံ။ တိကမူလကံ။ စတုမူလကံ။ ယာဝ တေတီသတိမူလကံ။ ဧဝံ ပစ္စနီယေပိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ" ဟု ပစ္စယ ပစ္စနီယ အဆုံးနား၌ ဤစကားကို ဆိုထားသည်။]
အာရမဏပစ္စယော ။ပေ။ ဒဿိတောတိ၊ ဟူ၍။
(အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊
ဧဝံ၊ ဤသို့ အာရမဏပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာဟု စသည်အားထုတ်ပြီး၍ အာရမဏပစ္စယာ အဝိဂတပစ္စယာ အာရမဏပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာဟု အဆုံးပြုခြင်းသည်။
သတိ၊ သော်။
ဝိနယေဝိယ၊ ဝိနည်းပါဠိတော်၌ကဲ့သို့။
စက္ကဗန္ဓနဝသေန၊ စက်ဖွဲ့ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
(ဗဒ္ဓစက်၏ အဖြစ်ဖြင့်)။
ပါဠိဂတိ၊ ပါဠိတော်၏ အသွားသည်။
အာပဇ္ဇတိ၊ ဖြစ်၏။
ဟေဋ္ဌိမသောဓနဝသေန၊ အောက်၌ဖြစ်သော ပစ္စည်းတို့ကို သုဓိသင်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။
ဟေဋ္ဌိမ ။ပေ။ ဝသေန။ ။ "အောက်အောက် ပစ္စည်းကို သုဓိသင်" ဟူသည် "အာရမဏပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာ, အာရမဏပစ္စယာ အဓိပတိ ပစ္စယာ" ဤသို့ စသည်ဖြင့် အောက်အောက်၌ဖြစ်သော ပစ္စည်းကို သုဓ်သင်သော အားဖြင့် အဘိဓမ္မာ၌ ပါဠိသွားရိုးဖြစ်သည်။ ဝိနည်း၌ကား "ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ ဒုတိယံဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ။ ပေ။ တတိယံဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ။ ပေ။ စတုတ္ထံဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ ဤ၌ စကကို အဗဒ္ဓ (ခဏ္ဍ) စက်ဟုဆို၍ "ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ, တတိယံဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ။ ပေ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ ။ပေ။ ဒုတိယဈာနံ သမာပဇ္ဇိံ ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ" ဟု ရှေ့ဖြစ်သော ပဌမဈာန်ကို ပြန်၍ မူလီသွတ်ခြင်းကို ဗဒ္ဓစက်ဟု ခေါ်၏။ ဤသို့ ဗဒ္ဓစက် အဖြစ်ဖြင့်လည်း ဝိနည်း၌လာ၏။ အဘိဓမ္မာ၌ကား ထိုဗဒ္ဓစက် မရှိဟူလို။
(ပါဠိဂတိ၊ သည်။)
န (အာပဇ္ဇတိ)၊ မဖြစ်တော့။
စ၊ ဆက်။
ဟေဋ္ဌိမသောဓနဝသေန၊ ဖြင့်။
ဣဓ အဘိဓမ္မေ၊ ဤအဘိဓမ္မာပါဠိတော်၌။
ပါဠိ၊ သည်။
ဂတာ၊ ဖြစ်ပြီ။
ဧဝဉ္စကတွာ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။
ဧဝဉ္စ ကတွာ။ ။ အဘိဓမ္မာ၌ ဟေဋ္ဌိမသောဓန၏ အစွမ်းဖြင့် ပါဠိသွားရိုးရှိပုံကို သာဓကပြလို "ဧဝဉ္စ ကတွာ" စသည်ကို မိန့်သည်။ "အာရမဏပစ္စယ ဟေတုယာတီဏိ၊ (အာရမဏပစ္စယာ) အဓိပတိယာ တီဏိ" ဟု အာရမဏကို မူတည်ရာ၌၎င်း" အဓိပတိပစ္စယာ ဟေတုယာ နဝ၊ (အဓိပတိ ပစ္စယာ) အာရမဏေ တီဏိ" ဟု အဓိပတိကို မူတည်ရာ၌၎င်း အောက်အောက် ပစ္စည်းကို သုဓ်သင်၍ ပါဠိအသွားဖြစ်သည်။
ဝိသဇ္ဇနေ၊ ဝိသဇ္ဇနဝါရ၌။
အာရမဏပစ္စယာ ဟေတုယာတီဏိ၊
(အာရမဏပစ္စယာ) အဓိပတိယာ တီဏိ၊
အဓိပတိ ပစ္စယာ ဟေတုယာနဝ၊
(အဓိပတိ ပစ္စယာ) အာရမဏေတီဏီတိ အာဒိနာ၊ အစရှိသည်ဖြင့်။
ဟေဋ္ဌိမံ၊ အောက်၌ဖြစ်သော ပစ္စည်းကို။
သောဓေတွာဝ၊ သုဓ်သင်၍သာ။
ပါဠိ၊ ပါဠိတော်သည်။
ပဝတ္တာ၊ ဖြစ်ပြီ။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤပဏ္ဏတ္တိဝါရ၌။
ယော (နယော)၊ ကို။
ဧကမူလကနယောတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တော၊ သော။
ထိုဧကမူလကနယသည်။
သုဒ္ဓိကနယောဝ၊ သာတည်း။
သုဒ္ဓိကနယောဝ။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဟေတုပစ္စယာ" ကို ဧကမူလက ဟု ဆိုသော်လည်း စင်စစ်မှာ မူလီမပါသေးသောကြောင့် ဧကမူလက မဟုတ်။ သုဒ္ဓိက နယသာဖြစ်သည်။ "သိယာ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇေယျဟေတုပစ္စယာ အာရမဏပစ္စယာ" စသည်ဖြင့် လာသော ဝါရများကိုသာ ဧကမူလကနယဟု ဆို၏။ အဋ္ဌကထာ၌ကား "ဒုမူလက" ဟု ဆိုထား၏။ ဒုမူလကမဟုတ်။ ဒုကသာ ဟုတ်သည်။
စ၊ ဆက်။
သော၊ ထိုသုဒ္ဓိကနယကို။
ဝိသေသာဘာဝတော၊ အထူး၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
အာရမဏမူလကာဒီသု၊ အာရမဏမူလက အစရှိသော နယတို့၌။
န လဗ္ဘတိ၊ အပ်။
ဟိ၊ မှန်။
အာရမဏာဒီသု၊ အာရမဏမူလကအစရှိသော နယတို့တွင်။
တသ္မိံ တသ္မိံ၊ ထိုထိုအာရမဏအစရှိသော ပစ္စည်းကို။
အာဒိမှိ၊ ၌။
(အစက) ဌပိတေပိ၊ ထားအပ်ပါသော်လည်း။
ပစ္စယန္တရေန၊ ပစ္စည်းတပါးနှင့်။
သမ္ဗန္ဓာဘာဝေန၊ ဆက်စပ်မှု၏ မရှိခြင်းကြောင့်။
အာဒိမှိ၊ ၏။
ဝုတ္တသုဒ္ဓိကတော၊ ဆိုအပ်ပြီးသော သုဒ္ဓိကနယထက်။
ဝိသေသတ္ထော၊ ထူသောအနက်ကို။
န လဗ္ဘတိ၊
[အာရမဏ မူလကနယစသည်တို့၌ သုဒ္ဓိကနယကို ပြနေသော်လည်း ဟေတုပစ္စည်းတုန်းက ပြအပ်သော သုဒ္ဓိကနယနှင့်တူသောကြောင့် အနက်အထူးမရှိနိုင်တော့။]
တေနေဝ၊ ထိုသို့ အနက်အထူး၏ မရအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်ပင်။
ဝိသဇ္ဇနေပိ၊ ဝိသဇ္ဇနဝါရ၌လည်း။
အာရမဏမူလကာဒီသု၊ အာရမဏမူလက အစရှိသော နယတို့၌။
သုဒ္ဓိကနယော၊ ကို။
နဒဿိတော၊ ပြတော်မမူအပ်။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
(ထိုသို့ အနက်ထူးမရှိသည့်အတွက် ဝိသဇ္ဇနဝါရဝယ် အာရမဏမူလကနယ အစရှိသည်တို့၌ သုဒ္ဓိကနယ၏ မရအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။)
အာရမဏပစ္စယာ ။ပေ။ အဝိဂတပစ္စယာတိ၊ ဟူ၍။
ဟေဋ္ဌိမသောဓနဝသေန၊ ဖြင့်။
ဧကသ္မိံ၊ သော။
အာရမဏပစ္စယေ၊ ၌။
ဟေတုပစ္စယာဒိကေ၊ ဟေတုပစ္စည်း အစရှိသော ပစ္စည်းတို့ကို။
ယောဇေတွာ၊ ၍။
ဝုတ္တော၊ သော။
အယံ၊ ဤနယကို။
ဧကမူလကနယော၊ ဟူ၍။
ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊
ဝါ၊ တနည်း။
အာရမဏပစ္စယာ ။ပေ။ အဝိဂတပစ္စယာတိ၊ ဟူ၍။
ဧကမူလကေသု၊ ဧကမူလကနယတို့တွင်။
အနန္တရပစ္စယမူလကံ၊ အနန္တရပစ္စည်းဟူသော မူလရှိသော။
အာရမဏံ၊ အာရမဏပစ္စည်းကို။
ဒဿေတွာ၊ ၍။
ဧကမူလကာဒီနိ၊ ဧကမူလကအစရှိသော စကားရပ်တို့ကို။
သံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။
သဗ္ဗမူလကဿ၊ သဗ္ဗမူလကနယ၏။
အဝသာနေန၊ အဆုံးဖြစ်သော။
အဝိဂတပစ္စယေန၊ ဖြင့်။
နိဋ္ဌာပိတံ၊ ပြီးဆုံးစေအပ်ပြီ။
ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊
[အာရမဏ ပစ္စယာ ။ပေ။ အဝိဂတပစ္စယာတိ ဝါတိအာဒိ တာဒိသံ ဝါစနာမဂ္ဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အနု။ ယခု ပါဠိတော်၌ကာ ပဌမနည်း အတိုင်းသာ ရှိသည်။]
အဓိပတိပစ္စယာ ။ပေ။ အညမည ပစ္စယာတိဣဒံ၊ ဟူသော ဤစကားကို။
မူလမေဝ၊ မူလပစ္စည်းကိုသာ။
ဒဿေတွာ၊ ၍။
ဧကမူလကာဒီနံ၊ ဧကမူလက အစရှိသော စကားရပ်တို့ကို။
ဧကမူလကာဒီနံ သံခိပနံ။ ။ အဓိပတိ စသည်တို့ကို မူတည်ပုံကို အကျယ်မပြတော့ဘဲ "အဓိပတိပစ္စယာ အာရမဏပစ္စယာ၊ အဓိပတိပစ္စယာ အနန္တရပစ္စယာ ။ပေ ။အဓိပတိပစ္စယာ အဝိဂတပစ္စယာ" ဟု၎င်း, အနန္တရကို မူတည်ရာ၌လည်း "အနန္တရပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာ ။ပေ။ အနန္တရ ပစ္စယာ အဝိဂတပစ္စယာ" ဟု၎င်း ဤသို့စသည်ဖြင့် ဧကမူလကတို့ကို အကျဉ်းချုံးကြောင်းစကားဟု မှတ်ပါ။ အဋ္ဌကထာ၌ကား - "အဓိပတိပစ္စယံ အာဒိံ ကတွာ" စသော စကားကို ဧကမူလက၏ အဖြစ်ဖြင့်သော်၎င်း, သဗ္ဗမူလက ၏ အဖြစ်ဖြင့်သော်၎င်း ပြကြောင်းစကား" ဟု ဆိုထား၏။ ထိုစကားကို မနှစ်သက်သောကြောင့် ဋီကာဆရာက တမျိုးဖွင့်ပြသည်။
သံခိပနံ၊ ချုံးခြင်းကို။
ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊
သုဒ္ဓိကဒဿနံ၊ သုဒ္ဓိကနယကို ပြကြောင်းစကားရပ်သည်။
န၊ မဟုတ်။
သဗ္ဗမူလကေ၊ သဗ္ဗမူလကနယ၌။
ကတိပယပစ္စယဒဿနံ အပိ၊ အနည်းငယ်သော ပစ္စည်းကို ပြကြောင်း စကားရပ်သည်လည်း။
န၊ မဟုတ်။
တတော၊ ထိုအဓိပတိပစ္စယာ ။ပေ။ အညမညပစ္စယာ ဟူသော စကားရပ်မှ။
(ပရံ၊ ၌။)
နိဿယာဒီနိ၊ ကုန်သော။
မူလာနိပိ၊ တို့ကိုလည်း။
သံခိပိတွာ၊ ချုံး၍။
အဝိဂတမူလကနယံ၊ ကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှါ။
အဝိဂတ ပစ္စယာ ဟေတုပစ္စယာတိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။
(သင်္ဂီတိကာရေဟိ) အာရဒ္ဓံ၊ ပြီ။
စ၊ ဆက်။
ဧတသ္မိံ၊ ဤအဝိဂတ မူလကနယ၌။
သုဒ္ဓိကဿ၊ သုဒ္ဓိကနယကို။
အဒဿနေန၊ ပါဠိတော်၌ မပြခြင်းဖြင့်။
ဉာပိတော ဟောတိ ၌စပ်)။
အာရမဏမူလကာဒီသု၊ တို့၌။
ဝိသုံ ဝိသုံ၊ သီး။
သုဒ္ဓိကနယော၊ ကို။
န လဗ္ဘတိ၊ အပ်။
ဣတိ၊ သို့။
(သင်္ဂီတိကာရေဟိ) ဉာပိတော၊ သိစေအပ်သည်။
ဟောတိ၊
ဟိ၊ မှန်။
အာဒိ၊ အစဖြစ်သော သုဒ္ဓိကနယသည်။
(အကယ်၍ ရထိုက်လျှင် အစဖြစ်သော သုဒ္ဓိကနယသည်။)
ကတ္ထစိ၊ တစုံတခုသော ပါဠိရပ်၌။
သံခေပန္တရဂတော၊ ချုံးအပ်သော စကားရပ်၏ အတွင်း၌ဖြစ်သည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
[အစဖြစ်သော စကားသည် ချုံးအပ်သော စကား၏ အတွင်းပ ပါဝင်သော စကား မဖြစ်နိုင်။]
ဟိ၊ မှန်။
(တနည်း၊
ကသ်မာ, အာဒိ ကတ္ထစိ သံခေပန္တရဂတောန ဟောတိ ဣတိ ဝိညာယတိ၊ နည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
အာဒိအန္တေဟိ၊ အစဖြစ်သော စကား, အဆုံးဖြစ်သော စကားရပ်တို့ဖြင့်။
မဇ္ဈိမာနံ၊ အလယ်၌ဖြစ်သော စကားရပ်တို့ကို။
ဒဿနံ၊ ပြခြင်းသည်။
ဝါ၊ ပြကြောင်းစကားသည်။
သင်္ခေပေါ၊ မည်၏။
ဝါ၊ ချုံးခြင်းမည်၏။
ဝါ၊ တနည်း။
အာဒိတော၊ အစဖြစ်သော စကားရပ်မှ။
ပဘုတိ၊ စ၍။
ကတိစိ၊ အနည်းငယ်သော စကားရပ်တို့ကို။
ဝတွာ၊ ၍။
ဂတိဒဿနံ၊ ပါဠိအသွားကို ပြခြင်းသည်။
("ဤအတိုင်း ပင် ဆိုလေတော့" ဟု ပါဠိဂတိကို ပြခြင်းသည်။)
(သင်္ခေပေါ၊ ချုံးခြင်းတမျိုးတည်း။)
ဣတိ၊ ကြောင့်။
အာဒိ ကတ္ထစိ သံခေပန္တရဂတော န ဟောတိ၊
ဣတိ ဝိညာယတိ၊ ၏။)
[ဆိုလိုရင်းကား- "ချုံးခြင်း ဟူသည်" အစနှင့်အဆုံးကိုသာပြု၍ အလယ်ကိုချုံးခြင်း, အစ ၂ မျိုး ၃ မျိုးလောက်ကိုသာပြ၍ ကျန်သမျှကို ချုံးခြင်းအားဖြင့် ချုံးနည်း ၂ နည်းသာ ရှိသည်။ အစကို လုံးဝမပြဘဲ ချုံးခြင်းဟူသော မရှိနိုင် ဟူလို။]
ဒုတိယစတုက္ကံ၊ ကို။
ဝတွာ၊ ၍။
ဝိဂတပစ္စယာတိပဒံ၊ ဟူသော ပုဒ်ကို။
ဥဒ္ဓရိတွာ၊ ထုတ်ဆောင်၍။
ဌပိတံ၊ တန့်ရပ်အပ်ပြီ။
[ပါိဠိတော်ကြည်ပါ။ "ဝိဂတပစ္စယာ" ဟု ဆိုပြီးနောက် တန့်ရပ်ထားလိမ့်မည်။]
တေန၊ ထိုသို့ အဆုံးဖြစ်သော ဝိဂတ ပစ္စယာ ပုဒ်ကို ထုတ်ဆောင်၍ တန့်ရပ်ခြင်းအားဖြင့်။
ဩသာနစတုက္ကံ၊ ကို။
ဒဿေတိ၊ ။
ဝါ၊ တနည်း။
တတိယစတုက္ကတော၊ မှ။
ပဘုတိ၊ စ၍။
ပဉ္စကမူလကာဒီနိ၊ တို့ကို။
[ရှေးနိဿယ၌ "ပဉ္စကမူလကာဒီနိ" ဟု ရှိ၏။]
သံခိပိတွာ၊ ၍။
သဗ္ဗမူလကဿ၊ သဗ္ဗမူလကနယ၏။
အဝသာနေန၊ အဆုံးဖြစ်သော ဝိဂတ ပစ္စယာ ဟူသော ပုဒ်ဖြင့်။
