Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Paṭṭhānapakaraṇa-mūlaṭīkā
Paṭṭhānapakaraṇa-mūlaṭīkā

3. Paccayavāravaṇṇanā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ပစ္စယာတိဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။ ပတိ၊ ပတိသဒ္ဒါ သည်၎င်း။ အယော၊ အယသဒ္ဒါသည်၎င်း။ ပစ္စယော၊ ပစ္စယောဟု ဖြစ်၏။ (နောက်၌ အနက်ဖွင့်လတံ့ဖြစ်သောကြောင့် ဤနည်းအတိုင်း သဒ္ဒါဖြစ်ပုံကိုသာ အနက်ပေးသည်။)
ပတိ သဒ္ဒေါ၊ သည်။ ပတိဋ္ဌတ္ထံ၊ တည်ရာဖြစ်သော အနက်ကို။ ဒီပေတိ၊ ။ အယသ‌ဒ္ဒေါ၊ သည်။ ဂတိံ၊ ဖြစ်ရာဟူသော အနက်ကို။ (ဒီပေတိ)၊ [ဧတိဧတ္ထာတိအယော။ ဂတိကိုလည်း "ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တိ ဧတ္ထာတိ ဂတိ" ဟု ပြုပါ။] ပတိဋ္ဌာဘူတာ၊ တည်ရာဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ ဂတိ၊ ဖြစ်ရာတည်း။ နိဿယော၊ မှီရာတည်း။ ပစ္စယော၊ တည်ရာဖြစ်သော မှီရာ။ ဣတိ ဝုတ္တံဟောတိ၊ တတော ပစ္စယာ၊ ထိုတည်ရာဖြစ်သော မှီရာကြောင့်။ ပစ္စယကရဏတော၊ မှီရာပစ္စည်းကို ပြုခြင်းကြောင့်။ ဝါ၊ တနည်း။ တဒါယတ္တဘာဝဂမနတော၊ ထိုမှီရာပစ္စည်း၌စပ်သည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းကြောင့်။ (ဥပ္ပဇ္ဇတိ၌စပ်) ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
မဟာဘူတေ ။ပေ။ ရူပန္တိ၊ ဟူသော စကားကို။ ဘူတုပါဒါရူပါနိ၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ဖြစ်သော ဘူတရုပ်, ဥပါဒါရုပ်တို့ကို။ သဟ၊ အတူတကွ။ သင်္ဂဏှိတွာ၊ သိမ်းယူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊
အဋ္ဌကထာယံ ပန၊ ၌ကား။ စိတ္တသမုဋ္ဌာနေဝ ။ပေ။ ဥပါဒါရူပန္တိ၊ ဟူ၍။ သယံ၊ ဥပါဒါရုပ်ဟူသော မိမိသည်။ နိဿယော၊ မှီရာသည်။ အဟုတွာ၊ မဖြစ်ပါဘဲ။ နိဿယေ၊ မှီရာဖြစ်သော မဟာဘုတ်ကြောင့်။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေန၊ သော။ ဥပါဒါရူပေန၊ ဖြင့်။ နိဒဿနံ၊ ညွှန်ပြကြောင်း ဥဒါဟရုဏ်ကို။ နိဒဿနံ ကတံ။ ။ ဘူတုပါဒါရူပါနိ သဟ သင်္ဂဏှိတွာ ဝုတ္တံ ဥပါဒါ ရူပါနံ ဝိယ ဘူတရူပါနိ နိဿယော ဟောတီတိ ကတွာ။ ယဒိဧဝံ (ယင်းကဲ့သို့ ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်တို့ကို အတူတကွသိမ်းယူ၍ ဟောတော်မူအပ်လျှင်) ကသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ မဟာဘူတေ နိဿာယ စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ဥပါဒါရူပန္တိ ဥပါဒါ ရူပယေဝ ဒဿိတန္တိ အာဟ အဋ္ဌကထာယံ ပနာတိအာဒိ၊ အနု။ အဋ္ဌကထာ၌ နိဒဿနနည်းအဖြစ်ဖြင့် ဥဒါဟရုဏ်ထုတ်ရုံသာ ပြ၏။ မဟာဘုတ်အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုပုံကိုကား နိဒဿေတဗ္ဗအဖြစ်ဖြင့် ယူနိုင်ပါသည်။ ဤသို့ ယူလိုက်လျှင် ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာအဆိုချင်း မကွဲတော့ပါဟူလို။ ကတံ၊ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ။
အသည။ပေ။ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပန္တိဧတ္ထ၊ ၌။ ပဋိစ္စဝါရေ၊ ၌။ သဟဇာတေ၊ သဟဇာတ ပစ္စည်း၌။ ကမ္မဥတုဇာနံ၊ ကမ္မဇရုပ် ဥတုဇရုပ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့နှင့်။ (ဝသေန၊ စပ်သဖြင့်၎င်း။) ကမ္မေ၊ ကမ္မပစ္စည်း၌။ ဧကန္တာ နေကန္တကမ္မဇာနံ၊ ဧကန္တကမ္ပဇရုပ်, အနေကန္တ ကမ္မဇရုပ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့နှင့်။ ဝသေနစ၊ ၎င်း။ သော အတ္ထော၊ ကို။ ဝုတ္တော၊ သော (အတ္ထော)၊ ထိုပဋိစ္စဝါရ သဟဇာတ ပစ္စည်း၌ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ကို။ နာဓိပ္ပေကောဝ၊ အလိုမရှိအပ်သည်သာ။ (ကသ္မာ၊ နည်း။) ကဋတ္တာရူပန္တိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ ကမ္မသမုဋ္ဌာနရူပဿေဝ၊ ကမ္မသမုဋ္ဌာန် ရုပ်သာလျှင်ဖြစ်သော။ သဗ္ဗဿစ၊ အလုံးစုံသော ရုပ်၏လည်း။ ဝါ၊ ကိုလည်း။ ဂဟိတတ္တာ၊ ယူအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တံ၊ ထိုပဋိစ္စဝါရ သဟဇာတ ပစ္စည်း၌ ဖွင့်ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ကို။ ပဟာယ၊ ၍။ ယထာဂဟိတဿ၊ အကြင်အကြင်ယူအပ်ပြီးသော။ ("အသည ။ပေ။ ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပံ" ဟူသော ပါဠိ၌ ယူအပ်ပြီးသော။) ကဋတ္တာရူပဿ၊ ၏။ ဝိသေသနဝသေန၊ ဝိသေသန၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဥပါဒါရူပသင်္ခါတံ ကဋတ္တာရူပန္တိ၊ ဟူသော။ အတ္ထံ၊ ကို။ (သင်္ဂဟကာရော) အာဟ၊ [ဤ အဋ္ဌကထာဖွင့် အတိုင်းဆိုလျှင် "ကဋတ္တာရူပံ ဥပါဒါရူပံ" ဟု ရှေ့‌နောက်ရှိသော နှစ်ပုဒ်တွင် "ရူပါဒါရူပံကို ဝိသေသန, ကဋတ္တာရူပံကို ဝိသေသျ" ဟု ဆိုလို၏။]
ပန၊ ထိုသို့ ဆိုပါသော်လည်း။ မဟာဘူတေ၊ တို့ကို။ ပဋိစ္စ၊ (ပဋိစ္စဝါရ အတိုင်း) စွဲ၍၎င်း။ ပစ္စယာစ၊ (ပစ္စယဝါရအတိုင်း) အကြောင်းပြု၍၎င်း။ မဟာဘူတာနံ၊ တို့၏။ ဥပ္ပတ္တိ၊ ဖြစ်ခြင်းကို။ နနိဝါရေတဗ္ဗာ၊ မတားမြစ်ထိုက်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဥပါဒါရူပဂ္ဂဟဏေန၊ ဥပါဒါရူပသဒ္ဒါဖြင့်။ ("ဥပါဒါရူပ သင်္ခါတံ ကဋတ္တာရူပံ" ပါသော ဥပါဒါရူပသဒ္ဒါဖြင့်)။ ကဋတ္တာရူပဂ္ဂဟဏံ၊ ကို။ အပိသေသေတွာ၊ အထူးမပြုမူ၍။ နိဝတ္တေတဗ္ဗာနံ၊ တားမြစ်ထိုက်ကုန်သော။ ဥပါဒါရူပါနံ၊ ဥတုဇ, စိတ္တဇ, အာဟာရဇဖြစ်သော ဥပါဒါရုပ်တို့၏။ အတ္ထိတာယ၊ ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ကဋတ္တာရူပဂ္ဂဟဏေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။ (ဧဝဖြင့် ဥပါဒါရူပသဒ္ဒါကိုကန့်)။ ဥပါဒါရူပဂ္ဂဟဏဿ၊ ကို။ ဝိသေသနံ၊ အထူးပြုခြင်းကို။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ [ဋီကာအလို ရှေ့ဖြစ်သော ကဋတ္တာရူပံကို ဝိသေသန ဟု ဆိုလို၏။ ထိုဝိသေသနဖြင့် ကမ္မဇမဟုတ်သော ဥတုဇ စိတ္တဇ အာဟာရဇ ဖြစ်သော ဥပါဒါရုပ်တို့ကို တားမြစ်သည်။ ဤဋီကာအဖွင့်က ပါဠိတော်နေပုံနှင့် လိုက်လျောသည်။]
အဗျာကတေန အဗျာကတံ, တေနေဝ ကုသလံ, အကုသလန္တိ၊ ဟူ၍။ ဝတ္တဗ္ဗေ၊ ဆိုထိုက်လျက်။ ["တေနေဝ ကုသလံ" ဟု အဋ္ဌကထာပါဌ်ရှိ၏။] အဗျာကတေန ကုသလံ, အကုသလံ, အဗျာကတန္တိ၊ ဟူ၍၎င်း။ ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော အကုသလောစ ဓမ္မာ ကုသလဿာ တိ အနာမသိတွာတိစ၊ ဟူ၍။ (ဝုတ္တေ၊ ဆိုအပ်သော။) ပုရိမပါဌေ၊ ရှေးအဋ္ဌကထာ ပါဌ်၌။ ပမာဒလေခါ၊ အမှတ်တမဲ့ ရေးသားအပ်သော စာဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ ။
န ဟေတုပစ္စယာ န ပုရေဇာတေ ဒွေတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ အဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။ အာရုပ္ပေ ပန ။ပေ။ ကိရိယဝသေနာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ တံ၊ ထိုစကားကို။ လဗ္ဘမာနေသု၊ ဟေတုပစ္စည်း ပုရေဇာတ ပစ္စည်းတို့၏ ပစ္စနိက်အဖြစ်ဖြင့် ရထိုက်သော တရားတို့တွင်။ ဧကဒေသေန၊ တစိတ်သော တရားဖြင့်။ (တချို့သော တရားဖြင့်)။ နိဒဿနဝသေန၊ ညွှန်ပြကြောင်း ဥပါဒါဟရုဏ်၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ဣတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊
ပန၊ စင်စစ်ကား။ အာရုပ္ပေ၊ အရူပဘုံ၌။ အဟေုတကမောဟဿ၊ သမ္ပယုတ်ဟိတ် မရှိသော မောဟမူဒွေး၌ယှဉ်သော မောဟ၏၎င်း။ အဟေတုကိရိယာယ၊ ပဉ္စဒွါရာ ဝဇ္ဇန်းဟူသော အဟိတ်ကြိယာ၏၎င်း။ အဟေတုကပဋိသန္ဓိယာ၊ ဥပေက္ခာ သန္တိရဏ ၂ ပါးဟူသော အဟိတ် ပဋိသန္ဓေ၏၎င်း။ ဧကစ္စဿ၊ သော။ ဧကစ္စဿ ရူပဿ စသည်။ ။ ဧကစ္စဿ ရူပဿာတိ အဟေတုကစိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ၊ ဣတော ပရေသုပိ ဧကစ္စရူပဂ္ဂဟဏေ ဧသေဝ နယော၊ စက္ခာဒိဓမ္မဝသေနာတိ စက္ခာယတနာဒိရူပဓမ္မဝသေန၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာဒိကောဋ္ဌာသ ဝသေနာတိ စိတ္တဇာဒိရူပဓမ္မဘာဂဝသေန၊ သဗ္ဗံ လဗ္ဘတီတိ သတိပိ ဣမဿ နယဿ န ဟေတုမူလကတ္တေ နောနတ္ထိ နောဝိဂတေသု ဧကန္တိ ဂဏနံ သဗ္ဗံ ရူပံ သဗ္ဗဿ ရူပဿ ဝသေန ဂဏနာ လဗ္ဘတိ စတုသန္တတိဝသေန ဝတ္တမာနေသု ပဉ္စဝိသတိယာ ရူပဓမ္မေသု ဝဇ္ဇိတဗ္ဗံသ အဘာဝါ၊ အနု။ ရူပဿစ၊ အဟိတ် စိတ္တဇရုပ်, အဟိတ်ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်, ဗာဟိရရုပ်, အာဟာရဇရုပ်, ဥတုဇရုပ်, အသညသတ်ကမ္မဇရုပ်, ပဝတ္တိကမ္မဇရုပ်၏၎င်း။ ဝသေန၊ စပ်သဖြင့်။ ဒွေ၊ ၂ ပါးသော ဝိသဇ္ဇနတို့ကို။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တာနိ၊ ကုန်ပြီ။ [ဝိသဇ္ဇနကို အရကောက်ရသောကြောင့် "ဝုတ္တာနိ" ဟု ရှေးနိသယ၌ ရှိသော ပါဌ်သည်ကောင်း၏။] နဝိပ္ပယုတ္တေ ဒွေတိ၊ ဟူသော စကားကို။ အာရုပ္ပေ၊ ၌။ အဟေတုကာကုသလကိရိယာဧကစ္စရူပါနံ၊ သမ္ပယုတ် ဟိတ်မရှိသော မောဟ မူဒွေး၌ ယှဉ်သော မောဟဟူသော အဟိတ် အကုသိုလ်, ပဉ္စဒွါရာ ဝဇ္ဇန်းဟူသော အဟိတ်ကြိယာ, အဟိတ်စိတ္တဇရုပ် အဟိတ်ပဋိသန္ဓေ ဇရုပ်စသော အချို့သော ရုပ်တို့၏။ ဝသေနပိ၊ ဖြင့်လည်း။ ဝုတ္တံ၊ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။ [ရှေးနိဿယ၌ "ဝသေနပိ" ဟု ပိသဒ္ဒါရှိ၏။ ရှေ့က "ဝုတ္တာနိ" နှင့် လိုက် လျောသည်။]
နောနတ္ထိ ။ပေ။ ဝသေနာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ ပန၊ ထိုသို့ ဆိုအပ်ပါသော်လည်း။ (ပန၊ မပါသောကြောင့် ရှေးနိဿယ၌ထည့်သည်။) ဣမဿ နယဿ၊ ၏။ နဟေတုမူလကတ္တာ၊ နဟေတုမူလရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဟေတုပစ္စယံ၊ ကို။ လဘန္တံ၊ ရသော တရားကို။ (သဟိတ်စိတ္တဇရုပ်, သဟိတ်ပဋိသန္ဓေ ကမ္မဇရုပ်တရားကို။) နလဗ္ဘတိ၊ အပ်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဧကစ္စဿ ရူပဿ ဝသေနာတိ၊ ဟူသော ပါဌ်သည်။ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ပန၊ ထိုသို့ ဖြစ်ထိုက်ပါသော်လည်း။ စက္ခာဒိဓမ္မဝသေန၊ စက္ခာယတန အစရှိသော ရုပ်တရားတို့၏ အစွမ်းဖြင့်၎င်း။ ဝါ၊ တနည်း။ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာဒိကောဋ္ဌာသဝသေန၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်အစရှိသော ရုပ်အစု၏ အစွမ်းဖြင့်၎င်း။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော ရုပ်ကို။ လဗ္ဘတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ သဗ္ဗရူပဿာတိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ သိယာ၊
အာဂတာနာဂတန္တိ၊ ဟူသော စကားကို။ ပဉှဝသေန၊ ပြဿနာနှင့်စပ်သဖြင့်။ (သင်္ဂဟကာရေန) ဝုတ္တံ၊ လဗ္ဘမာနလဗ္ဘမာနန္တိ၊ ဟူသော စကားကို။ အာဂတေ၊ သော။ ပဉှေစ၊ ၌လည်း။ လဗ္ဘမာနာလဗ္ဘမာန ဓမ္မဝသေန၊ ရထိုက်သော တရား, မရထိုက်သော တရားနှင့် စပ်သဖြင့်။ (ဝုတ္တံ)၊
ပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။