Issues
Payogasiddhipāḷi
Payogasiddhipāḷi

67. Itthiyaṃ bhāsitapumi + tthī pumeve + kattheti

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

67. Itthiyaṃ bhāsitapumi + tthī pumeve + kattheti

Bhāsitapumā itthī pumeva hotīti pumbhāvā itthipaccayānaṃ nivatti hoti .
Evaṃ rattalatā , dutiyabhikkhā .
Brāhmaṇī ca sā dārikā cāti brāhmaṇadārikā , nāgamāṇavikā .
Itthiyanti kiṃ , kumāriratanaṃ , samaṇipadumaṃ .
Bhāsitapumāti kiṃ , gaṅgānadī , taṇhānadīM0.145 , pathavīdhātu .
Puratthimo ca so kāyo cāti puratthimakāyo .
Ettha ca kāyekadese kāyasaddo .
Evaṃ pacchimakāyo , uparimakāyo , heṭṭhimakāyo , sabbakāyo , navāvāso , kataranikāyo , hetupaccayo .
Jīvitappadhānaṃ navakaṃ jīvitanavaka + miccādi .
Visesanuttarapade therā + cariya + paṇḍitā visesanaṃ parañca bhavati .
Yathā sāriputto ca so thero cāti sāriputtatthero , evaṃ mahāmoggallānatthero , mahākassapatthero , buddhaghosācariyo , dhammapālācariyo , ācariyaguttilo vā .
Mahosadho ca so paṇḍito cāti mahosadhapaṇḍito , evaṃ vidhurapaṇḍito .
Visesanobhayapade yathā-sītañca taṃ uṇhañcāti sītuṇhaṃ , siniddho ca so uṇho cāti siniddhuṇho māso .
Khañjo ca so khujjo cāti khañjakhujjo , evaṃ andhabadhiro , katākataṃ , chiddāvachiddaṃ , uccāvacaṃ , chinnabhinnaṃ , gatapaccāgataṃ .
Kvaci pubbakālassāpi paranipāto , vāsito ca so litto cāti littavāsito , evaṃ naggamūsito , sittasammaṭṭho , bhaṭṭhaluñjito .
Upamanuttarapade upamānabhūtaṃ visesanaṃ paraṃ bhavati , yathā sīhoti vutte upacaritā + nupacaritasīhānaṃ sāmaññappatītiyaṃ munisaddo viseseti .
Ettha ca –
Upamāno + pameyyānaṃ , sadhammattaṃ siyo + pamā .
Sā ca vatthu + vaṇṇa + ākārānaṃ sāmyena hoti .
Sīhova sīho , muni ca so sīho cāti munisīho , munivasabho , munipuṅgavoM0.146 , buddhanāgo , buddhādicco .
Raṃsī viya raṃsī , saddhammo ca so raṃsī cāti saddhammaraṃsī , evaṃ vinayasāgaro .
Puṇḍarikamiva puṇḍariko , samaṇo ca so puṇḍariko cāti samaṇapuṇḍariko , samaṇapadumo .
Cando viya cando , mukhañca taṃ cando cāti mukhacando , mukhapadumaṃ iccādi .
Sambhāvanāpubbapade yathā-dhammoti buddhi dhammabuddhi , evaṃ dhammasaññā , dhammasaṅkhāto , dhammasammato , pāṇasaññitā , asubhasaññā , aniccasaññā , dhātusaññā , attasaññā , attadiṭṭhi iccādi .
Avadhāraṇapubbapade yathā-guṇo eva dhanaṃ guṇadhanaṃ , evaṃ saddhādhanaṃ , sīladhanaṃ , paññāratanaṃ , cakkhu eva indriyaṃ cakkhundriyaṃ , evaṃ cakkhāyatanaṃ , cakkhudhātu , cakkhudvāraṃ , rūpārammaṇa + miccādi .
Visesana + visessehi , kriyāya ca sahe + rito ;
Tesaṃ bhāvaṃ vivecetā , nipāto byavacchindati .
Ayoga + maññayogañca , accantāyoga + mevi + ti ;
Vivakkhāto payuttopi , evattho ñāyate yato .
Byavacchedaphalaṃ vākyaṃ , tato citto dhanuddharo ;
Pāttho dhanuddharo nīlu + ppala + matthīti taṃ yathā .
Ettha nipātoti eva-itinipāto , appayuttopi evasaddo evaṃ yojetabbo –
‘‘ citto dhanuddharo evā ’’ ti visesanena yutto ayogavivacchedako , dhanunā yoge patiṭṭhāpanato ‘‘ pāttho eva dhanuddharo ’’ ti visessena yutto aññayogavivacchedako , dhanuddharattassa pātthasaṃkhātaajjune eva patiṭṭhāpanato .
‘‘ Nīluppala + matthevā ’’ tiM0.147 kriyāya yutto accantāyogavivacchedako , nīluppalassa sabbhāveyeva patiṭṭhāpanato .