9. Mahāpesakārapetivatthuvaṇṇanā
Gūthañca
M0.40 muttaṃ ruhirañca pubban ti idaṃ satthari sāvatthiyaṃ viharante aññataraṃ pesakārapetiṃ ārabbha vuttaṃ .Dvādasamattā kira bhikkhū satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā vasanayoggaṭṭhānaṃ vīmaṃsantā upakaṭṭhāya vassūpanāyikāya aññataraṃ chāyūdakasampannaṃ ramaṇīyaṃ araññāyatanaṃ tassa ca nātidūre nāccāsanne gocaragāmaṃ disvā tattha ekarattiṃ vasitvā dutiyadivase gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu .
Tattha ekādasa pesakārā paṭivasanti , te te bhikkhū disvā sañjātasomanassā
V0.37 hutvā attano attano gehaṃ netvā paṇītena āhārena parivisitvā āhaṃsu ‘‘ kuhiṃ , bhante , gacchathā ’’ ti ?‘‘ Yattha amhākaṃ phāsukaṃ , tattha gamissāmā ’’ ti .
‘‘ Yadi evaṃ , bhante , idheva vasitabban ’’ ti vassūpagamanaṃ yāciṃsu .
Bhikkhū sampaṭicchiṃsu .
Upāsakā tesaṃ tattha araññakuṭikāyo kāretvā adaṃsu .
Bhikkhū tattha vassaṃ upagacchiṃsu .
Tattha jeṭṭhakapesakāro dve bhikkhū catūhi paccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahi , itare ekekaṃ bhikkhuṃ upaṭṭhahiṃsu .
Jeṭṭhakapesakārassa bhariyā assaddhā appasannā micchādiṭṭhikā maccharinī bhikkhū na sakkaccaṃ upaṭṭhāti .
So taṃ disvā tassāyeva kaniṭṭhabhaginiṃ ānetvā attano gehe issariyaṃ niyyādesi .
Sā saddhā
P0.43 pasannā hutvā sakkaccaṃ bhikkhū paṭijaggi .Te sabbe pesakāro vassaṃ vutthānaṃ bhikkhūnaṃ ekekassa ekekaṃ sāṭakamadaṃsu .
Tattha maccharinī jeṭṭhapesakārassa bhariyā paduṭṭhacittā attano sāmikaṃ paribhāsi –
‘‘ yaṃ tayā samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ dānaṃ dinnaṃ annapānaṃ , taṃ te paraloke gūthamuttaṃ pubbalohitañca hutvā nibbattatu , sāṭakā ca jalitā ayomayapaṭṭā hontū ’’ ti .
Tattha jeṭṭhapesakāro aparena samayena kālaṃ katvā viñjhāṭaviyaṃ ānubhāvasampannā rukkhadevatā hutvā nibbatti .
Tassa pana kadariyā bhariyā kālaṃ katvā tasseva vasanaṭṭhānassa avidūre petī hutvā nibbatti .
Sā naggā dubbaṇṇarūpā jighacchāpipāsābhibhūtā tassa bhūmadevassa santikaṃ gantvā āha –
‘‘ ahaṃ , sāmi , niccoḷā ativiya jighacchāpipāsābhibhūtā vicarāmi , dehi me vatthaṃ annapānañcā ’’ ti .
So tassā dibbaṃ uḷāraṃ annapānaṃ upanesi .
Taṃ tāya gahitamattameva gūthamuttaṃ pubbalohitañca sampajjati , sāṭakañca dinnaṃ tāya paridahitaṃ pajjalitaṃ ayomayapaṭṭaṃ hoti .
Sā mahādukkhaṃ anubhavantī taṃ chaḍḍetvā kandantī vicarati .
Tena
M0.41 ca samayena aññataro bhikkhu vutthavasso satthāraṃ vandituṃ gacchanto mahatā satthena saddhiṃ viñjhāṭaviṃ paṭipajji .Satthikā rattiṃ maggaṃ gantvā divā vane sandacchāyūdakasampannaṃ padesaṃ disvā yānāni muñcitvā muhuttaṃ vissamiṃsu .
Bhikkhu pana vivekakāmatāya thokaṃ apakkamitvā aññatarassa sandacchāyassa vanagahanapaṭicchannassa rukkhassa mūle saṅghāṭiṃ paññapetvā nipanno rattiyaṃ maggagamanaparissamena kilantakāyo niddaṃ upagañchi .
Satthikā vissamitvā maggaṃ paṭipajjiṃsu , so bhikkhu na paṭibujjhi .
Atha sāyanhasamaye uṭṭhahitvā te apassanto
V0.38 aññataraṃ kummaggaṃP0.44 paṭipajjitvā anukkamena tassā devatāya vasanaṭṭhānaṃ sampāpuṇi .Atha naṃ so devaputto disvā manussarūpena upagantvā paṭisanthāraṃ katvā attano vimānaṃ pavesetvā pādabbhañjanādīni datvā payirupāsanto nisīdi .
Tasmiñca samaye sā petī āgantvā ‘‘ dehi me , sāmi , annapānaṃ sāṭakañcā ’’ ti āha .
So tassā tāni adāsi .
