7. Migaluddakapetavatthuvaṇṇanā
Naranāripurakkhato
M0.189 yuvāti idaṃ bhagavati veḷuvane viharante migaluddakapetaṃ ārabbha vuttaṃ .Rājagahe kira aññataro luddako rattindivaṃ mige vadhitvā jīvikaṃ kappesi .
Tasseko upāsako mitto ahosi , so taṃ sabbakālaṃ pāpato nivattetuṃ asakkonto ‘‘ ehi , samma , rattiyaṃ pāṇātipātā viramāhī ’’ ti rattiyaṃ puññe samādapesi .
So rattiyaṃ viramitvā divā eva pāṇātipātaṃ karoti .
So aparena samayena kālaṃ katvā rājagahasamīpe vemānikapeto hutvā nibbatto , divasabhāgaṃ mahādukkhaṃ anubhavitvā rattiyaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūto paricāresi .
Taṃ disvā āyasmā nārado –
478.
‘‘ Naranāripurakkhato
P0.205 yuvā , rajanīyehi kāmaguṇehi sobhasi ;Divasaṃ anubhosi kāraṇaṃ , kimakāsi purimāya jātiyā ’’ ti .
–
Imāya gāthāya paṭipucchi .
Tattha naranāripurakkhatoti paricārakabhūtehi devaputtehi devadhītāhi ca purakkhato payirupāsito .
Yuvāti taruṇo .
Rajanīyehīti kamanīyehi rāguppattihetubhūtehi .
Kāmaguṇehīti kāmakoṭṭhāsehi .
Sobhasīti samaṅgibhāvena virocasi rattiyanti adhippāyo .
Tenāha ‘‘ divasaṃ anubhosi kāraṇan ’’ ti , divasabhāge pana nānappakāraṃ kāraṇaṃ ghātanaṃ paccanubhavasi .
Rajanīti vā rattīsu .
Yehīti nipātamattaṃ .
Kimakāsi purimāya jātiyāti evaṃ sukhadukkhasaṃvattaniyaṃ kiṃ nāma kammaṃ ito purimāya jātiyā tvaṃ akattha , taṃ kathehīti attho
V0.178 .Taṃ sutvā peto therassa attanā katakammaṃ ācikkhanto –
479.
‘‘ Ahaṃ rājagahe ramme , ramaṇīye giribbaje ;
Migaluddo pure āsiṃ , lohitapāṇi dāruṇo .
480.
‘‘ Avirodhakaresu
M0.190 pāṇisu , puthusattesu paduṭṭhamānaso ;Vicariṃ atidāruṇo sadā , parahiṃsāya rato asaññato .
481.
‘‘ Tassa me sahāyo suhadayo , saddho āsi upāsako ;
Sopi maṃ anukampanto , nivāresi punappunaṃ .
482.
‘‘‘ Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ , mā tāta duggatiṃ agā ;
Sace icchasi pecca sukhaṃ , virama pāṇavadhā asaṃyamā .
483.
‘‘ Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā , sukhakāmassa hitānukampino ;
Nākāsiṃ sakalānusāsaniṃ , cirapāpābhirato abuddhimā .
484.
‘‘ So maṃ puna bhūrisumedhaso , anukampāya saṃyame nivesayi ;
Sace divā hanasi pāṇino , atha te rattiṃ bhavatu saṃyamo .
485.
‘‘ Svāhaṃ
P0.206 divā hanitvā pāṇino , virato rattimahosi saññato ;Rattāhaṃ paricāremi , divā khajjāmi duggato .
486.
‘‘ Tassa kammassa kusalassa , anubhomi rattiṃ amānusiṃ ;
Divā paṭihatāva kukkurā , upadhāvanti samantā khādituṃ .
487.
‘‘ Ye
V0.179 ca te satatānuyogino , dhuvaṃ payuttā sugatassa sāsane ;Maññāmi te amatameva kevalaṃ , adhigacchanti padaṃ asaṅkhatan ’’ ti .
–
Imā gāthā abhāsi .
479-80.
Tattha
M0.191 luddoti dāruṇo .Lohitapāṇīti abhiṇhaṃ pāṇaghātena lohitamakkhitapāṇī .
Dāruṇoti kharo , sattānaṃ hiṃsanakoti attho .
Avirodhakaresūti kenaci virodhaṃ akarontesu migasakuṇādīsu .
482-83.
Asaṃyamāti asaṃvarā dussīlyā .
Sakalānusāsanin ti sabbaṃ anusāsaniṃ , sabbakālaṃ pāṇātipātato paṭiviratinti attho .
Cirapāpābhiratoti cirakālaṃ pāpe abhirato .
484. Saṃyameti sucarite .
Nivesayī hi nivesesi .
Sace divā hanasi pāṇino , atha te rattiṃ bhavatu saṃyamoti nivesitākāradassanaṃ .
So kira sallapāsasajjanādinā rattiyampi pāṇavadhaṃ anuyutto ahosi .
485. Divā khajjāmi duggatoti idāni duggatiṃ gato mahādukkhappatto divasabhāge khādiyāmi .
Tassa kira divā sunakhehi migānaṃ khādāpitattā kammasarikkhakaṃ phalaṃ hoti , divasabhāge mahantā sunakhā upadhāvitvā aṭṭhisaṅghātamattāvasesaṃ sarīraṃ karonti .
Rattiyā pana upagatāya taṃ pākatikameva hoti , dibbasampattiṃ anubhavati .
Tena vuttaṃ –
486.
‘‘ Tassa
P0.207 kammassa kusalassa , anubhomi rattiṃ amānusiṃ ;Divā paṭihatāva kukkurā , upadhāvanti samantā khāditun ’’ ti .
Tattha paṭihatāti paṭihatacittā baddhāghātā viya hutvā .
Samantā khāditun ti mama sarīraṃ samantato khādituṃ upadhāvanti .
Idañca nesaṃ ativiya attano bhayāvahaṃ upagamanakālaṃ gahetvā vuttaṃ .
Te pana upadhāvitvā aṭṭhimattāvasesaṃ sarīraṃ katvā gacchanti .
487. Ye ca te satatānuyoginoti osānagāthāya ayaṃ saṅkhepattho – ahampi nāma rattiyaṃ
V0.180 pāṇavadhamattato virato evarūpaṃ sampattiṃM0.192 anubhavāmi .Ye pana te purisā sugatassa buddhassa bhagavato sāsane adhisīlādike dhuvaṃ payuttā daḷhaṃ payuttā satataṃ sabbakālaṃ anuyogavantā , te puññavanto kevalaṃ lokiyasukhena asammissaṃ ‘‘ asaṅkhataṃ padan ’’ ti laddhanāmaṃ amatameva adhigacchanti maññe , natthi tesaṃ tadadhigame koci vibandhoti .
Evaṃ tena petena vutte thero taṃ pavattiṃ satthu ārocesi .
Satthā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi .
Sabbampi vuttanayameva .
Migaluddakapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .