11. Pāṭaliputtapetavatthuvaṇṇanā
Diṭṭhā tayā nirayā tiracchānayonīti idaṃ satthari jetavane viharante aññataraṃ vimānapetaṃ ārabbha vuttaṃ .
Sāvatthivāsino kira pāṭaliputtavāsino ca bahū vāṇijā nāvāya suvaṇṇabhūmiṃ agamiṃsu .
Tattheko upāsako ābādhiko mātugāme paṭibaddhacitto kālamakāsi .
So katakusalopi devalokaṃ anupapajjitvā itthiyā paṭibaddhacittatāya samuddamajjhe vimānapeto hutvā nibbatti .
Yassaṃ pana so paṭibaddhacitto , sā itthī suvaṇṇabhūmigāminiṃ nāvaṃ abhiruyha gacchati .
Atha kho so peto taṃ itthiṃ gahetukāmo nāvāya gamanaṃ uparundhi .
Atha vāṇijā ‘‘ kena nu kho kāraṇena ayaṃ nāvā na
P0.272 gacchatī ’’ ti vīmaṃsantā kāḷakaṇṇisalākaṃ vicāresuṃ .Amanussiddhiyā yāvatatiyaṃ tassā eva itthiyā pāpuṇi , yassaṃ so paṭibaddhacitto .
Taṃ disvā vāṇijā veḷukalāpaṃ samudde otāretvā tassa upari taṃ itthiṃ otāresuṃ .
Itthiyā otāritamattāya nāvā vegena suvaṇṇabhūmiṃ abhimukhā pāyāsi .
Amanusso taṃ itthiṃ attano vimānaṃ āropetvā tāya saddhiṃ abhirami .
Sā
M0.255 ekaṃ saṃvaccharaṃ atikkamitvā nibbinnarūpā taṃ petaṃ yācantī āha –‘‘ ahaṃ idha vasantī mayhaṃ samparāyikaṃ atthaṃ kātuṃ na labhāmi , sādhu , mārisa , maṃ pāṭaliputtameva nehī ’’ ti .
So tāya yācito –
793.
‘‘ Diṭṭhā tayā nirayā tiracchānayoni , petā asurā athavāpi mānusā devā ;
Sayamaddasa kammavipākamattano , nessāmi taṃ pāṭaliputtamakkhataṃ ;
Tattha gantvā kusalaṃ karohi kamman ’’ ti .
–
Gāthamāha .
Tattha diṭṭhā tayā nirayāti ekacce paccekanirayāpi tayā diṭṭhā .
Tiracchānayonīti mahānubhāvā nāgasupaṇṇāditiracchānāpi diṭṭhā tayāti yojanā .
Petāti khuppipāsādibhedā petā .
Asurāti kālakañcikādibhedā asurā .
Devāti ekacce cātumahārājikā devā .
So kira
V0.238 attano ānubhāvena antarantarā taṃ gahetvā paccekanirayādike dassento vicarati , tena evamāha .Sayamaddasa kammavipākamattanoti nirayādike visesato gantvā passantī sayameva attanā katakammānaṃ vipākaṃ paccakkhato addasa adakkhi .
Nessāmi taṃ pāṭaliputtamakkhatan ti idānāhaṃ taṃ akkhataṃ kenaci aparikkhataṃ manussarūpeneva pāṭaliputtaṃ nayissāmi .
Tvaṃ pana tattha gantvā kusalaṃ karohi kammaṃ , kammavipākassa paccakkhato diṭṭhattā yuttapayuttā puññaniratā hohīti attho .
Atha
P0.273 sā itthī tassa vacanaṃ sutvā attamanā – 794.
‘‘ Atthakāmosi me yakkha , hitakāmosi devate ;
Karomi tuyhaṃ vacanaṃ , tvaṃsi ācariyo mama .
795.
‘‘ Diṭṭhā mayā nirayā tiracchānayoni , petā asurā athavāpi mānusā devā ;
Sayamaddasaṃ kammavipākamattano , kāhāmi puññāni anappakānī ’’ ti .
–
Gāthamāha .
Atha
M0.256 so peto taṃ itthiṃ gahetvā ākāsena gantvā pāṭaliputtanagarassa majjhe ṭhapetvā pakkāmi .Athassā ñātimittādayo taṃ disvā ‘‘ mayaṃ pubbe samudde pakkhittā matāti assumha .
Sā ayaṃ diṭṭhā vata , bho , sotthinā āgatā ’’ ti abhinandamānā samāgantvā tassā pavattiṃ pucchiṃsu .
Sā tesaṃ ādito paṭṭhāya attanā diṭṭhaṃ anubhūtañca sabbaṃ kathesi .
Sāvatthivāsinopi kho te vāṇijā anukkamena sāvatthiṃ upagatakāle satthu santikaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesuṃ .
Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā catunnaṃ parisānaṃ dhammaṃ desesi .
Taṃ sutvā mahājano saṃvegajāto dānādikusaladhammanirato ahosīti .
Pāṭaliputtapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .