2. Mucalindavaggo

1. Mucalindasuttaṃ

11. EvaṃP0.10 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre mucalindamūle paṭhamābhisambuddho .

Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī .

Tena kho pana samayena mahā akālamegho udapādiT0.86 sattāhavaddalikā sītavātaduddinī .

Atha kho mucalindo nāgarājā sakabhavanā nikkhamitvā bhagavato kāyaṃ sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipitvā uparimuddhani mahantaṃ phaṇaṃ vihacca aṭṭhāsi –

‘‘ mā bhagavantaṃ sītaṃ , mā bhagavantaṃ uṇhaṃ , mā bhagavantaṃ ḍaṃsamakasavātātapasarīsapa [ siriṃsapa ( sī . syā . kaṃ . pī .)] samphasso ’’ ti .

Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi .

Atha kho mucalindo nāgarājā viddhaṃ vigatavalāhakaṃ devaṃ viditvā bhagavato kāyā bhoge viniveṭhetvā sakavaṇṇaṃ paṭisaṃharitvā māṇavakavaṇṇaṃ abhinimminitvā bhagavato purato aṭṭhāsi pañjaliko bhagavantaṃ namassamāno .

AthaM0.88 kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Sukho viveko tuṭṭhassa , sutadhammassa passato ;

Abyāpajjaṃ sukhaṃ loke , pāṇabhūtesu saṃyamo .

‘‘ SukhāV0.80 virāgatā loke , kāmānaṃ samatikkamo ;

Asmimānassa yo vinayo , etaṃ ve paramaṃ sukhan ’’ ti .

paṭhamaṃ ;

2. Rājasuttaṃ

12. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃP0.11 upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –

‘‘ ko nu kho , āvuso , imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vāT0.87 mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro , rājā vā pasenadi kosalo ’’ ti ?

Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā .

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .

Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

‘‘ kāya nuttha , bhikkhave , etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā , kā ca pana vo antarākathā vippakatā ’’ ti ?

‘‘ Idha , bhante , amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –

‘ ko nu kho , āvuso , imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro , rājā vā pasenadi kosalo ’ ti ?

Ayaṃ kho no , bhante , antarākathā vippakatā , atha bhagavā anuppatto ’’ ti .

‘‘ NaM0.89 khvetaṃ , bhikkhave , tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha .

Sannipatitānaṃ vo , bhikkhave , dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo ’’ ti .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ YañcaV0.81 kāmasukhaṃ loke , yañcidaṃ diviyaṃ sukhaṃ ;

TaṇhakkhayasukhasseteT0.88 , kalaṃ nāgghanti soḷasin ’’ ti .

dutiyaṃ ;

3. Daṇḍasuttaṃ

13. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena sambahulā kumārakā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena hananti .

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi .

Addasā kho bhagavā sambahule kumārake antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena hananteP0.12 .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Sukhakāmāni bhūtāni , yo daṇḍena vihiṃsati ;

Attano sukhamesāno , pecca so na labhate sukhaṃ .

‘‘ Sukhakāmāni bhūtāni , yo daṇḍena na hiṃsati ;

Attano sukhamesāno , pecca so labhate sukhan ’’ ti .

tatiyaṃ ;

4. Sakkārasuttaṃ

14. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito , lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .

Bhikkhusaṅghopi sakkato hotiM0.90 garukato mānito pūjito apacito , lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .

Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā [ na apacitā ( syā . pī .)] apūjitāT0.89 anapacitā , na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti .

AthaV0.82 kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘‘ etarahi , bhante , bhagavā sakkato garukato mānito pūjito apacito , lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .

Bhikkhusaṅghopi sakkato garukato mānito pūjito apacito , lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .

Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā agarukatā amānitā apūjitā anapacitā , na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ .

Atha kho te , bhante , aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesantī ’’ ti .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Gāme araññe sukhadukkhaphuṭṭho ,

Nevattato no parato dahetha ;

PhusantiT0.90 phassā upadhiṃ paṭicca ,

Nirūpadhiṃ kena phuseyyu phassā ’’ ti .

catutthaṃ ;

5. Upāsakasuttaṃ

15. EvaṃP0.13 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena aññataro icchānaṅgalakoM0.91 upāsako sāvatthiṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena .

Atha kho so upāsako sāvatthiyaṃ taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ upāsakaṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ cirassaṃ kho tvaṃ , upāsaka , imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāyā ’’ ti .

‘‘ Cirapaṭikāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo , api cāhaṃ kehici kehici kiccakaraṇīyehi byāvaṭo .

Evāhaṃ nāsakkhiṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitun ’’ ti .

AthaV0.83 kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Sukhaṃ vata tassa na hoti kiñci ,

Saṅkhātadhammassa bahussutassa ;

Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ ,

Jano janasmiṃ paṭibandharūpo ’’ ti .

pañcamaṃ ;

6. Gabbhinīsuttaṃ

16. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena aññatarassa paribbājakassa daharamāṇavikā pajāpati hoti gabbhinīT0.91 upavijaññā .

Atha kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca –

‘‘ gaccha tvaṃ , brāhmaṇa , telaṃ āhara , yaṃ me vijātāya bhavissatī ’’ ti .

Evaṃ vutte , so paribbājako taṃ paribbājikaṃ etadavoca –

‘‘ kuto panāhaṃ , bhoti [ bhotiyā ( syā . pī . ka .)], telaṃ āharāmī ’’ ti ?

Dutiyampi kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca –

‘‘ gaccha tvaṃ , brāhmaṇa , telaṃ āhara , yaṃ me vijātāya bhavissatī ’’ ti .

Dutiyampi kho so paribbājiko taṃ paribbājikaṃ etadavoca –

‘‘ kuto panāhaṃ , bhoti , telaṃ āharāmī ’’ ti ?

Tatiyampi kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca –

‘‘ gaccha tvaṃ , brāhmaṇa , telaṃ āhara , yaṃ me vijātāya bhavissatī ’’ ti .

TenaM0.92 kho pana samayena raññoP0.14 pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṃ pātuṃ dīyati [ diyyati ( sī . ka .)], no nīharituṃ .

Atha kho tassa paribbājakassa etadahosi –

‘‘ rañño kho pana pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṃ pātuṃ dīyati , no nīharituṃ .

Yaṃnūnāhaṃ rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvadatthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā ucchadditvāna [ uggiritvāna ( sī . syā . pī .), ucchaditvā ( sī . syā . aṭṭha .), ucchaḍḍitvāna ( ka .)] dadeyyaṃ , yaṃ imissā vijātāya bhavissatī ’’ ti .

AthaV0.84 kho so paribbājako rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvadatthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā nevaT0.92 sakkoti uddhaṃ kātuṃ , na pana adho .

So dukkhāhi tibbāhi [ tippāhi ( syā .)] kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭho āvaṭṭati parivaṭṭati .

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi .

Addasā kho bhagavā taṃ paribbājakaṃ dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhaṃ āvaṭṭamānaṃ parivaṭṭamānaṃ .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Sukhino vata ye akiñcanā ,

Vedaguno hi janā akiñcanā ;

Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ ,

Jano janasmiṃ paṭibandhacitto ’’[ paṭibaddhacitto ( syā .), paṭibandharupo (?)] ti .

chaṭṭhaṃ ;

7. Ekaputtakasuttaṃ

17. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena aññatarassa upāsakassa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti .

AthaM0.93 kho sambahulā upāsakā allavatthā allakesā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

Ekamantaṃ nisinne kho te upāsake bhagavā etadavoca –

‘‘ kiṃ nu kho tumhe , upāsakā , allavatthā allakesā idhūpasaṅkamantā divā divassā ’’ ti ?

Evaṃ vutte , so upāsako bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ mayhaṃ kho , bhante , ekaputtako piyo manāpoT0.93 kālaṅkato .

Tena mayaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkamantā divā divassā ’’ ti .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ PiyarūpassādagadhitāseV0.85P0.15 [ piyarūpassātagadhitāse ( sī . pī .)],

Devakāyā puthu manussā ca ;

Aghāvino parijunnā ,

Maccurājassa vasaṃ gacchanti .

‘‘ Ye ve divā ca ratto ca ,

Appamattā jahanti piyarūpaṃ ;

Te ve khaṇanti aghamūlaṃ ,

Maccuno āmisaṃ durativattan ’’ ti .

sattamaṃ ;

8. Suppavāsāsuttaṃ

18. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kuṇḍikāyaṃ [ kuṇḍiyāyaṃ ( sī . syā . pī .)] viharati kuṇḍadhānavane [ kuṇḍiṭṭhānavane ( syā . pī .)].

Tena kho pana samayena suppavāsā koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti .

Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti –

‘‘ sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti ;

suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno ;

susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī ’’ ti .

AthaM0.94T0.94 kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi –

‘‘ ehi tvaṃ , ayyaputta , yena bhagavā tenupasaṅkama ;

upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi ;

appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha –

‘ suppavāsā , bhante , koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati ;

appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī ’ ti .

Evañca vadehi –

‘ suppavāsā , bhante , koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti .

Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti ;

suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno ;

susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī ’’’ ti .

‘‘ Paraman ’’ ti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiV0.86 ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho koliyaputto bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ suppavāsā , bhante , koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati , appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati ;

evañca vadeti –

‘ suppavāsā , bhante , koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti .

Sattāhaṃ mūḷhagabbhāP0.16 sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – sammāsambuddho vata so bhagavā yoT0.95 imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti ;

suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno ;

susukhaṃ vata nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī ’’’ ti .

‘‘ Sukhinī hotu suppavāsā koliyadhītā ;

arogā arogaṃ puttaṃ vijāyatū ’’ ti .

Saha vacanā ca pana bhagavato suppavāsā koliyadhītā sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyi .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho so koliyaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sakaṃ gharaṃ tena paccāyāsi .

Addasā kho so koliyaputto suppavāsaṃ koliyadhītaraṃ sukhiniṃ arogaṃ arogaṃM0.95 puttaṃ vijātaṃ .

Disvānassa etadahosi –

‘‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho , tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā , yatra hi nāmāyaṃ suppavāsā koliyadhītā saha vacanā ca pana [ saha vacanā pana ( pī .), saha vacanā (?)] bhagavato sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyissatī ’’ ti !

Attamano pamudito pītisomanassajāto ahosi .

Atha kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi –

‘‘ ehi tvaṃ , ayyaputta , yena bhagavā tenupasaṅkama ;

upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi –

‘ suppavāsā , bhante , koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandatī ’ ti ;

evañca vadehi –

‘ suppavāsā , bhante , koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti .

Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā .

Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃT0.96 bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti .

Adhivāsetu kira , bhante , bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’’ ti .

‘‘ Paraman ’’ ti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho so koliyaputto bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ SuppavāsāV0.87 , bhante , koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati ;

evañca vadeti –

‘ suppavāsā , bhante , koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti .

Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā .

Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti .

Adhivāsetu kira , bhante , bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’’ ti .

Tena kho pana samayena aññatarena upāsakena buddhappamukho bhikkhusaṅgho svātanāya bhattena nimantito hoti .

So ca upāsako āyasmato mahāmoggallānassa [ mahāmoggalānassa ( ka .)] upaṭṭhāko hoti .

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi –

‘‘ ehi tvaṃ , moggallāna , yena so upāsako tenupasaṅkamaP0.17 ;

upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ evaṃ vadehi –

‘ suppavāsā , āvuso , koliyadhītā sattaM0.96 vassāni gabbhaṃ dhāresi .

Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā .

Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattenaT0.97 nimanteti .

Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni , pacchā tvaṃ karissasī ’ ti [ karissasīti saññāpehi ( ka .)].

Tuyheso upaṭṭhāko ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paṭissutvā yena so upāsako tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ etadavoca –

‘‘ suppavāsā , āvuso , koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti .

Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā .

Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti .

Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni , pacchā tvaṃ karissasī ’’ ti .

‘‘ Sace me , bhante , ayyo mahāmoggallāno tiṇṇaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca saddhāya ca , karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni , pacchāhaṃ karissāmī ’’ ti .

‘‘ Dvinnaṃ kho te ahaṃ [ dvinnaṃ kho tesaṃ ( pī .), dvinnaṃ kho nesaṃ ( ka .)], āvuso , dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca .

Saddhāya pana tvaṃyeva pāṭibhogo ’’ ti .

‘‘ Sace me , bhante , ayyo mahāmoggallāno dvinnaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca , karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni , pacchāhaṃ karissāmī ’’ ti .

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ upāsakaṃ saññāpetvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvāV0.88 bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ saññatto [ saññāto ( syā .)], bhante , so upāsako mayā ;

karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni , pacchā so karissatī ’’ ti .

Atha kho suppavāsā koliyadhītā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesiT0.98 sampavāresi , tañca dārakaṃ bhagavantaṃ vandāpesi sabbañca bhikkhusaṅghaṃ .

AthaM0.97 kho āyasmā sāriputto taṃ dārakaṃ etadavoca –

‘‘ kacci te , dāraka , khamanīyaṃ , kacci yāpanīyaṃ , kacci na kiñci dukkhan ’’ ti ?

‘‘ Kuto me , bhante sāriputta , khamanīyaṃ , kuto yāpanīyaṃ !

Satta me vassāni lohitakumbhiyaṃ vuttānī ’’ ti .

Atha kho suppavāsā koliyadhītā –

‘‘ putto me dhammasenāpatinā saddhiṃ mantetī ’’ ti attamanā pamuditā pītisomanassajātā ahosi .

Atha kho bhagavā ( suppavāsaṃ kolīyadhītaraṃ attamanaṃ pamuditaṃ pītisomanassajātaṃ viditvā [ disvā ( sī .)])[() natthi iṅgalisapotthake ] suppavāsaṃ koliyadhītaraṃ etadavoca –

‘‘ iccheyyāsi tvaṃ , suppavāse , aññampi evarūpaṃ puttan ’’ ti ?

‘‘ Iccheyyāmahaṃ , bhagavā , aññānipi evarūpāni satta puttānī ’’ tiP0.18 .

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Asātaṃ sātarūpena , piyarūpena appiyaṃ ;

Dukkhaṃ sukhassa rūpena , pamattamativattatī ’’ ti .

aṭṭhamaṃ ;

9. Visākhāsuttaṃ

19. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde .

Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho [ paṭibandho ( pī . ka .)] hoti .

Taṃ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṃ tīretiT0.99 .

Atha kho visākhā migāramātā divā divassa [ divādivasseva ( syā .), divādivasseyeva ( pī .), divā divassayeva ( ka .)] yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavāV0.89 etadavoca –

‘‘ handa kuto nu tvaṃ , visākhe , āgacchasi divā divassā ’’ ti ?

‘‘ Idha me , bhante , kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho ;

taṃ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṃ tīretī ’’ ti .

AthaM0.98 kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ Sabbaṃ paravasaṃ dukkhaṃ , sabbaṃ issariyaṃ sukhaṃ ;

Sādhāraṇe vihaññanti , yogā hi duratikkamā ’’ ti .

navamaṃ ;

10. Bhaddiyasuttaṃ

20. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā anupiyāyaṃ viharati ambavane .

Tena kho pana samayena āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’ ti !

Assosuṃ kho sambahulā bhikkhū āyasmato bhaddiyassa kāḷīgodhāya puttassa araññagatassapi rukkhamūlagatassapi suññāgāragatassapi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānentassa –

‘‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’ ti !

Sutvāna nesaṃ etadahosi –

‘‘ nissaṃsayaṃ kho , āvuso , āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati , yaṃsa pubbe agāriyabhūtassa [ agārikabhūtassa ( syā .)] rajjasukhaṃ , so tamanussaramāno araññagatopiP0.19 rukkhamūlagatopi suññāgāragatopiT0.100 abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi –

‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’’ ti !

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .

Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘‘ āyasmā , bhante , bhaddiyo kāḷīgodhāya putto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi –

‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’ ti !

Nissaṃsayaṃ kho , bhante , āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati .

Yaṃsa pubbe agāriyabhūtassa rajjasukhaṃ , so tamanussaramāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi –

‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’’ ti !

AthaM0.99V0.90 kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi –

‘‘ ehi tvaṃ , bhikkhu , mama vacanena bhaddiyaṃ bhikkhuṃ āmantehi –

‘ satthā taṃ , āvuso bhaddiya , āmantetī ’’’ ti .

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhaddiyaṃ kāḷīgodhāya puttaṃ etadavoca –

‘‘ satthā taṃ , āvuso bhaddiya , āmantetī ’’ ti .

‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaddiyaṃ kāḷīgodhāya puttaṃ bhagavā etadavoca –

‘‘ Saccaṃ kira tvaṃ , bhaddiya , araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi –

‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’’ ti !

‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .

‘‘ Kiṃ pana [ kaṃ pana ( syā pī .)] tvaṃ , bhaddiya , atthavasaṃ sampassamāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopiT0.101 abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi –

‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’’ ti !

‘‘ Pubbe me , bhante , agāriyabhūtassa rajjaṃ kārentassa antopi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi , bahipi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi , antopi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi , bahipi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi , antopi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi , bahipi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi .

So kho ahaṃ , bhante , evaṃ rakkhito gopito santo bhīto ubbiggo ussaṅkī utrāsī vihāsiṃ .

Etarahi kho panāhaṃ , bhante , araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi eko [ ekako ( syā . pī .)] abhīto anubbiggo anussaṅkī anutrāsī appossukko pannalomo paradattavutto [ paradavutto ( ka . sī . syā . pī .)], migabhūtena cetasā viharāmi .

Imaṃ [ idaṃ ( sī . ka .)] kho ahaṃ , bhante , atthavasaṃ sampassamāno araññagatopiP0.20 rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi [ udānemi ( ka .)]–

‘ aho sukhaṃ , aho sukhan ’’’ ti !

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ YassantaratoM0.100 na santi kopā ,

Itibhavābhavatañca vītivatto ;

TaṃV0.91 vigatabhayaṃ sukhiṃ asokaṃ ,

Devā nānubhavanti dassanāyā ’’ ti .

dasamaṃ ;

Mucalindavaggo dutiyo niṭṭhito .

Tassuddānaṃ –

MucalindoT0.102 rājā daṇḍena , sakkāro upāsakena ca ;

Gabbhinī ekaputto ca , suppavāsā visākhā ca ;

Kāḷīgodhāya bhaddiyoti .

Issues

Select Version

Udānapāḷi

Udānapāḷi