နိဋ္ဌာပေတိ၊ ပြီးဆုံးစေ၏။
[ဤအလို ပါဠိတော်၌ "ဝိဂတ ပစ္စယာ" သည် " သဗ္ဗမူလကနယ၏ အဆုံးဖြစ်သော ပုဒ်သာဖြစ်သည်" ဟူလို။ အပြည့်အစုံအားဖြင့်ကား- ဟေတုပစ္စယာ အာရမဏပစ္စယာမှ စ၍ ဝိဂတပစ္စယာတိုင်အောင် ၂၃ ပစ္စည်းကို အပြည့်အစုံဖော်၍ ဆိုရမည်။]
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤပုစ္ဆာဝါဥ၌။
ဒုကမူလကာဒီသု၊ ဒုကမူလက အစရှိသော ပါဠိရပ်တို့၌။
ဟေတုအာရမဏ ဒုကေန၊ နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ ကွ။
အဝသေသာ၊ ဟေတုပစ္စည်း အာရမဏပစ္စည်း တို့မှ ကြွင်းကုန်သော။
ပစ္စယာ၊ တို့ကို။
ယောဇိတာယထာ၊ ယှဉ်စေအပ်ကုန်သကဲ့သို့၎င်း။
ယထာ ။ပေ။ ယောဇိတော။ ။ တတော ပရံ ဟေတုပစ္စယာ အာရမဏပစ္စယာတိ ဒုမူလကနယော အာရဒ္ဓေါ။ တတ္ထ ဟေတာရမဏဒုကော ။ပေ။ ဟေတုအဝိဂတဒုကောတိ ဟေတုပစ္စယေန သဒ္ဓိံ တေဝီသတိ ဒုကာ ဟောန္တိ၊ ဤသို့ ဟေတာရမဏဒုက် ယှဉ်စေသကဲ့သို့ ကြွင်းသော ပစ္စည်းတို့ကိုလည်း ယှဉ်စေထိုက်ကုန်သည် ဖြစ်ကုန်အံ့။
ဟေတာရမဏာဓိပတိ တိအာဒီဟိ၊ တို့နှင့်။
(သဒ္ဓိံ၊ တကွ။)
အဝသေသာဝသေသာ၊ ကြွင်းကုန် ကြွင်းကုန်သော။
(ပစ္စယာ) စ၊ တို့ကိုလည်း။
(ယောဇိတာယထာ၊ ကဲ့သို့၎င်း)။
ဧဝံ၊ တူ။
ဟေတုအဓိပတိဒုကာဒီဟိ၊ ဒုက်တို့နှင့်၎င်း။
ဟေတုအဓိပတိ အနန္တရတိအာဒီဟိစ၊ တိက်တို့နှင့်၎င်း။
အဝသေသာဝသေသာ၊ ကြွင်းကုန် ကြွင်းကုန်သော ပစ္စည်းတို့သည်။
ဝါ၊ တို့ကို။
ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ယှဉ်စေထိုက်ကုန်သည်။
သိယုံ၊ ဖြစ်ကုန်ရာ၏။
စ၊ ဆက်။
သဗ္ဗေသံ၊ ကုန်သော။
ပစ္စယာနံ၊ တို့၏။
မူလဘာဝေန၊ ဖြင့်။
ယောဇိတတ္တာ၊ ယှဉ်စေ အပ်ကုန်ပြီး၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဟေတုမူလကေ၊ ဟေတုမူလကနယ၌။
ဟေတု အဓိပတိအာဒိဒုကာနံ၊ တို့၏။
အဓိပတိမူလကာဒီသု၊ အဓိပတိမူလက အစရှိသော နယတို့၌။
အဓိပတိဟေတုအာဒိဒုကေဟိ၊ တို့မှ။
ဝိသေသော၊ အနက်အထူးသည်။
ယဒိနတ္ထိ၊ အံ့။
ဟိ၊ မှန်။
တေ ဧဝ ပစ္စယာ၊ ထိုဟေတုအဓိပတိ အစရှိသော ပစ္စည်း, အဓိပတိဟေတု အစရှိသော ပစ္စည်းတို့ကိုပင်။
ဥပ္ပဋိပါဋိယာ၊ အစဉ် မဟုတ်သော အားဖြင့်။
ဝါ၊ ပြောင်းပြန်အားဖြင့်။
ဝုတ္တာ၊ ကုန်ပြီ။
တထာပိ၊ ထိုသို့ပင် အနက်အထူးမရှိပါသော်လည်း။
(ဟေတု အဓိပတိဒုက, အဓိပတိဟေတုဒုက အစရှိသော ဒုကတို့၌ အနက် အရကောက် အထူး မရှိပါသော်လည်း။)
အာရမဏမူလကာဒီသု၊ တို့၌။
အာရမဏာဓိပတိဒကာနံ၊ တို့၏။
အဝသေသာဝသေသေဟိ၊ ကြွင်းကုန် ကြွင်းကုန်သော ပစ္စည်းတို့နှင့်။
(ယောဇနေ၊ ယှဉ်စေရာ ၌၎င်း။)
ဟေတုမူလကေ၊ ၌။
ဟေတုအဓိပတိအနန္တရတိကာဒီနံ၊ တို့၏။
အဝသေသာဝသေသေဟိ၊ တို့နှင့်။
ယောဇနေစ၊ ၌၎င်း။
ဝိသေသော၊ သည်။
(အရကောက် အထူးသည်။)
အတ္ထိ၊
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
[ထူးပုံကိုကား ကျွမ်းကျင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို အရကောက်၍ ကြည့်ပါလေ။]
ပန၊ ထိုသို့ပင် အရကောက်အထူးရှိပါသော်လည်း။
ယသ္မာ၊ ကြောင့်။
ယသ္မာ ပန ။ပေ။ တတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ။ ဟေတု အဓိပတိ စသော အနက်အထူးမရှီသော ဒုက်တို့ကို ခုံကျော်၍ အနက်ထူးရှီသော အာရမဏာဓိပတိဒုက, ဟေတုအဓိပတိ အနန္တရတိက စသည်တို့ကို ပြလျှင် တရားနာပရိသတ်တို့မှာ လွယ်ကူစွာ မှတ်ယူ၍ မဖြစ်နိုင်။ ထိုပြအပ်ပြီးသော အစဉ်အတိုင်း ယောဇနာခြင်းကြောင့်လည်း ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုထူးခြားသော ယောဇနာအခဏ်းကိုမသိမဟုတ်။ သိနိုင်သည်သာ။ ထို့ကြောင့် ထူးရာကို ခံကျော်၍ မယှဉ်စေဘဲ အစဉ်အတိုင်းသာ ယှဉ်စေမှုကို ပြုရပါသည်။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
(အစဉ်ကို ခုံကျော်၍ အာရမဏာဓိပတိဒုကတို့ကို အခြားပစ္စည်းတို့နှင့် ယှဉ်စေသောအားဖြင့်။)
ယောဇိယမာနေသုပိ၊ ယှဉ်စေအပ်ပါကုန်သော်လည်း။
သုခဂ္ဂဟဏံ၊ လွယ်ကူစွာ မှတ်ယူရခြင်းသည်။
နဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။
စ၊ ဆက်။
ယထာ ဝုတ္တာယ၊ အကြင်အကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော။
ယောဇနာယ၊ အစဉ်အတိုင်းယှဉ်စေခြင်းဖြင့်။
သဗ္ဗာ၊ သော။
သာ ယောဇနာ၊ ထိုအနက်အထူးရှိသော ယှဉ်စေခြင်းသည်။
ဝါ၊ ကို။
ပညာဝတာ၊ ပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဝိညာတုံ၊ သိခြင်းငှါ။
န သက္ကာ၊ မတတ်နိုင်သည်ကား။
န၊ မဟုတ်။
(သက္ကာဧဝ၊ တတ်နိုင်သည်သာ။)
တသ္မာ၊ ထိုသို့ အစဉ်အတိုင်းယှဉ်စေခြင်းဖြင့် အလုံးစုံသော အနက်အထူးရှိသော ယှဉ်စေခြင်းကို သိနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
တထာ၊ ထိုသို့ ခုံကျော်သော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
အယောဇေတွာ၊ မယှဉ်စေမူ၍။
အနုပုဗ္ဗေနေဝ၊ အစဉ်အတိုင်းဖြင့်သာ။
ယောဇနာ၊ ကို။
ကတာ၊ ပြီ။
ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊
ဟိ၊ မှန်။
ဓမ္မာနံ၊ တို့၏။
ဝါ၊ တို့ကို။
ဒေသနာဝိဓာနေ၊ ဒေသနာတော်စီစဉ်ခြင်း၌။
ဘဂဝါဝ၊ သဗ္ဗညုတ ဉာဏသခင် ဘုရားရှင်သည်သာ။
ပမာဏံ၊ တည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
ဂဏနာဂါထာ၊ ပုစ္ဆာတို့ကို ရေတွက်ကြောင်း ဂါထာသည်။
အာဒိမပါဋ္ဌေ၊ အဖြစ်သော ပါဌ်၌။
(ရှေးဖြစ်သော ပါဌ်၌) ကာစိ၊ အချို့သော ဂါထာသည်။
ဝိရုဒ္ဓါ၊ ဆန့်ကျင်နေ၏။
(လွဲနေ၏)။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
သုဋ္ဌု၊ စွာ။
ဂဏေတွာ၊ ရေတွက်၍။
ဂဟေတဗ္ဗာ၊ ၏။
[ဂဏန်းကျွမ်းကျင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ထပ်၍ တွက်ကြပါလေ။]
ဒွါဝီသတိယာ ။ပေ။ ယောဇေတွာတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊
တံ၊ ထိုစကားကို။
ဒုကတိကပဋ္ဌာနေ၊ ၌။
ကေသဉ္စိ၊ ကုန်သော။
ပေါတ္ထကာနံ၊ ပေစာတို့၏။
ဝါ၊ စာအုပ်တို့၏။
ဝါ၊ တို့နှင့်။
ဝသေန၊ စပ်သဖြင့်။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊
ပန၊ ကား။
ကေသုစိ၊ အချို့သော ပေစာတို့၌။
ဝါ၊ စာအုပ်တို့၌။
ဧကေကော၊ တပါးတပါးသော။
ဒုကော၊ ကို။
ဒွါဝီသတိယာ ဒွါဝီသတိယာ၊ ၂၂ ပါး, ၂၂ ပါးသော။
တိကေဟိ၊ တို့နှင့်။
ယောဇိတော၊ ယှဉ်စေအပ်ပြီ။
တဉ္စဂမနံ၊ ထိုစာသွားသည်လည်း။
တဉ္စ ဂမနံ ယုတ္တံ။ ။ ဒုကတိကပဋ္ဌာန်းပ ဒုကကိုမူတည်၍ တိကကို မူလီသွန်ရသောကြောင့် ဒုကကို ပဓာနထား၍ "ဧကေကော ဒုကော" ဟု၎င်း တိကကိုယှဉ်ဘက် အပဓာနထား၍ "ဒွါဝီသတိယာ ဒွါဝီသတိယာတိတေဟိ" ဟု၎င်း ဆိုအပ်သော စာသွားသည် သင့်၏။ "ဒွါဝိီသတိယာ တိကေသု" ဟူသော စာသွားကား မသင့်ဟူလို။
ယုတ္တံ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။
(တနည်း၊
ကသ္မာ, တဉ္စဂမနံ၊ သည်လည်း။
ယုတ္တံ၊
ဣတိဝိညာယတိ၊ နည်း။)
ဟိ (ယသ္မာ)၊ ကြောင့်။
တတ္ထ၊ ထိုဒုက်၌။
တိကဿ၊ တိက်ကို။
ယောဇနာ၊ သည်။
နအတ္ထိ၊ ရှိသည်မဟုတ်။
အထခေါ၊ အဟုတ်ကား။
တိကာနံ၊ တိက်တို့တွင်။
ဧကေကေန၊ သော။
ပဒေန၊ တိက်ပုဒ်နှင့်။
ဒုကဿ၊ ဒုက်ကို။
(ယောဇနာ၊ သည်။
အတ္ထိ၊ )။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
(တဉ္စ ဂမနံ၊ သည်လည်း။
ယုတ္တံ၊
ဣတိ ဝိညာယတိ၊ )။
တတ္ထ၊ ထိုဒုကတိကပဋ္ဌာန်း၌။
ဆသဋ္ဌိယာ၊ ၆၆ ပါးသော။
တိကပဒေသု၊ တိက်ပုဒ်တို့တွင်။
ဧကေကေန၊ တပါးတပါးသော တိက်ပုဒ်နှင့်။
သံသန္ဒိတွာ၊ ရောနှော၍။
ဆသဋ္ဌိ၊ ၆၆ ပါးသော။
ဟေတုဒုကာ၊ တို့၎င်း။
တထာ၊ ထို့အတူ ၆၆ ပါးစီကုန်သာ။
သဟေတုကဒုကာဒယောစ၊ သဟေတုကဒုက် အစရှိသော ဒုက်တို့၎င်း။
ဣတိ၊ သို့။
ဒုကာနံ၊ တို့၏။
ဆသတာဓိကာနိ၊ ခြောက်ရာအလွန် ရှိကုန်သော။
ဆသဟဿာနိ၊ ခြောက်ထောင်တို့သည်။
ဟောန္တိ၊
တေသု၊ ထိုခြောက်ထောင် ခြောက်ရာသော ဒုကတိက ပဋ္ဌာန်းတို့တွင်။
ဧကေကသ္မိံ၊ တပါးတပါးသော ဒုကတိကပဋ္ဌာန်း၌။
ပဋိစ္စဝါရာဒယော၊ ပဋိစ္စဝါရ အစရှိကုန်သော။
သတ္တ၊ ကုန်သော။
ဝါရာ၊ တို့သည်၎င်း။
နယာ၊ တပါးတပါးသော ဝါရ၌ ပစ္စယာနုလောမ အစရှိသော လေးပါး လေးပါး စီဖြစ်ကုန်သော နယတို့သည်၎င်း။
ပုစ္ဆာစ၊ တို့သည်၎င်း။
သဗ္ဗာ၊ အလုံးစုံတို့သည်၎င်း။
ဒုကပဋ္ဌာနေ၊ ၌။
ဟေတုဒုကေန၊ နှင့်။
သမာနာ၊ တူကုန်၏။
[တတ္ထာတိ ဒုကေသု၊ ဧကေကသ္မိံ န္တိ ဧကေကသ္မိံ ဒုကတိကေ၊ နယာတိ အနုလောမနယော ဝါရေ ဝါရ စတ္တာရောနယာ၊ ပုစ္ဆာ ပန သတ္တဝီသတိ၊ ယဒိဧဝံ ကသ္မာ ဟေတုဒုကေန သမာနာတိ၊ တံ တိက ပဒေသု ပစ္စေကံ ဟေတုဒုကဿ လဗ္ဘမာနဿ ဟေတုဒုကဘာဝသာမညတော ဝုတ္တံ။ အနု။]
ဒုကသတေ ။ပေ။ ယောဇေတွာတိစ၊ ဟူ၍လည်း။
(သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊
တမ္ပိ၊ ထိုစကားကိုလည်း။
တိကဒုကပဋ္ဌာနေ ကေသဉ္စိ ပေါတ္ထကာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ၊
ပန၊ ထိုသို့ပင်ဆိုအပ်ပါသော်လည်း။
ဝုတ္တနယေန၊ န ဟိ တတ်ထ အစရှိသည်ဖြင့် ဒုကတိကပဋ္ဌာန်း၌ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့်။
ဝုတ္တနယေန ။ပေ။ ယောဇိတော။ ။ဝုတ္တနယေနာတိ နဟီတိအာဒိနာ ဒုကတိကေ ဝုတ္တနယေန၊ တတ္ထ ဟိ န ဒုကဿ ယောဇနာ အတ္ထိ၊ အထခေါ ဒုကာနံ ဧကေကေန ပဒေန၊ တိကဿ ယောဇနာ၊ တေနာဟ ဧကေကော တိကော ဒုကသတေန ယောဇိတောတိ၊ ဧကေကသ္မိန္တိ ဧကေကသ္မိံ တိက ဒုကေ၊ အနု။
ယုတတဂမနေသု၊ သင့်လျော်သော စာသွားတို့၌။
ဧကေကော၊ သော။
တိကော၊ ကို။
ဒုကသတေန၊ ဒုက်တရားနှင့်။
ယောဇိတော၊ ပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုဒုကတိကပဋ္ဌာန်း၌။
ဟေတုပဒံ၊ ကို။
ပက္ခိပိတွာ၊ ၍။
ဝုတ္တော၊ ဟောတော်မူအပ်သော။
ဧကော၊ သော။
ကုသလတ္တိကော၊ ၎င်း။
တထာ၊ ထို့အတူ။
နဟေတုပဒံ၊ ကို။
(ပက္ခိပိတွာ ဝုတ္တော ဧကော ကုသလတ္တိကော။)
ပေ၊
အရဏပဒံ၊ ကို။
(ပက္ခိပိတွာ ဝုတ္တော ဧကော ကုသလတ္တိကော)၊
ဣတိ၊ သို့။
ကုသလတ္တိကာနံ၊ တို့၏။
ဒွေသတာနိ၊ နှစ်ရာတို့သည်။
ဟောန္တိ၊
ဝေဒနာတ္တိကာဒီနမ္ပိ၊ ဝေဒနာတိက် အစရှိသည်တို့၏လည်း။
တထာ၊ ထို့အတူနှစ်ရာစီတို့တည်း။
ဣတိ၊ ကြောင့်။
သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော တိက်တို့၏။
စတုသတာဓိကာနိ၊ လေးရာ အလွန်ရှိကုန်သော။
စတ္တာရိသဟဿာနိ၊ လေးထောင်တို့သည်။
ဟောန္တိ၊
တေသု၊ ထိုလေးထောင့်လေးရာသော တိကဒုကပဋ္ဌာန်းတို့တွင်။
ဧကေကသ္မိံ၊ တပါးတပါးသော တိကဒုကပဋ္ဌာန်း၌။
ဝါရနယပုစ္ဆာ၊ ပဋိစ္စ အစရှိသော ၇ ပါးသော ဝါရ ပစ္စယာနုလောမ အစရှိသော လေးပါးသော နယပုစ္ဆာတို့သည်။
တိကပဋ္ဌာနေ၊ ၌။
ကုသလတ္တိကေန၊ နှင့်။
သမာနာ၊ ကုန်၏။
ဆ အနုလောမမှိ ။ပေ ။ ပနာတိဧတေန၊ ဟူသော ဤပါဌ်ဖြင့်။
ဣဒံ (အတ္ထဇာတံ)၊ ကို။
(သင်္ဂဟကာရော) ဒဿေတိ၊
(ကိံ ဒဿေတိ၊
အနုလောမမှီတိ၊ ဟူ၍၎င်း။
တိကာဒယော ဆ နယာတိစ၊ ဟူ၍၎င်း။
အဝိသေသေန၊ ဖြင့်။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တတ္တာ၊ ကြောင့်။
ပဋိစ္စဝါရဒိဝသေန၊ ပဋိစ္စဝါရ အစရှိသည်တို့နှင့် စပ်သဖြင့်။
သတ္တဝိဓမ္ပိ၊ ၇ ပါးအပြားရှိသည်လည်းဖြစ်သော။
အနုလောမံ၊ ကို။
သဟ၊ တကွ။
(ပေါင်း၍)။
ဂဟေတွာ၊ ၍။
ဆ အနုလောမမှီတိ၊ ဟူ၍။
(သင်္ဂီတိကာရေဟိ) ဝုတ္တံ၊
အနုလောမာဒိဝသေန၊ ဓမ္မာနုလောမ အစရှိသည်တို့၏ အပြားအားဖြင့်ပ။
စတုဗ္ဗိဓံ၊ သော။
တိကပဋ္ဌာနံ၊ ကို။
သဟ၊ တကွ။
(ပေါင်း၍)။
ဂဟေတွာ၊ ၍။
တိကဉ္စပဋ္ဌာနဝရန္တိ၊ ဟူ၍၎င်း။
တထာ၊ ထို မှတပါး။
စတုဗ္ဗိဓာနိ၊ ဓမ္မာနုလောမစသော အားဖြင့်လေးပါး အပြားရှိကုန်သော။
ဒုကပဋ္ဌာနာဒီနိ၊ ဒုကပဋ္ဌာန်းအစရှိသည်တို့ကို။
သဟ၊ တကွ။
(ပေါင်း၍)။
ဂဟေတွာ၊ ၍။
ဒုကုတ္တမန္တိအာဒိံ၊ အစရှိသော ဂါထာစကားကို။
ဝတွာ၊ ဟောတော်မူပြီး၍။
ဆ နယာသုဂမ္ဘီရာတိ၊ ဟူ၍။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊
ဣတိ ဣမံ အတ္ထံ၊ ကို။
ဂဟေတွာ၊ ၍။
သတ္တပ္ပဘေဒေ၊ ပဋိစ္စဝါရအစရှိသော ဝါရတို့နှင့် စပ်သဖြင့် ၇ ပါးအပြားရှိသော။
ဣမသ္မိံ ပစ္စယာနုလောမေ၊ ၌။
[ပဋိစ္စ ဝါရ၌လာသော ပစ္စယာနုလောမ, သဟဇာတဝါရ၌ လာသော ပစ္စယာနုလောမစသော အာဖးြင့် ၇ ဝါရ အတွက် ၇ ပါးအပြားရှိသော ဤပစ္စယာနုလောမ၌။]
ဆပိံ၊ ၆ ပါးလည်းဖြစ်ကုန်သော။
ဆပိ ဧတေ ။ပေ။ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနိ။ ။ ဆပိ ဧတေ တိကာဒိဘေဒေန (တိက အစရှိသော အပြားအားဖြင့် ခြောက်ပါးဖြစ်ကုန်သော ဤနယတို့ကို) စတုစတုပ္ပဘေဒါ ဓမ္မာနုလောမာဒိဝသေန (ဓမ္မာနုလောမ အစရှိသည်တို့၏ အပြားအားဖြင့် လေးပါးစီ လေးပါးစီ အပြားရှိကုန်သည်) (ဟုတွာ ပုစ္ဆာ ဝသေန) ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာတိ ဣဒံ ဒဿေတီတိ ယောဇနာ၊ အနု။ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာ၏ ရှေ့၌ ဆ ပါသည်ကား ပိုဟန်တူသည်။ ရှေ့၌ "ဆ ပိ ဧတေ" ဟု ပါပြီး ဖြစ်သော ကြောင့်တည်း။
ဧတေပဋ္ဌာနနယာ၊ ဤတိကပဋ္ဌာန်း ဒုကပဋ္ဌာန်း အစရှိသော ပဋ္ဌာန်းနည်းတို့ကို။
စတုပ္ပဘေဒါ၊ ပစ္စယာနုလောမအစရှိသောအားဖြင့်လေးပါး အပြားရှိကုန်သည်။
(ဟုတွာ) ။
[အနုဋီကာ၌ "စတုစတုပ္ပဘေဒေါ" ဟု ရှိ၏။]
ပုစ္ဆာဝသေန၊ ပုစ္ဆာ၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာ၊ ထုတ်ဆောင်ထိုက်ကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။
(သင်္ဂဟကာရော ဒဿေတိ)၊
ဟိ၊ လဒ္ဓဂုဏ်ကို ဆိုဦးအံ့။
ဧဝံ၊ ဤသို့ ထုတ်ပြအပ်သည်ရှိသော်။
သဗ္ဗသ္မိံ၊ သော။
ပဋ္ဌာနေ၊ ၌။
(တိကာဒိပဋ္ဌာန်း၌)။
သဗ္ဗော၊ သော။
ပစ္စယာနုလောမော၊ သည်။
ဝါ၊ ကို။
ဒဿိတော၊ သည်။
ဟောတိ၊
ဣတိ၊ ဤကားအကျိုးတည်း။
ပစ္စနီယဂါထာဒီသုပိ၊ တို့၌လည်း။
ဧသေဝနယော၊ တည်း။
[တိကပဋ္ဌာနပုဒ်၏ အနက်ကို၎င်း, ဒုကပဋ္ဌာန၏ အနက်ကို၎င်း ရှေး၌ ဆိုအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် အထူးမဆိုတော့ဘဲ ဒုကတိကပဋ္ဌာန အစရှိသော ပုဒ်တို့၏အနက်ကိုသာ ပြလိုသောကြောင့် "ဧတ္ထစ" စသည်ကို မိန့်သည်။]
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤ "တိကဉ္စ ပဋ္ဌာနဝရံ" အစရှိသော ဂါထာ၌။
ဒုကတိက ပဋ္ဌာနာဒီသု၊ ဒုကတိကပဋ္ဌာန အစရှိသော ပုဒ်တို့၌။
ဒုကတိကပဋ္ဌာနာဒီသု။ ။ တိကကို ဒုကဖြင့် အထူးပြုထိုက်သော ကြောင့် "ဝိသေသိတဗ္ဗေဟိ တိကေဟိ" ဟု မိန့်သည်။ ပဋ္ဌာနကို "နာနပ္ပကာရတော ပစ္စယဝိဘာဝနံ" ဟု၎င်း "တိကေဟိ ဝါ ဉာဏဿ ပဝတ္တနဋ္ဌာနံ" ဟု ၎င်း အနုဋီကာ၌ ၂ နည်းဖွင့်သည်။ ထို့တွင် ပဌမနည်း၌ "နာနပ္ပကာရတော" သည် "ပ" ၏ အနက်ပြတည်း။ "ပစ္စယဝိဘာဝနံ" သည် "ဌာန" ၏ အနက်ပြတည်း။ ဒုတိယနည်း၌ "ဉာဏဿ" ဟု သမ္ဗန်ထည့်၍ ပဋ္ဌာနဝယ် "ပ" အတွက် "ပဝတ္တန" ဟု ဖွင့်သည်။ ဌာနအတွက် အထူးမဖွင့်တော့။ ဤအဖွင့် နိဿယ၌ အနက်ပေးထားသည်။
(ဝစနတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော၌စပ်)။
ဝိသေသိတဗ္ဗေဟိ၊ ဒုက်ဖြင့် အထူးပြုထိုက်ကုန်သော။
တိကေဟိ၊ တိက်တို့ဖြင့်။
ပဋ္ဌာနံ၊ အထူးထူးသော အပြားအားဖြင့် ပစ္စည်းတရားတို့ကို ထင်စွာ ပြခြင်းသည်။
ဝွ၊ ပြကြောင်းစကားရပ်သည်။
တိကပဋ္ဌာနံ၊ မည်၏။
(တနည်း) တိကေဟိ၊ တို့ဖြင့်။
(ဉာဏဿ၊ ၏)။
ပဋ္ဌာနံ၊ ဖြစ်တည်ရာ စကားရပ်သည်။
တိကပဋ္ဌာနံ၊ ၏။
ဒုကာနံ၊ ဝိသေသနဖြစ်သော ဒုက်တို့၏။
တိကပဋ္ဌာနံ၊ တိက်တို့ဖြင့် အထူးထူးသော အပြားအားဖြင့် ပစ္စည်းတရားတို့ကို ထင်စွာ ပြခြင်းသည်။
ဝါ၊ ပြကြောင်းစကားရပ်သည်။
(တနည်း) တိက ပဋ္ဌာနံ၊ တိက်တို့ဖြင့် ဉာဏ်၏ဖြစ်တည်ရာ စကားရပ်သည်။
ဒုကတိကပဋ္ဌာနံ၊ မည်၏။
ဝါ၊ တနည်း။
ဒုကဝိသေသိတာ၊ ဒုကဖြင့် အထူးပြုအပ်ကုန်သော။
တိကာ၊ တို့တည်း။
ဒုကတိကာ၊ တို့။
ဒုကတိကာနံ၊ တို့၏။
ပဋ္ဌာနံ၊ အထူးထူးသော အပြားအားဖြင့် ပစ္စည်းတရားတို့ကို ထင်စွာပြခြင်းသည်။
ဝါ၊ ပြကြောင်းစကားရပ်သည်။
(တနည်း) ပဋ္ဌာနံ၊ တိက်တို့ဖြင့် ဉာဏ်၏ ဖြစ်တည်ရာ စကားရပ်သည်။
ဒုကတိကပဋ္ဌာနံ၊ မည်၏။
ဣတိ ဣမိနာ နယေန၊ ဖြင့်။
ဝစနတ္ထော , ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤဒုကတိက ပဋ္ဌာနံ အစရှိသော ပုဒ်တို့၏ ဝစနတ္ထကို ပြရာ၌။
ဒုကာဒိဝိသေသိတဿ၊ ဒုကအစရှိသည်ဖြင့် အထူးပြုထိုက်သော။
ဒုကာဒိ ဝိသေတိတဿ။ပေ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ။ ဤစကားဖြင့် ဒုကတိက ပဋ္ဌာနကို၎င်း, တိကာဒိပဒဿ၌ အာဒိဖြင့် ဒုကကိုယူ၍ "ဒုကဒုက ပဋ္ဌာန" ကို ၎င်း ဤ၂ မျိုးကိုသိပါ။ "ဒုကာဒိဝိသေသိတဿ" ၌ အာဒိဖြင့်၎င်း, "ဒုကာဒိ ဘာဝေါ"၌ အာဒိဖြင့်၎င်း တိကကိုယူ၍ တိကာဒိပဒဿ၌ အာဒိဖြင့် ဒုကကို ယူပြီးလျှင် တိကဒုကပဋ္ဌာနကို၎င်း, ထို့အတူ "ဒုကာဒိဝိသေသတိတဿ" ၌ အာဒိဖြင့်၎င်း, "ဒုကာဒိဘာဝေါ"၌ အာဒိဖြင့်၎င်း တိကကိုယူ၍ တိကတိက ပဋ္ဌာနကို ၎င်း သိပါ။ ဤအဓိပ္ပါယ်ကိုပင် "ဒုကပဋ္ဌာနမေ ဝ ဟိ" စသည်ဖြင့် အကျယ်ပြလိမ့်မည်။
(အာဒိဖြင့် တိကကိုယူပါ)။
တိကာဒိပဒဿ၊ တိက အစရှိသော ဝိသေသျ ပုဒ်၏။
(အာဒိဖြင့် ဒုကကိုယူပါ။)
ဒုကာဒိဘာဝေါ၊ ကို။
(အာဒိဖြင့် တိကကို ယူပါ။)
ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ။
ဟိ၊ ချဲ့။
ဒုကပဋ္ဌာနမေဝ၊ ဒုကပဋ္ဌာန်းသည်ပင်။
တိကပဒသံသန္ဒနဝသေနစ၊ တိကပုဒ်နှင့် ရောက်နှောခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်၎င်း။
ဒုကပဒသံသန္ဒနဝသေနစ၊ ဒုကပုဒ်နှင့် ရောနှောခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်၎င်း။
ပဝတ္တံ၊ ဖြစ်သော ပဋ္ဌာန်းသည်။
ဒုကတိကပဋ္ဌာနံ၊ မည်သည်၎င်း။
ဒုကဒုကပဋ္ဌာနဉ္စ၊ မည်သည်၎င်း။
(ဟောတိ)၊
တထာ၊ ထို့အတူ။
တိကပဋ္ဌာနမေဝ၊ သည်ပင်။
ဒုကပဒသံသန္ဒနဝသေန၊ ဖြင့်၎င်း။
တိကပဒသံ သန္ဒနဝသေနစ၊ ဖြင့်၎င်း။
ပဝတ္တံ၊ သည်။
တိကဒုကပဋ္ဌာနံ၊ သည်၎င်း။
တိကတိက ပဋ္ဌာနဉ္စ၊ သည်၎င်း။
(ဟောတိ)၊
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ပစ္စယာနုလောမ ဝဏ္ဏနာ၊ သည်။
နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။