Issues
Select Version
Udānapāḷi
Udānapāḷi

5. Cundasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Cundasuttaṃ

75. EvaṃV0.166 me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena pāvā tadavasari .
Tatra sudaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane .
Assosi kho cundo kammāraputto –
‘‘ bhagavā kira mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pāvaṃ anuppatto pāvāyaṃ viharati mayhaṃ ambavane ’’ ti .
Atha kho cundo kammāraputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā dhammiyāT0.209 kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi .
Atha kho cundo kammāraputto bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ adhivāsetu me , bhante , bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ ti .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho cundo kammāraputto bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho cundo kammāraputto tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā pahūtañca sūkaramaddavaṃ bhagavato kālaṃ ārocāpesi –
‘‘ kālo , bhante , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
AthaP0.82 kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena cundassa kammāraputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Nisajja kho bhagavā cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi –
‘‘ yaṃ te , cunda , sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ tena maṃ parivisa , yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃM0.180 bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ tena bhikkhusaṅghaṃ parivisā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho cundo kammāraputto bhagavato paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ tena bhagavantaṃ parivisi ;
yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ tena bhikkhusaṅghaṃ parivisi .
Atha kho bhagavā cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi –
‘‘ yaṃ te , cunda , sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ taṃ sobbhe nikhaṇāhi .
Nāhaṃ taṃ , cunda , passāmi sadevake loke samārakeT0.210 sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yassa taṃ paribhuttaṃ sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aññatraV0.167 tathāgatassā ’’ ti [ aññatra tathāgatenāti ( ka . sī .)].
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho cundo kammāraputto bhagavato paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ taṃ sobbhe nikhaṇitvā yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Atha kho bhagavato cundassa kammāraputtassa bhattaṃ bhuttāvissa kharo ābādho uppajji .
Lohitapakkhandikā pabāḷhā [ bāḷhā ( sī . syā . pī .)] vedanā vattanti māraṇantikā .
Tatra sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāsesi avihaññamāno .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ āyāmānanda , yena kusinārā tenupasaṅkamissāmā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi .
‘‘ Cundassa bhattaṃ bhuñjitvā , kammārassāti me sutaṃ ;
Ābādhaṃ samphusī dhīro , pabāḷhaṃ māraṇantikaṃ .
‘‘ Bhuttassa ca sūkaramaddavena , byādhippabāḷho udapādi satthuno ;
Viriccamāno [ viriñcamāno (?) virecamāno ( dī . ni .2.190)] bhagavā avoca ,‘ gacchāmahaṃ kusināraṃ nagaran ’’’ ti .
AthaP0.83T0.211 kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ iṅgha me tvaṃ , ānanda , catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi ;
kilantosmi , ānanda , nisīdissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃM0.181 paññāpesi .
Nisīdi bhagavā paññatte āsane .
Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ iṅgha me tvaṃ , ānanda , pānīyaṃ āhara ;
pipāsitosmi , ānanda , pivissāmī ’’ ti .
Evaṃ vutte , āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ idāni , bhante , pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni .
Taṃ cakkacchinnaṃ udakaṃ parittaṃ luḷitaṃ āvilaṃ sandati .
Ayaṃ , bhante , kukuṭṭhā [ kakutthā ( sī .), kukuṭā ( syā .), kakudhā ( dī . ni .2.191)] nadī avidūre acchodakā sātodakā sītodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā .
Ettha bhagavā pānīyañca pivissati gattāni ca sītīkarissatī ’’ ti [ sītiṃ karissatīti ( sī .), sītaṃ karissatīti ( syā . pī . ka .)].
Dutiyampi kho … pe … tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesiT0.212 –
‘‘ iṅgha meV0.168 tvaṃ , ānanda , pānīyaṃ āhara ;
pipāsitosmi , ānanda , pivissāmī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā pattaṃ gahetvā yena sā nadī tenupasaṅkami .
Atha kho sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā āyasmante ānande upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati .
Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi –
‘‘ acchariyaṃ vata , bho , abbhutaṃ vata , bho , tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā !
Ayañhi sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandatī ’’ ti !!
Pattena pānīyaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante , tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā !
Ayañhi sā , bhante , nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati !!
Pivatu bhagavā pānīyaṃP0.84 , pivatu sugato pānīyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pānīyaṃ apāyi [ apāsi ( sī .)].
Atha kho bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena kukuṭṭhā nadī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā kukuṭṭhaṃ nadiṃ ajjhogāhetvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena ambavanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ cundakaṃ āmantesi –
‘‘ iṅgha me tvaṃ , cundaka , catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi ;
kilantosmi , cundaka , nipajjissāmī ’’ tiM0.182T0.213 .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā cundako bhagavato paṭissutvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpesi .
Atha kho bhagavā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā .
Āyasmā pana cundako tattheva bhagavato purato nisīdi .
‘‘ Gantvāna buddho nadikaṃ kukuṭṭhaṃ ,
Acchodakaṃ sātudakaṃ [ sātodakaṃ ( sabbattha )] vippasannaṃ ;
Ogāhi satthā sukilantarūpo ,
Tathāgato appaṭimodha loke .
‘‘ Nhatvā ca pivitvā cudatāri [ nhatvā ca uttari ( ka .)] satthā ,
Purakkhato bhikkhugaṇassa majjhe ;
SatthāV0.169 pavattā bhagavā idha dhamme ,
Upāgami ambavanaṃ mahesi ;
Āmantayi cundakaṃ nāma bhikkhuṃ ,
Catugguṇaṃ santhara [ patthara ( sī . pī .)] me nipajjaṃ .
‘‘ So codito bhāvitattena cundo ,
Catugguṇaṃ santhari [ patthari ( sī . pī .)] khippameva ;
Nipajji satthā sukilantarūpo ,
Cundopi tattha pamukhe nisīdī ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ siyā khoT0.214 , panānanda , cundassa kammāraputtassa koci vippaṭisāraṃ upadaheyya –
‘ tassa te , āvuso cunda , alābhā , tassa te dulladdhaṃ yassa te tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjitvā parinibbuto ’ ti .
Cundassānanda , kammāraputtassaP0.85 evaṃ vippaṭisāro paṭivinodetabbo –
‘‘‘ Tassa te , āvuso cunda , lābhā , tassa te suladdhaṃ yassa te tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā parinibbuto .
Sammukhā metaṃ , āvuso cunda , bhagavato sutaṃ , sammukhā paṭiggahitaṃ – dveme piṇḍapātā samasamaphalāM0.183 samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca .
Katame dve ?
Yañca piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati , yañca piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati .
Ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca .
‘‘‘ Āyusaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ , vaṇṇasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ , sukhasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ , saggasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ , yasasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ , ādhipateyyasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitan ’ ti .
Cundassānanda , kammāraputtassa evaṃ vippaṭisāroT0.215 paṭivinodetabbo ’’ ti .
AthaV0.170 kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Dadato puññaṃ pavaḍḍhati ,
Saṃyamato veraṃ na cīyati ;
Kusalo ca jahāti pāpakaṃ ,
Rāgadosamohakkhayā sanibbuto ’’ ti [ parinibbutoti ( sī . syā . pī .)].
pañcamaṃ ;