3. Pūtimukhapetavatthuvaṇṇanā

DibbaṃV0.11 subhaṃ dhāresi vaṇṇadhātun ti idaṃ satthari veḷuvane viharante kalandakanivāpe aññataraṃ pūtimukhapetaṃ ārabbha vuttaṃ .

Atīte kira kassapassa bhagavato kāle dve kulaputtā tassa sāsane pabbajitvā sīlācārasampannā sallekhavuttino aññatarasmiṃ gāmakāvāse samaggavāsaṃ vasiṃsu .

Atha aññataro pāpajjhāsayo pesuññābhirato bhikkhu tesaṃ vasanaṭṭhānaṃ upagañchi .

Therā tena saddhiṃ paṭisanthāraṃ katvā vasanaṭṭhānaṃ datvā dutiyadivase taṃ gahetvā gāmaṃ piṇḍāya pavisiṃsu .

Manussā te disvā tesu theresu ativiya paramanipaccakāraṃ katvā yāgubhattādīhi paṭimānesuṃ .

So vihāraṃ pavisitvā cintesi –

‘‘ sundaro vatāyaṃ gocaragāmo , manussā ca saddhā pasannā , paṇītapaṇītaṃ piṇḍapātaṃ denti , ayañca vihāro chāyūdakasampanno , sakkā me idha sukhena vasituṃ .

Imesu pana bhikkhūsu idha vasantesu mayhaṃ phāsuvihāro na bhavissati , antevāsikavāso viya bhavissati .

Handāhaṃ ime aññamaññaṃ bhinditvā yathā na puna idha vasissanti , tathā karissāmī ’’ ti .

AthekadivasaṃM0.12 mahāthere dvinnampi ovādaṃ datvā attano vasanaṭṭhānaṃ paviṭṭhe pesuṇiko bhikkhu thokaṃ kālaṃ vītināmetvā mahātheraṃ upasaṅkamitvā vanditvā therena ‘‘ kiṃ , āvuso , vikāle āgatosī ’’ ti ca vutte ,‘‘ āma , bhante kiñci vattabbaṃ atthī ’’ ti vatvā ‘‘ kathehi , āvuso ’’ ti therena anuññāto āha –

‘‘ eso , bhante , tumhākaṃP0.13 sahāyakatthero sammukhā mitto viya attānaṃ dassetvā parammukhā sapatto viya upavadatī ’’ ti .

‘‘ Kiṃ kathetī ’’ ti pucchito ‘‘ suṇātha , bhante ,‘ eso mahāthero saṭho māyāvī kuhako micchājīvena jīvikaṃ kappetī ’ ti tumhākaṃ aguṇaṃ kathetī ’’ ti āha .

‘‘ Mā , āvuso , evaṃ bhaṇi , na so bhikkhu evaṃ maṃ upavadissati , gihikālato paṭṭhāya mama sabhāvaṃ jānāti ‘ pesalo kalyāṇasīlo ’’’ ti .

‘‘ Sace , bhante , tumhe attano visuddhacittatāya evaṃ cintetha , taṃ tumhākaṃyeva anucchavikaṃ , mayhaṃ pana tena saddhiṃ veraṃ natthi , kasmā ahaṃ tena avuttaṃ ‘ vuttan ’ ti vadāmi .

Hotu , kālantarena sayameva jānissathā ’’ ti āha .

Theropi puthujjanabhāvadosena dveḷhakacitto ‘‘ evampi siyā ’’ ti sāsaṅkahadayo hutvā thokaṃ sithilavissāso ahosi .

So bālo paṭhamaṃ mahātheraṃ paribhinditvā itarampi thenaṃ vuttanayeneva paribhindi .

Atha te ubhopi therā dutiyadivase aññamaññaṃ anālapitvā pattacīvaramādāya gāme piṇḍāya caritvā piṇḍapātamādāya attano vasanaṭṭhāneyevaV0.12 paribhuñjitvā sāmīcimattampi akatvā taṃ divasaṃ tattheva vasitvā vibhātāya ca rattiyā aññamaññaṃ anārocetvāva yathāphāsukaṭṭhānaṃ agamaṃsu .

Pesuṇikaṃ pana bhikkhuṃ paripuṇṇamanorathaṃ gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭhaṃ manussā disvā āhaṃsu –

‘‘ bhante , therā kuhiṃ gatā ’’ ti ?

So āha –

‘‘ sabbarattiṃ aññamaññaṃ kalahaṃ katvā mayā ‘ mā kalahaṃ karotha , samaggā hotha , kalaho nāma anatthāvaho āyatidukkhuppādako akusalasaṃvattaniko , purimakāpi kalahena mahatā hitā paribhaṭṭhā ’ tiādīni vuccamānāpi mama vacanaṃ anādiyitvā pakkantā ’’ ti .

Tato manussā ‘‘ therā tāva gacchantu , tumhe pana amhākaṃ anukampāya idheva anukkaṇṭhitvā vasathā ’’ ti yāciṃsu .

So ‘‘ sādhū ’’ ti paṭissuṇitvā tattheva vasanto katipāhena cintesi –

‘‘ mayā sīlavanto kalyāṇadhammā bhikkhūM0.13 āvāsalobhena paribhinnā , bahuṃ vata mayā pāpakammaṃ pasutan ’’ tiP0.14 balavavippaṭisārābhibhūto sokavegena gilāno hutvā nacireneva kālaṃ katvā avīcimhi nibbatti .

Itare dve sahāyakattherā janapadacārikaṃ carantā aññatarasmiṃ āvāse samāgantvā aññamaññaṃ sammoditvā tena bhikkhunā vuttaṃ bhedavacanaṃ aññamaññassa ārocetvā tassa abhūtabhāvaṃ ñatvā samaggā hutvā anukkamena tameva āvāsaṃ paccāgamiṃsu .

Manussā dve there disvā haṭṭhatuṭṭhā sañjātasomanassā hutvā catūhi paccayehi upaṭṭhahiṃsu .

Therā ca tattheva vasantā sappāyaāhāralābhena samāhitacittā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacireneva arahattaṃ pāpuṇiṃsu .

Pesuṇiko bhikkhu ekaṃ buddhantaraṃ niraye paccitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahassa avidūre pūtimukhapeto hutvā nibbatti .

Tassa kāyo suvaṇṇavaṇṇo ahosi , mukhato pana puḷavakā nikkhamitvā ito cito ca mukhaṃ khādanti , tassa dūrampi okāsaṃ pharitvā duggandhaṃ vāyati .

Athāyasmā nārado gijjhakūṭapabbatā orohanto taṃ disvā –

‘‘ Dibbaṃ subhaṃ dhāresi vaṇṇadhātuṃ , vehāyasaṃ tiṭṭhasi antalikkhe ;

Mukhañca te kimayo pūtigandhaṃ , khādanti kiṃ kammamakāsi pubbe ’’ ti .

–

Imāya gāthāya katakammaṃ pucchi .

Tattha dibban ti divi bhavaṃ devattabhāvapariyāpannaṃ .

Idha pana dibbaṃ viyāti dibbaṃ .

Subhan ti sobhanaṃ , sundarabhāvaṃ vā .

Vaṇṇadhātun ti chavivaṇṇaṃ .

Dhāresīti vahasiV0.13 .

Vehāyasaṃ tiṭṭhasi antalikkheti vehāyasasaññite antalikkhe tiṭṭhasi .

Keci pana ‘‘ vihāyasaṃ tiṭṭhasi antalikkhe ’’ ti pāṭhaṃ vatvā vihāyasaṃ obhāsento antalikkhe tiṭṭhasīti vacanasesena atthaṃP0.15 vadanti .

Pūtigandhan ti kuṇapagandhaṃ , duggandhanti attho .

Kiṃ kammamakāsi pubbeti paramaduggandhaṃ te mukhaṃ kimayo khādanti , kāyo ca suvaṇṇavaṇṇo , kīdisaṃ nāma kammaṃ evarūpassa attabhāvassa kāraṇabhūtaṃ pubbe tvaṃ akāsīti pucchi .

EvaṃM0.14 therena so peto attanā katakammaṃ puṭṭho tamatthaṃ vissajjento –

‘‘ Samaṇo ahaṃ pāpotiduṭṭhavāco , tapassirūpo mukhasā asaññato ;

Laddhā ca me tamasā vaṇṇadhātu , mukhañca me pesuṇiyena pūtī ’’ ti .

–

Gāthamāha .

Tattha samaṇo ahaṃ pāpoti ahaṃ lāmako samaṇo pāpabhikkhu ahosiṃ .

Atiduṭṭhavācoti atiduṭṭhavacano , pare atikkamitvā laṅghitvā vattā , paresaṃ guṇaparidhaṃsakavacanoti attho .

‘‘ Atidukkhavāco ’’ ti vā pāṭho , ativiya pharusavacano musāvādapesuññādivacīduccaritanirato .

Tapassirūpoti samaṇapatirūpako .

Mukhasāti mukhena .

Laddhāti paṭiladdhā .

Ca-kāro sampiṇḍanattho .

Meti mayā .

Tapasāti brahmacariyena .

Pesuṇiyenāti pisuṇavācāya .

Putīti pūtigandhaṃ .

Evaṃ so peto attanā katakammaṃ ācikkhitvā idāni therassa ovādaṃ dento –

‘‘ Tayidaṃ tayā nārada sāmaṃ diṭṭhaṃ ,

Anukampakā ye kusalā vadeyyuṃ ;

Mā pesuṇaṃ mā ca musā abhāṇi ,

Yakkho tuvaṃ hohisi kāmakāmī ’’ ti .

–

Osānagāthamāha .

TatthaP0.16 tayidan ti taṃ idaṃ mama rūpaṃ .

Anukampakā ye kusalā vadeyyun ti ye anukampanasīlā kāruṇikā parahitapaṭipattiyaṃ kusalā nipuṇā buddhādayo yaṃ vadeyyuṃ , tadeva vadāmīti adhippāyo .

Idāni taṃ ovādaṃ dassento ‘‘ mā pesuṇaṃ mā ca musā abhāṇi , yakkho tuvaṃ hohisi kāmakāmī ’’ ti āha .

Tassattho – pesuṇaṃ pisuṇavacanaṃ musā ca mā abhāṇiV0.14 mā kathehi .

Yadi hi tvaṃ musāvādaṃ pisuṇavācañca pahāya vācāya saññato bhaveyyāsi , yakkho vā devo vā devaññataro vā tvaṃ bhavissasi , kāmaṃ kāmitabbaṃ uḷāraṃ dibbasampattiṃM0.15 paṭilabhitvā tattha kāmanasīlo yathāsukhaṃ indriyānaṃ paricaraṇena abhiramaṇasīloti .

Taṃ sutvā thero tato rājagahaṃ gantvā piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto satthu tamatthaṃ ārocesi .

Satthā taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā dhammaṃ desesi .

Sā desanā sampattaparisāya sātthikā ahosīti .

Pūtimukhapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Petavatthu-aṭṭhakathā

Petavatthu-aṭṭhakathā