Tāni ca tāya gahitamattāni gūthamuttapubbalohitapajjalitaayopaṭṭāyeva ahesuṃ .
So bhikkhu taṃ disvā sañjātasaṃvego taṃ devaputtaṃ –
54.
‘‘ Gūthañca muttaṃ ruhirañca pubbaṃ , paribhuñjati kissa ayaṃ vipāko ;
Ayaṃ nu kiṃ kammamakāsi nārī , yā sabbadā lohitapubbabhakkhā .
55.
‘‘ Navāni vatthāni subhāni ceva , mudūni suddhāni ca lomasāni ;
Dinnāni missā kitakā bhavanti , ayaṃ nu kiṃ kammamakāsi nārī ’’ ti .
–
Dvīhi gāthāhi paṭipucchi .
Tattha kissa ayaṃ vipākoti kīdisassa kammassa ayaṃ vipāko , yaṃ esā idāni paccanubhavatīti .
Ayaṃ nu kiṃ kammamakāsi nārīti ayaṃ itthī kiṃ nu kho kammaṃ pubbe akāsi .
Yā sabbadā lohitapubbabhakkhāti yā sabbakālaṃ ruhirapubbameva bhakkhati paribhuñjati .
Navānīti paccagghāni tāvadeva pātubhūtāni .
Subhānīti sundarāni dassanīyāni .
Mudūnīti sukhasamphassāni .
Suddhānīti parisuddhavaṇṇāni .
Lomasānīti salomakāni sukhasamphassāni
M0.42 , sundarānīti attho .Dinnāni missā kitakā bhavantīti kitakakaṇṭakasadisāni lohapaṭṭasadisāni bhavanti .
‘‘ Kīṭakā bhavantī ’’ ti vā pāṭho , khādakapāṇakavaṇṇāni bhavantīti attho .
Evaṃ
P0.45 so devaputto tena bhikkhunā puṭṭho tāya purimajātiyā katakammaṃ pakāsento – 56.
‘‘ Bhariyā mamesā ahu bhadante , adāyikā maccharinī kadariyā ;
Sā maṃ dadantaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ , akkosati ca paribhāsati ca .
57.
‘‘ Gūthañca
V0.39 muttaṃ ruhirañca pubbaṃ , paribhuñja tvaṃ asuciṃ sabbakālaṃ ;Etaṃ te paralokasmiṃ hotu , vatthā ca te kitakasamā bhavantu ;
Etādisaṃ duccaritaṃ caritvā , idhāgatā cirarattāya khādatī ’’ ti .
–
Dve gāthā abhāsi .
Tattha adāyikāti kassaci kiñcipi adānasīlā .
Maccharinī kadariyāti paṭhamaṃ maccheramalassa sabhāvena maccharinī , tāya ca punappunaṃ āsevanatāya thaddhamaccharinī , tāya kadariyā ahūti yojanā .
Idāni tassā tameva kadariyataṃ dassento ‘‘ sā maṃ dadantan ’’ tiādimāha .
Tattha etādisan ti evarūpaṃ yathāvuttavacīduccaritādiṃ caritvā .
Idhāgatāti imaṃ petalokaṃ āgatā , petattabhāvaṃ upagatā .
Cirarattāya khādatīti cirakālaṃ gūthādimeva khādati .
Tassā hi yenākārena akkuṭṭhaṃ , tenevākārena pavattamānampi phalaṃ .
Yaṃ uddissa akkuṭṭhaṃ , tato aññattha pathaviyaṃ kamantakasaṅkhāte matthake asanipāto viya attano upari patati .
Evaṃ so devaputto tāya pubbe katakammaṃ kathetvā puna taṃ bhikkhuṃ āha –
‘‘ atthi pana , bhante , koci upāyo imaṃ petalokato mocetun ’’ ti
M0.43 ?‘‘ Atthī ’’ ti ca vutte ‘‘ kathetha , bhante ’’ ti .
Yadi
P0.46 bhagavato ariyasaṅghassa ca ekasseva vā bhikkhuno dānaṃ datvā imissā uddisiyati , ayañca taṃ anumodati , evametissā ito dukkhato mutti bhavissatīti .Taṃ sutvā devaputto tassa bhikkhuno paṇītaṃ annapānaṃ datvā taṃ dakkhiṇaṃ tassā petiyā ādisi .
Tāvadeva sā petī suhitā pīṇindriyā dibbāhārassa tittā ahosi .
Puna tasseva bhikkhuno hatthe dibbasāṭakayugaṃ bhagavantaṃ uddissa datvā tañca dakkhiṇaṃ petiyā ādisi .
Tāvadeva ca sā dibbavatthanivatthā dibbālaṅkāravibhūsitā sabbakāmasamiddhā devaccharāpaṭibhāgā ahosi .
So ca bhikkhu tassa devaputtassa iddhiyā tadaheva sāvatthiṃ patvā jetavanaṃ pavisitvā bhagavato santikaṃ upagantvā vanditvā taṃ sāṭakayugaṃ datvā taṃ pavattiṃ ārocesi .
Bhagavāpi tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi .
Sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti .
Mahāpesakārapetivatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .